Czy zakład ubezpieczeń społecznych ma obowiązek pokrycia wydatków związanych z profesjonalną reprezentacją poszkodowanego w procesie?

Należy zauważyć, że problematyka związana bezpośrednio z przedstawionym zagadnieniem była wielokrotnym przedmiotem rozważań w orzecznictwie Sądu Najwyższego. W związku z tym, odpowiedź na to pytanie nie zawsze była jednakowa.

Wyrok SN z dnia 11 czerwca 2001 r., sygn. akt: V CKN 266/00

Sprawa dotyczyła odszkodowania, którego dochodził obywatel niemiecki od ubezpieczyciela. Pan z Niemiec dochodził od ubezpieczającego sprawcę kolizji drogowej, w której ucierpiał, również kosztów wynagrodzenia pełnomocnika. Roszczenie to, zostało oddalone przez sądy obydwu instancji, negatywnie również ocenił to żądanie Sąd Najwyższy. Zdaniem SN, o tym, kiedy zachodzi wypadek ubezpieczeniowy wywołujący odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń oraz jakiego rodzaju i wysokości odszkodowanie przypada poszkodowanemu, rozstrzygają zasady prawa cywilnego. Jednak gdy zobowiązanie do wypłaty odszkodowania wynika z umowy odpowiedzialności cywilnej zawartej przez zakład ubezpieczeń ze sprawcą szkody, a odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń wobec poszkodowanego może być ograniczona.

Wyrok SN z dnia 20 lutego 2002 r., V CKN 908/00

W sprawie, nad którą pochylił się SN również dochodzącym roszczeń był obywatel niemiecki. Sąd Najwyższy w tej sprawie wyjaśnił, że by ustalić żądanie odszkodowania, najpierw należy określić normalny związek przyczynowy pomiędzy żądaniem a odpowiedzialnością ubezpieczyciela. Ustalenie to wpływa również pośrednio na wyznaczenie pieniężnych granic tej odpowiedzialności. Pierwotne znaczenie ma ustalenie istnienia normalnego związku przyczynowego, a ocena, czy określony skutek jest normalny, zawsze powinna być dokonywana na podstawie całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, przy uwzględnieniu zasad doświadczenia życiowego, a w pewnych sytuacjach także zasad wiedzy naukowej.

Podobnie SN ocenił pojęcie szkody. SN przyjął, że ocena, czy szkoda nastąpiła, nie ma charakteru abstrakcyjnego, ale wymaga skonkretyzowania przez odniesienie do okoliczności sprawy. Podniósł również, że to kryterium nie zawsze jest możliwe do jednoznacznego określenia, zwłaszcza w odniesieniu do kosztów i wydatków już poniesionych przez poszkodowanego. Jeśli ich poniesienie było skutkiem działania samego poszkodowanego, to konieczna staje się ocena, czy był on zmuszony do ich poniesienia – tak jest z reguły w wypadku kosztów wynikłych z uszkodzenia ciała – czy też poniósł je dobrowolnie. Sąd Najwyższy przyjął, że wydatki na pełnomocnika oraz na ekspertyzę, której koszty także były przedmiotem sporu, zostały poniesione dobrowolnie, bez dostatecznych podstaw do uznania ich za normalne następstwa zdarzenia wywołującego szkodę (uszkodzenie samochodu), ponieważ poddanie samochodu oględzinom i wycenie powypadkowej, jak i przygotowanie czynności koniecznych do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania mogło, bez uszczerbku dla praw poszkodowanego, nastąpić w Polsce, bez wykładania znacznie wyższych kosztów tych czynności w miejscu zamieszkania powoda. Postępowanie powoda, powodujące poniesienie określonych wydatków, było wynikiem jego decyzji, która wywołała pewien uszczerbek w jego majątku, ale nie był to uszczerbek poniesiony wbrew jego woli i w konkretnych okolicznościach sprawy nie pozostawał w ramach normalnego związku przyczynowego z uszkodzeniem samochodu.

Jak należy zatem wnioskować, SN uznał wydatki poniesione na pełnomocnika procesowego za niepozostające w normalnym związku przyczynowym jedynie dlatego, iż powód skorzystał z pełnomocnika zagranicznego, osobiście zwiększając jednocześnie wydatki procesowe.

Uchwała składu siedmiu sędziów z dnia 13 marca 2012 r., III CZP 75/11

W roku 2012 SN przedstawił swoje jednoznaczne stanowisko stwierdzając, iż: cyt: „Uzasadnione i konieczne koszty pomocy świadczonej przez osobę mającą niezbędne kwalifikacje zawodowe, poniesione przez poszkodowanego w postępowaniu przedsądowym prowadzonym przez ubezpieczyciela, mogą w okolicznościach konkretnej sprawy stanowić szkodę majątkową podlegającą naprawieniu w ramach obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych”. Sąd podniósł co można rozumieć pod twierdzeniem skorzystania z porady prawnej i jak powinno być ono rozumiane: sformułowanie roszczenia i określenia odpowiednich dowodów, zlecenie określenia zakresu i wyceny szkody rzeczoznawcy, pomoc w czynnościach faktycznych związanych ze zbieraniem i dostarczaniem dowodów oraz ewentualnymi innymi działaniami, które okażą się konieczne w postępowaniu.

Podsumowując należy stwierdzić, że problematyka związana bezpośrednio z przedstawionym zagadnieniem była wielokrotnym przedmiotem rozważań w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Obecnie SN stoi na stanowisku, że uzasadnione i konieczne koszty pomocy prawnej poniesione przez poszkodowanego mogą w pewnych okolicznościach faktycznych stanowić szkodę majątkową podlegającą naprawieniu w ramach obowiązkowego ubezpieczenia. Jednakże każdy przypadek Sąd ocenia indywidualnie oraz niezbędne jest każdorazowe rozważenie celowości poniesienia wydatków.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Paulina Petroniec

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. +48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły, Odszkodowanie i zadośćuczynienie dla osoby poszkodowanej w wypadku drogowym | Skomentuj

Czy w przypadku śmierci poszkodowanego osobom najbliższym przysługują jakiekolwiek świadczenia?

Na wstępie niniejszego artykułu warto zauważyć, że pomimo tego, że osoba bliska dla poszkodowanego nie została bezpośrednio poszkodowana, to mogą jej przysługiwać pewne świadczenia. W niniejszym artykule zostaną wskazane niektóre przepisy na podstawie których możliwe będzie dochodzenie tych roszczeń oraz przesłanki, które muszą zaistnieć by ich dochodzenie było możliwe.

Jednym z przepisów umożliwiających dochodzenie roszczeń przez osobę bliską jest art. 446 § 3 k.c. który stanowi: „Sąd może ponadto przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego stosowne odszkodowanie, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej”.

Warto zauważyć, że powyżej wskazany przepis zawiera pewne, bardzo istotne ograniczenia. Przede wszystkim warto podkreślić, że przesłanką, która musi zaistnieć, by móc dochodzić odszkodowania jest przynależność do najbliższych członków rodziny zmarłego, nie wystarczy być osobą bliską, tak jak to przewidziano w § 2 tegoż artykułu. Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 11 kwietnia 2014 roku (sygn. akt VI ACA 786/13) podkreślił, że: „Do grona tego zalicza się takie osoby, których sytuacja życiowa kształtowała się w pewnej zależności od zmarłego oraz istniał faktyczny stosunek bliskości ze zmarłym”. Do kręgu najbliższych członków rodziny bez wątpienia można zaliczyć rodziców oraz dzieci zmarłego, a także dalszych zstępnych i wstępnych, macochę/ojczyma, jak również dziecko pozostające pod pieczą rodziny zastępczej.

Ponadto przesłanką konieczną jest znaczne pogorszenie sytuacji życiowej osób bliskich. Należy zauważyć, że Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 30 września 2009 roku (sygn. akt V CSK 250/09) odniósł się do znaczenia pojęcia „znaczne pogorszenie sytuacji życiowej”, stwierdzając: „Przepis art. 446 § 3 KC służy możliwości częściowego choćby zrekompensowania szczególnej postaci uszczerbku, którym jest znaczne pogorszenie sytuacji życiowej (a nie naprawieniu klasycznej szkody majątkowej), powstałego w następstwie tragicznego zdarzenia, którym jest śmierć najbliższego członka rodziny wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia. Dlatego sformułowanie w art. 446 § 3 KC o ”znacznym pogorszeniu sytuacji życiowej” nadaje odszkodowaniu z tego przepisu charakter szczególny. Chodzi tu wprawdzie o szkodę o charakterze majątkowym, jednak najczęściej ściśle powiązaną i przeplatającą się z uszczerbkiem o charakterze niemajątkowym, a więc o szkodę często trudną do uchwycenia i ścisłego matematycznie zmierzenia, którą zazwyczaj wywołuje śmierć najbliższego członka rodziny. Taki szczególny charakter szkody rekompensowanej ”stosownym”, a nie ”należnym” odszkodowaniem oznacza w konsekwencji potrzebę daleko idącej indywidualizacji zakresu świadczeń przysługujących na podstawie art. 446 § 2 i 3 KC i sprawia, że nie mogą odnieść żadnego skutku argumenty odwołujące się do rozstrzygnięć w innych analogicznych sprawach”.

Przez sytuację życiową należy rozumieć wszelkie czynniki składające się na położenie życiowe jednostki. Jak zauważył Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 lipca 1976 roku (sygn. akt IV CR 271/76): Pogorszenie sytuacji życiowej polega nie tylko na pogorszeniu obecnej sytuacji materialnej, lecz także na utracie realnej możliwości samej stabilizacji warunków życiowych lub ich realnego polepszenia. Takie pogorszenie następuje np. w przypadku utraty małżonka bądź ojca przez małoletnie dzieci. Pogorszenie się sytuacji życiowej musi być obiektywnym i przyczynowo uzasadnionym wynikiem śmierci osoby najbliższej, a nie wynikać tylko z subiektywnych reakcji i ich życiowych konsekwencji. Dlatego też wykracza poza ramy art. 446 § 3 KC zmiana pracy (np. za granicą) na mniej korzystną (w kraju) pod wpływem śmierci kilkuletniego dziecka”.

Należy także zauważyć, iż w ramach powyżej wskazanego § 3 nie jest możliwe uzyskanie sumy pieniężnej za same cierpienia moralne, które są następstwem śmierci poszkodowanego. Zaspokojenie tego roszczenia będzie możliwe za pomocą instytucji zadośćuczynienia za doznaną krzywdę dla najbliższych członków rodziny zmarłego – poszkodowanego. Instytucja ta została uregulowana w art. 446 § 4 k.c., który stanowi: Sąd może także przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę”.

Warto także podkreślić, że zadośćuczynienie przysługuje najbliższym członkom rodziny począwszy od 3 sierpnia 2008 roku. Jednakże osoby, które utraciły osobę najbliższą przed dniem 3 sierpnia 2008 roku, także mogą domagać się zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, jednakże nie na podstawie art. 446 § 4 k.c., lecz na podstawie art. 448 k.c. w związku z art. 24 § 1 k.c.

Odnosząc się do osób uprawnionych do wystąpienia o zadośćuczynienie z powodu śmierci osoby najbliższej, podkreślić należy, że najbliższym członkiem rodziny nie musi być krewny. W obowiązującym stanie prawnym nie odnajdziemy legalnej definicji pojęcia „rodzina”. W związku z tym decydujące dla rozstrzygnięcia tego, kto zalicza się do kręgu osób najbliższych jest odczuwane przez nich poczucie bliskości oraz wspólności. Warto także podkreślić, że o bliskości nie decydują tylko i wyłącznie względy pokrewieństwa lecz faktyczny układ stosunków, które łączyły osobę zmarłą z osobą żądającą zadośćuczynienia.

Podsumowując warto także zauważyć, że ustawodawca poprzez stwierdzenie, iż zadośćuczynienie przysługuje najbliższym członkom rodziny, jednoznacznie wskazał, że zadośćuczynienie to będzie przysługiwało każdemu z osobna, w zindywidualizowanej wysokości. Dla przykładu należy wskazać, że po śmierci żony osobna kwota powinna być przyznana mężowi, a osobna każdemu z ich wspólnych dzieci. Warto także podkreślić, że wysokość zadośćuczynienia powinna odpowiadać doznanej krzywdzie, nie może stanowić wartości wyłącznie symbolicznej.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk oraz Anita Janiszkiewicz

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Opublikowano artykuły, Odszkodowanie i zadośćuczynienie dla osoby poszkodowanej w wypadku drogowym | Skomentuj

Co należy zrobić gdy sprawcą wypadku drogowego był obcokrajowiec?

W niniejszym artykule zostanie wskazane jak należy postąpić w razie wypadku, w którym sprawcą zaistniałej szkody jest obcokrajowiec. Jest to niezwykle ważne aby wiedzieć, jak powinno zostać udokumentowane zdarzenie wywołujące szkodę, tym bardziej że wypadków, czy też kolizji drogowych spowodowanych przez cudzoziemców jest coraz więcej. Warto także podkreślić, że likwidacja szkody z udziałem obcokrajowca wygląda nieco odmiennie, niż likwidacja szkody z udziałem obywatela Polskiego. Dlatego też w poniższym artykule zostaną przedstawione krok po kroku etapy, które umożliwią skuteczne dochodzenie roszczeń.

Zdarzenie wywołujące szkodę z udziałem pojazdu zarejestrowanego na terenie Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG):

Należy zauważyć, że kierowcy, których pojazdy zostały zarejestrowane w państwach EOG, Szwajcarii, Andory, Chorwacji lub Serbii nie mają obowiązku posiadania przy sobie międzynarodowego dowodu ubezpieczenia OC- Zielonej Karty.

W związku z powyższym, w sytuacji gdy dojdzie do wypadku, należy spisać następujące informacje:

  • datę, miejsce, godzinę zdarzenia;

  • numer rejestracyjny;

  • markę pojazdu sprawcy szkody;

  • numer polisy ubezpieczeniowej sprawcy;

  • nazwę ubezpieczyciela.

Warto zauważyć, że w sytuacji, gdy nie było wskazań do interwencji policji należy spisać wraz ze sprawcą szkody stosowne oświadczenie o okolicznościach zdarzenia. Ponadto jeżeli poznamy już nazwę ubezpieczyciela możemy sprawdzić w wyszukiwarce korespondentów, czy wspomniane towarzystwo ma nominowanego korespondenta na terenie Polski. Należy zauważyć, że korespondentem do spraw roszczeń jest polski ubezpieczyciel, który reprezentuje konkretne, zagraniczne towarzystwo. Ustalić, kto w danym przypadku jest korespondentem można poprzez wyszukiwarkę zamieszczoną na stronie internetowej PBUK. Jeżeli odnajdziemy takiego korespondenta to powstałą szkodę należy zgłosić bezpośrednio do niego. Jednakże w przypadku jego nieodnalezienia możliwe będzie zgłoszenie szkody w jednym z następujących zakładów ubezpieczeń: PZU S.A. lub TUiR Warta S.A. Wskazane zakłady ubezpieczeń pełnią funkcję agenta Polskiego Biura Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (PBUK). Warto podkreślić, że w przypadku gdy nie wiemy w jakim towarzystwie ubezpieczony jest pojazd sprawcy szkody możliwe będzie zgłoszenie szkody do PZU S.A. lub TUiR Warta S.A., po wskazaniu następujących informacji: numer rejestracyjny pojazdu sprawcy szkody, państwo rejestracji pojazdu (istotne są tu tablice rejestracyjne, a nie obywatelstwo, czy narodowość kierowcy).

Zdarzenie wywołujące szkodę z udziałem pojazdu, którego kierowca posiadał Zieloną Kartę:

Kierowcy, których pojazdy zostały zarejestrowane w państwach poza EOG, Szwajcarią, Andorą, Chorwacją i Serbią mają obowiązek posiadać przy sobie międzynarodowy dowód ubezpieczenia OC w postaci Zielonej Karty, bądź ubezpieczenia granicznego. W sytuacji, gdy dojdzie do wypadku należy spisać następujące informacje:

  • datę, miejsce, godzinę zdarzenia;

  • numer rejestracyjny;

  • markę pojazdu sprawcy szkody;

  • numer Zielonej Karty;

  • nazwę ubezpieczyciela.

Dalsze kroki wyglądają identycznie, jak te wskazane powyżej. Jeżeli nie uda się uzyskać nazwy towarzystwa ubezpieczeniowego, które wystawiło Zieloną Kartę należy skontaktować się z PBUK.

Zdarzenie wywołujące szkodę z udziałem pojazdu, którego kierowca posiadał ubezpieczenie graniczne:

Aby móc zlikwidować powstałą szkodę należy się skontaktować z zakładem ubezpieczeń, który wystawił polisę ubezpieczenia granicznego. Należy spisać następujące informacje:

  • datę, miejsce, godzinę zdarzenia;

  • numer rejestracyjny;

  • kraj rejestracji pojazdu;

  • markę i model pojazdu;

  • numer ubezpieczenia granicznego wraz z terminem jego ważności;

  • nazwę zakładu ubezpieczeń, który wystawił dane ubezpieczenie graniczne.

Warto podkreślić, że w sytuacji gdy okaże się, że dane ubezpieczenie graniczne jest nieważne możliwe będzie zgłoszenie szkody do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego za pośrednictwem wybranego przez siebie zakładu ubezpieczeń, który prowadzi swą działalność w zakresie komunikacyjnego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów.

Podsumowując należy zauważyć, że w chwili, w której dokonuje się spisania istotnych dla poszkodowanego informacji, w celu późniejszego zgłoszenia swych roszczeń, zaleca się wykonanie dokumentacji fotograficznej ustawienia pojazdów bezpośrednio po powstałym zdarzeniu. Ponadto należy pamiętać, by nie podpisywać oświadczeń sporządzonych wyłącznie w języku obcym, gdy nie mamy w danym języku dostatecznego rozeznania. Takie zaniechanie pozwoli uniknąć złożenia oświadczenia, w którym osoba poszkodowana widnieje jako sprawca szkody. Warto także podkreślić, że jeżeli sprawca nie posiada ważnej polisy ubezpieczeniowej możliwe będzie kierowanie swych roszczeń do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk oraz Anita Janiszkiewicz

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Opublikowano artykuły, Dochodzenie wypłaty odszkodowania i zadośćuczynienie od zakładu ubezpieczeń z oc sprawcy wypadku drogowego | Skomentuj

Właściwość Sądu w sprawie o odszkodowanie z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych

Zgodnie z art. 34a ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych z dnia 22 maja 2003 roku (Dz. U. Nr 124, poz. 1152), który został dodany ustawą z dnia 25 września 2015 roku o zmianie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych: powództwo o odszkodowanie z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych wytacza się wyłącznie przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania albo siedziby poszkodowanego zdarzeniem powodującym szkodę albo przed sąd właściwy dla miejsca zaistnienia tego zdarzenia. W braku wskazanych wyżej podstaw właściwości miejscowej powództwo można wytoczyć przed sąd właściwy według przepisów o właściwości ogólnej”.

Niniejsza norma prawna weszła w życie 24 stycznia 2016 roku.

Mając na uwadze, powyższe uregulowanie, należy podkreślić, iż powództwo o odszkodowanie z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych można wytoczyć przed sąd właściwy dla:

  • miejsca zamieszkania poszkodowanego;

  • siedziby poszkodowanego;

  • zaistnienia tego zdarzenia.

Przykładowo, w sytuacji, w której zdarzenie drogowe miało miejsce w miejscowości X, zaś poszkodowanym jest osoba zamieszkała w miejscowości Y, poszkodowany może wystąpić z powództwem o odszkodowanie z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przed sąd właściwy albo dla miejscowości X albo dla miejscowości Y.

Wyboru sądu właściwego dokonuje poszkodowany, który wytacza powództwo.

Możliwość wniesienia powództwa przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania poszkodowanego stanowi znaczne ułatwienie, gdyż na przykład w sytuacji, w której miejscem zdarzenia drogowego był Gdańsk, a poszkodowany ma miejsce zamieszkania w Krakowie, ma on wówczas możliwość wniesienia powództwa do sądu właściwego mieszczącego się w Krakowie.

Jednakże, jeżeli nie można będzie ustalić podstaw właściwości miejscowej według wskazanych powyżej zasad, powództwo można wytoczyć przed sąd według przepisów o właściwości ogólnej. Oznacza to, iż zgodnie z art. 27 oraz art. 30 Kodeksu postępowania cywilnego powództwo przeciwko osobie fizycznej wytacza się przed sąd pierwszej instancji, w którego okręgu pozwany ma miejsce zamieszkania, zaś przeciwko osobie prawnej lub innemu podmiotowi niebędącemu osobą fizyczną wytacza się według miejsca ich siedziby.

Konkludując, powództwo o odszkodowanie z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych można wytoczyć przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania poszkodowanego, siedziby poszkodowanego bądź zaistnienia przedmiotowego zdarzenia. Jeżeli w powyższy sposób, nie uda się ustalić sądu właściwego, wówczas należy zastosować przepisy Kodeksu postępowania cywilnego odnoszące się do właściwości ogólnej. Zgodnie z niniejszymi normami prawnymi, powództwo przeciwko osobie fizycznej wytacza się przed sąd pierwszej instancji, w którego okręgu pozwany ma miejsce zamieszkania, zaś przeciwko osobie prawnej lub innemu podmiotowi niebędącemu osobą fizyczną wytacza się według miejsca ich siedziby.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Edyta Gorczyńska

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Opublikowano artykuły, Odszkodowanie i zadośćuczynienie dla osoby poszkodowanej w wypadku drogowym | Skomentuj

Roszczenia z tytułu szkody osobowej względem nieustalonych sprawców przestępstwa komunikacyjnego

W sytuacji, w której organ prowadzący postępowanie karne nie jest w stanie ustalić tożsamości sprawcy przestępstwa komunikacyjnego ani nawet numeru rejestracyjnego pojazdu mechanicznego, który prowadził w/w sprawca, roszczenia poszkodowanego z tytułu wyrządzonej szkody osobowej zaspokaja Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny. Zgodnie z art. 98 ust. 1 pkt 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. 2003 Nr124, poz. 1152) jednym z zadań niniejszej instytucji jest zaspokajanie roszczeń z tytułu ubezpieczeń obowiązkowych za szkody powstałe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na osobie, gdy niniejsza szkoda została wyrządzona w okolicznościach uzasadniających odpowiedzialność cywilną posiadacza pojazdu mechanicznego lub kierującego pojazdem mechanicznym, a nie ustalono ich tożsamości.

Siedzibą Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego jest wedle art. 96 ust. 3 w/w aktu normatywnego miasto stołeczne Warszawa. Dokładny adres przedmiotowej instytucji to: ul. Płocka 9/11, 01-231 Warszawa.

Osoba, która została bezpośrednio poszkodowana, może wystąpić do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego o:

  • zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę – art. 445 Kodeksu cywilnego w związku z art. 444 Kodeksu cywilnego;

  • zwrot wszelkich kosztów związanych z wypadkiem komunikacyjnym, tj. koszty leczenia czy rehabilitacji – art. 444 § 1 Kodeksu cywilnego;

  • rentę uzupełniającą – art. 444 § 2 Kodeksu cywilnego;

  • jednorazowe odszkodowanie, czyli tzw. kapitalizację renty – art. 447 Kodeksu cywilnego;

  • rentę na zwiększone potrzeby – art. 447 Kodeksu cywilnego;

  • zwrot utraconych zarobków w przypadku krótszego okresu niesprawności po wypadku komunikacyjnym, który skutkuje niemożnością wykonywania pracy w niniejszym okresie – art. 361 Kodeksu cywilnego.

Najbliżsi członkowie rodziny poszkodowanego, który wskutek wypadku komunikacyjnego wywołanego z winy nieustalonego sprawcy przestępstwa, poniosła śmierć mają prawo do wystąpienia do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego o:

  • stosowne odszkodowanie – art. 446 § 3 Kodeksu cywilnego;

  • zwrot kosztów związanych z leczeniem i pogrzebem zamarłego poszkodowanego poniesionych przez członków jego rodziny – art. 446 § 1 Kodeksu cywilnego;

  • rentę alimentacyjną – art. 446 § 2 Kodeksu cywilnego;

  • zadośćuczynienie pieniężne – art. 446 § 4 Kodeksu cywilnego.

Szersze omówienie wskazanych powyżej roszczeń przysługujących samemu poszkodowanemu, jak również członkom rodziny poszkodowanego, który wskutek wypadku komunikacyjnego poniósł śmierć zostały szczegółowo omówione w artykułach poświęconych tematyce roszczeń z tytułu wypadków komunikacyjnych: Jakie świadczenia przysługują osobie poszkodowanej w wypadku drogowym? oraz Jakie świadczenia przysługują rodzinie zmarłego w wypadku drogowym?.

W celu zaspokojenia swoich roszczeń, poszkodowany powinien zgłosić się do wybranego przez siebie zakładu ubezpieczeń, zgodnie z art. 108 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych: uprawniony do odszkodowania zgłasza swoje roszczenia do Funduszu przez którykolwiek zakład ubezpieczeń wykonujący działalność ubezpieczeniową w grupach obejmujących ubezpieczenia obowiązkowe (…)”. Niniejszy zakład ubezpieczeń nie może odmówić przyjęcia zgłoszenia szkody, zaś po otrzymaniu zgłoszenia roszczenia, przeprowadza on postępowanie w zakresie ustalenia zasadności i wysokości dochodzonych roszczeń i niezwłocznie przesyła zebraną dokumentację do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, powiadamiając o tym osobę zgłaszającą roszczenie – art. 108 ust. 2 w/w aktu normatywnego.

W tym miejscu, warto także zaakcentować, iż Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny zaspokaja także roszczenia z tytułu ubezpieczenia obowiązkowego odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody w mieniu i na osobie powstałe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w sytuacji, w której wedle art. 98 ust. 1 pkt 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych posiadacz zidentyfikowanego pojazdu mechanicznego, którego ruchem szkodę tę wyrządzono, nie był ubezpieczony obowiązkowym ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów mechanicznych”.

Podsumowując, pragnę jednoznacznie wskazać, iż jeżeli organ prowadzący postępowanie karne nie jest w stanie ustalić tożsamości sprawcy przestępstwa komunikacyjnego ani nawet numeru rejestracyjnego pojazdu mechanicznego, który prowadził w/w sprawca, roszczenia poszkodowanego z tytułu wyrządzonej szkody osobowej zaspokaja Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny. Niniejsza instytucja jest również upoważniona do zaspokojenia roszczenia w sytuacji, w której posiadacz pojazdu mechanicznego, którego ruchem szkodę wyrządzoną nie był ubezpieczony obowiązkowym ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów mechanicznych.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Edyta Gorczyńska

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Opublikowano artykuły, Odszkodowanie i zadośćuczynienie dla osoby poszkodowanej w wypadku drogowym | Skomentuj

Od kogo poszkodowany może dochodzić roszczeń związanych ze zdarzeniem komunikacyjnym?

Analizując kwestię dochodzenia roszczeń przez poszkodowanego wskutek wypadku komunikacyjnego pragnę nadmienić, iż zgodnie z art. 19 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych z dnia 22 maja 2003 roku (Dz.U. Nr 124, poz. 1152) poszkodowany w związku ze zdarzeniem objętym umową ubezpieczenia obowiązkowego odpowiedzialności cywilnej może dochodzić roszczeń od:

  • zakładu ubezpieczeń;

  • Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego;

  • Polskiego Biura Ubezpieczycieli Komunikacyjnych.

Oczywiście system prawny nie stoi na przeszkodzie, aby poszkodowany wystąpił ze swoim roszczeniem bezpośrednio w stosunku do sprawcy przedmiotowego zdarzenia.

    1. Dochodzenie roszczeń od zakładu ubezpieczeń

Wedle art. 19 ust. 1 w/w ustawy z dnia 22 maja 2003 roku: poszkodowany w związku ze zdarzeniem objętym umową ubezpieczenia obowiązkowego odpowiedzialności cywilnej może dochodzić roszczeń bezpośrednio od zakładu ubezpieczeń. O zgłoszonym roszczeniu zakład ubezpieczeń powiadamia niezwłocznie ubezpieczonego”.

Niniejsza norma prawna stanowi podstawę do dochodzenia przez poszkodowanego roszczeń pieniężnych bezpośrednio od zakładu ubezpieczeń, który ze względu na posiadane zaplecze zarówno osobowe (rzeczoznawcy, likwidatorzy szkód, itp.), jak i finansowe jest instytucją mającą na celu rzetelne oraz kompleksowe prowadzenie postępowań wynikających z umów ubezpieczeń obowiązkowych.

    1. Dochodzenie roszczeń od Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego

Art. 19 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych z dnia 22 maja 2003 roku (Dz.U. Nr 124, poz. 1152) wskazuje na możliwość dochodzenia roszczeń bezpośrednio od Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego zgodnie z art. 98 ust. 1, 1a i 2 niniejszego aktu normatywnego. Oznacza to, że Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny zaspokaja roszczenia z tytułu ubezpieczeń obowiązkowych za szkody powstałe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:

  1. na osobie, gdy szkoda została wyrządzona w okolicznościach uzasadniających odpowiedzialność cywilną posiadacza pojazdu mechanicznego lub kierującego pojazdem mechanicznym, a nie ustalono ich tożsamości;

  1. w mieniu, w przypadku szkody, w której równocześnie u któregokolwiek uczestnika zdarzenia nastąpiła śmierć, naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia, trwający dłużej niż 14 dni, a szkoda została wyrządzona w okolicznościach uzasadniających odpowiedzialność cywilną posiadacza pojazdu mechanicznego lub kierującego pojazdem mechanicznym, a nie ustalono ich tożsamości. Naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia powinny zostać stwierdzone orzeczeniem lekarza, posiadającego specjalizację w dziedzinie medycyny odpowiadającej rodzajowi i zakresowi powyższych naruszeń czynności narządu ciała lub rozstroju zdrowia. W przypadku szkody w pojeździe mechanicznym świadczenie Funduszu podlega zmniejszeniu o kwotę stanowiącą równowartość 300 euro, ustalaną przy zastosowaniu kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski obowiązującego w dniu ustalenia odszkodowania;

  1. na osobie, w mieniu, w mieniu i na osobie, gdy:

  • posiadacz zidentyfikowanego pojazdu mechanicznego, którego ruchem szkodę tę wyrządzono, nie był ubezpieczony obowiązkowym ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów mechanicznych,

  • posiadacz zidentyfikowanego pojazdu mechanicznego, którego ruchem szkodę tę wyrządzono, zarejestrowanego za granicą na terytorium państwa, którego biuro narodowe jest sygnatariuszem Porozumienia Wielostronnego, nie był ubezpieczony obowiązkowym ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, a pojazd mechaniczny był pozbawiony znaków rejestracyjnych, bądź znaki te nie były, w momencie zdarzenia, przydzielone temu pojazdowi przez właściwe władze,

  • rolnik, osoba pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym lub osoba pracująca w jego gospodarstwie rolnym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z posiadaniem przez rolnika tego gospodarstwa rolnego szkodę, będącą następstwem śmierci, uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia bądź też utraty, zniszczenia lub uszkodzenia mienia, a rolnik nie był ubezpieczony obowiązkowym ubezpieczeniem OC rolników.

Do zadań Funduszu należy także zaspokajanie roszczeń z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, w przypadku wyrządzenia szkody w związku z ruchem pojazdu mechanicznego, jeżeli zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 28 lit. c ustawy o działalności ubezpieczeniowej państwem członkowskim umiejscowienia ryzyka jest Rzeczpospolita Polska.

W przypadku ogłoszenia upadłości zakładu ubezpieczeń albo oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości zakładu ubezpieczeń lub umorzenia postępowania upadłościowego, jeżeli majątek dłużnika oczywiście nie wystarcza nawet na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego albo w przypadku zarządzenia likwidacji przymusowej zakładu ubezpieczeń, jeżeli roszczenia osób uprawnionych nie mogą być pokryte z aktywów stanowiących pokrycie rezerw techniczno-ubezpieczeniowych, do zadań Funduszu należy również zaspokajanie roszczeń osób uprawnionych z:

1) umów ubezpieczeń obowiązkowych, o których mowa w art. 4 pkt 1-3 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku, w tym ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów, za szkody powstałe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w granicach określonych w ustawie o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych z dnia 22 maja 2003 roku (Dz.U. Nr 124, poz. 1152);

2) umów ubezpieczeń obowiązkowych, o których mowa w art. 4 pkt 4 w/w aktu normatywnego, oraz umów ubezpieczenia na życie, w wysokości 50% wierzytelności, do kwoty nie większej niż równowartość w złotych 30 000 euro według średniego kursu ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski obowiązującego w dniu ogłoszenia upadłości, oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub umorzenia postępowania upadłościowego albo w dniu zarządzenia likwidacji przymusowej.

    1. Dochodzenie roszczeń od Polskiego Biura Ubezpieczycieli Komunikacyjnych

Polskie Biuro Ubezpieczycieli Komunikacyjnych na podstawie art. 123 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych z dnia 22 maja 2003 roku (Dz.U. Nr 124, poz. 1152) odpowiada za szkody będące następstwem wypadków, które miały miejsce na terytorium:

  1. Rzeczypospolitej Polskiej i powstały w związku z ruchem pojazdów mechanicznych, zarejestrowanych w państwach, których biura narodowe są sygnatariuszami Porozumienia Wielostronnego;

  2. Rzeczypospolitej Polskiej i powstały w związku z ruchem pojazdów mechanicznych, zarejestrowanych w państwach, których biura narodowe podpisały z Biurem umowy o wzajemnym uznawaniu dokumentów ubezpieczeniowych i zaspokajaniu roszczeń, pod warunkiem istnienia ważnej Zielonej Karty wystawionej przez zagraniczne biuro narodowe;

  3. państw, których biura narodowe podpisały z Biurem umowy o wzajemnym uznawaniu dokumentów ubezpieczeniowych i likwidacji szkód, jeżeli poszkodowanym jest osoba mająca miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a sprawca posiadał Zieloną Kartę wystawioną przez członka Biura, którego upadłość ogłoszono lub który uległ likwidacji;

  4. państw, których biura narodowe są sygnatariuszami Porozumienia Wielostronnego, jeżeli poszkodowanym jest osoba mająca miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a sprawca zawarł umowę ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych z członkiem Biura, którego upadłość ogłoszono lub który uległ likwidacji.

Reasumując, poszkodowany ma możliwość dochodzenia swoich roszczeń od zakładu ubezpieczeń, w określonych przypadkach od Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego oraz od Polskiego Biura Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. System prawny naszego kraju nie stoi na przeszkodzie, aby poszkodowany wystąpił ze swym roszczeniem bezpośrednio do osoby samego sprawcy. Jednakże, jak już wcześniej zaakcentowano, ze względu na charakter działalności zakładu ubezpieczeń, w tym zaplecze osobowe, jak i finansowe korzystniej jest zwrócić się właśnie do niniejszej instytucji.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Edyta Gorczyńska

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Opublikowano artykuły, Dochodzenie wypłaty odszkodowania i zadośćuczynienie od zakładu ubezpieczeń z oc sprawcy wypadku drogowego | Skomentuj

Czy zakład ubezpieczeń może pomniejszyć odszkodowanie należne rodzinie poszkodowanego, który zginął w wypadku drogowym o kwotę zasiłku pogrzebowego wypłaconego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych?

W tym artykule omówię zasady wypłacania przez zakłady ubezpieczeń rodzinie osoby zmarłej w wypadku drogowym zwrotu kosztów leczenia i pogrzebu poszkodowanego.

Celem tego artykułu, jak i całego poradnika, jest poszerzenie wiedzy osób, które stanęły w obliczu tragicznej śmierci ich męża, żony, rodziców czy dzieci w wypadku komunikacyjnym. Członkowie rodziny osoby zmarłej na skutek wypadku muszą  uporać się z nagłą utratą osoby najbliższej. Cierpienia, jakie przeżywają sprawiają, że choćby z tego powodu znajdują się w gorszej pozycji w stosunku do zakładu ubezpieczeń zobowiązanego w ramach ubezpieczenia OC sprawcy wypadku do wypłacenia należnego im odszkodowania i zadośćuczynienia. To z kolei stwarza po stronie zakładów ubezpieczeń pokusę wykorzystania swojej przewagi, by wypłacić rodzinie osoby zmarłej w wypadku mniejsze od należnego odszkodowanie. Mam nadzieję, że osoby poszkodowane, po zapoznaniu się z napisanym przeze mnie poradnikiem, będą w stanie  wyegzekwować od zakładów ubezpieczeń każdą złotówkę odszkodowania i zadośćuczynienia, jaka się im należy.

Po tym przydługim wstępie przejdźmy do omówienia spoczywającego na zakładach ubezpieczeń obowiązku pokrycia rodzinie poszkodowanego zwrotu kosztów jego leczenia i pogrzebu. Zgodnie z art. 446 § 1 Kodeksu cywilnego: jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia nastąpiła śmierć poszkodowanego, zobowiązany do naprawienia szkody powinien zwrócić koszty leczenia i pogrzebu temu, kto je poniósł”. Niniejsza norma prawna oznacza, że obowiązek zwrotu kosztów pogrzebu obejmuje m.in. zwrot kosztów bezpośrednio związanych z pogrzebem, takich jak przewóz zwłok, nabycie trumny, zakup miejsca na cmentarzu, jak również zwrot wydatków odpowiadających zwyczajom danego środowiska. Do tych wydatków zalicza się koszt postawienia nagrobka, wydatki na wieńce i kwiaty oraz koszty zakupu odzieży żałobnej. Jednakże analizując art. 446 § 1 Kodeksu cywilnego powstaje wątpliwość odnośnie możności bądź niemożności pomniejszenia zwrotu kosztów pogrzebu o kwotę zasiłku pogrzebowego wypłaconego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Powyższą wątpliwość rozstrzygnął Sąd Najwyższy w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej posiadającej walor zasady prawnej z dnia 15 maja 2009 roku w sprawie o sygn. akt III CZP 140/08, wedle której: „zasiłek pogrzebowy przewidziany w art. 77 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j.: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu odszkodowania dochodzonego na podstawie art. 446 § 1 KC”. Niniejsza uchwała oznacza, iż absolutnie nie można pomniejszyć zwracanych kosztów pogrzebu o zasiłek pogrzebowy wypłacony przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Stanowisko zaprezentowane przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 15 maja 2009 roku nie przedstawia poglądu odbiegającego od wcześniejszej linii orzeczniczej. W tym miejscu pragnę nadmienić, że zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego – Izby Cywilnej z dnia 27 marca 1981 roku w sprawie o sygn. akt III CZP 6/81: „zasiłek pogrzebowy przewidziany w art. 35 pkt. 1 ustawy z 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. 1974 Nr 47 poz. 280) wypłacony osobom określonym w art. 37 ust. 1 wymienionej wyżej ustawy, w szczególności dzieciom, w związku ze śmiercią pracownika w wyniku wypadku komunikacyjnego, nie podlega zaliczeniu na poczet należnego od PZU odszkodowania z tytułu zwrotu poniesionych kosztów pogrzebu”. Ponadto, nie sposób nie wskazać, iż analogiczny pogląd potwierdzający ukształtowany kierunek interpretacji niniejszego zagadnienia, prezentuje wyrok Sądu Najwyższego – Izby Cywilnej i Administracyjnej z dnia 29 kwietnia 1981 roku, zgodnie z którym: „pogląd prawny, że zasiłek pogrzebowy przewidziany w art. 35 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. Nr 47 poz. 280), wypłacony osobom określonym w art. 37 ust. 1 wymienionej ustawy, w szczególności dzieciom, w związku ze śmiercią pracownika w wyniku wypadku komunikacyjnego, nie podlega zaliczeniu na poczet należnego odszkodowania z tytułu zwrotu poniesionych kosztów pogrzebu. Stanowisko takie odnieść należy również do sytuacji, gdy koszty pogrzebu poniosła żona zmarłego”.

Mając na uwadze, powyższej wskazane orzeczenia Sądu Najwyższego, jak również nie zapominając o celach, których osiągnięcie należy do zadań przedmiotowych świadczeń należy podkreślić, iż obecny system prawa polskiego nie pozwala na możliwość wzajemnego zaliczania świadczeń, które są wypłacane na podstawie różnych tytułów prawnych:

  • zasiłek pogrzebowy jako świadczenie z tytułu zabezpieczenia społecznego przysługuje na podstawie art. 78 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. 1998 Nr 162, poz. 1118 ) osobie, która pokryła koszty pogrzebu;

  • zwrot kosztów pogrzebu jako należne odszkodowanie określone w art. 446 § 1 Kodeksu cywilnego, przysługujące podmiotowi, który poniósł w/w koszty względem zobowiązanego do naprawienia szkody.

Na różny charakter powyższych świadczeń zwrócił uwagę Sąd Apelacyjny w Warszawie – I Wydział Cywilny w wyroku z dnia 10 września 2015 roku w sprawie o sygn. akt I ACa 2065/14, na podstawie którego: zasiłek pogrzebowy, jako świadczenie o charakterze ubezpieczeniowym, nie podlega zaliczeniu na poczet należnego odszkodowania z art. 446 § 1 KC. Nie może więc ograniczać kwotowo zakresu odpowiedzialności nie tylko sprawcy wypadku, ale również ubezpieczyciela”.

Konkludując, pragnę jeszcze raz jednoznacznie podkreślić, iż polski system prawa nie przewiduje możliwości pomniejszenia zwrotu kosztów pogrzebu o kwotę zasiłku pogrzebowego wypłaconego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Edyta Gorczyńska

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Opublikowano artykuły, Odszkodowanie i zadośćuczynienie dla osoby poszkodowanej w wypadku drogowym | Skomentuj

Na czym polega instytucja zadośćuczynienia przysługującego po śmierci osoby najbliższej?

W poprzednim artykule została dokonana analiza problemu ubiegania się o zwrot poniesionych wydatków w związku wystąpieniem szkody na osobie poszkodowanego. Zainteresowanych tematem zachęcam do zapoznania się z treścią artykułu pt: Kto jest uprawniony do występowania z roszczeniem o wypłatę odszkodowania w przypadku wystąpienia szkody na osobie?

Osobnym, wartym omówienia problemem jest możliwość wypłaty zadośćuczynienia osobom najbliższym pokrzywdzonego, który zmarł na wskutek wypadku. Przy tragicznych w skutkach wypadkach, patrząc na jego wymiar ekonomiczny, należy je kwalifikować jako jedno z podstawowych świadczeń, którego celem jest kompensata powstałej krzywdy tzn. szkody o charakterze niemajątkowym po stronie członka najbliższej rodziny.

Zadośćuczynienie pieniężne na rzecz najbliższych członków rodziny przewiduje art. 446 § 4 k.c. w brzmieniu:

§ 4. Sąd może także przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę”.

Obok instytucji zadośćuczynienia, art. 446 w przewiduje:

  1. możliwość zwrotu kosztów poniesionych w związku z leczeniem i pogrzebem, w przypadku gdy doszło do śmierci osoby poszkodowanej: „§1. Jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia nastąpiła śmierć poszkodowanego, zobowiązany do naprawienia szkody powinien zwrócić koszty leczenia i pogrzebu temu, kto je poniósł”;

  2. wypłatę renty alimentacyjnej: „§ 2. Osoba, względem której ciążył na zmarłym ustawowy obowiązek alimentacyjny, może żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody renty obliczonej stosownie do potrzeb poszkodowanego oraz do możliwości zarobkowych i majątkowych zmarłego przez czas prawdopodobnego trwania obowiązku alimentacyjnego. Takiej samej renty mogą żądać inne osoby bliskie, którym zmarły dobrowolnie i stale dostarczał środków utrzymania, jeżeli z okoliczności wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego”;

  3. wypłatę odszkodowania w związku z pogorszeniem się sytuacji życiowej wskutek śmierci poszkodowanego: ”§ 3. Sąd może ponadto przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego stosowne odszkodowanie, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej”.

Czym jest zadośćuczynienie przysługujące osobom najbliższym w przypadku śmierci poszkodowanego?

Charakteryzując instytucję zadośćuczynienia przewidzianego w art. 446 § 4 k.c., można stwierdzić, iż jest to świadczenie:

  1. jednorazowe – przy jego określaniu należy uwzględnić wszystkie elementy krzywdy łącznie z tymi, które mogą ujawnić się w przyszłości. W przypadkach, gdy krzywdy nie można ustalić w pełnym zakresie, jest możliwym przyznanie dodatkowej sumy tytułem zadośćuczynienia z uwagi na ujawnienie się nowej i jednocześnie odrębnej krzywdy np. wystąpienie schorzeń depresyjnych będących następstwem bólu i osamotnienia po stracie bliskiej osoby.

  2. niepodzielne – zadośćuczynienie nie może ulegać podziałom i nie może być wypłacane w formie świadczeń rentowych, czy też okresowych,

  3. pieniężne – wyrażone i realizowane w środkach finansowych;

  4. rekompensacyjne – mające stanowić sposób złagodzenia ogółu cierpień po utracie osoby najbliższej, gdyż jego celem jest wyrównanie uszczerbków o charakterze niematerialnym związanych z doznaną krzywdą, która może przejawić się szeregiem negatywnych zjawisk w psychice i dalszej emocjonalnej egzystencji uprawnionego;

  5. osobiste – przynależne wyłącznie uprawnionemu najbliższemu członkowi rodziny zmarłego poszkodowanego. Roszczenie o zadośćuczynienie jest ściśle związane z osobą uprawnionego i wraz z jej śmiercią wygasa, nie wchodząc do spadku po niej;

  6. fakultatywne – uznaniowe, bowiem sądowi orzekającemu pozostawia się swobodę w przyznaniu i określeniu jego wysokości. Fakultatywność powoduje, że skład orzekający analizując każdorazowo ogół okoliczności w sprawie może uwzględnić, bądź oddalić roszczenie. Przy uwzględnieniu roszczenia wysokość zadośćuczynienia zależeć będzie od całokształtu negatywnych skutków w sferze niematerialnej krzywdy – głównie jej rozmiaru i intensywności.

Wysokość kwoty zadośćuczynienia

Jak wskazuje Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 24 lutego 2012 r., w sprawie o sygn. akt I ACa 84/2012: „Zadośćuczynienie ma mieć przede wszystkim charakter kompensacyjny, wobec czego jego wysokość nie może stanowić zapłaty symbolicznej, lecz musi przedstawiać jakąś ekonomicznie odczuwalną wartość. Jednocześnie wysokość ta nie może być nadmierna w stosunku do doznanej krzywdy, ale musi być „odpowiednia” w tym znaczeniu, że powinna być – przy uwzględnieniu krzywdy poszkodowanego – utrzymana w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa. Sąd Najwyższy podniósł ponadto, w wyroku z dnia 21września 2005 r., w sprawie o sygnaturze akt V CK150/2005, że: „Zdrowie jest dobrem szczególnie cennym; przyjmowanie stosunkowo umiarkowanych kwot zadośćuczynienia w przypadkach ciężkich uszkodzeń ciała prowadzi do deprecjacji tego dobra.

Podsumowując należy stwierdzić, że prawo cywilne przewiduje również, obok na przykład zwrotu poniesionych kosztów związanych z pogrzebem, również wypłatę zadośćuczynienia. Roszczenie to przysługuje jednak jedynie najbliższym członkom rodziny. Należy więc sądzić, że obejmuje małżonka i dzieci zmarłego, innych krewnych, powinowatych, ale także osoby niepowiązane formalnymi stosunkami (np. konkubent, jego dziecko), jeżeli zmarły utrzymywał z nimi stosunki rodzinne, pozostając faktycznie w szczególnej bliskości powodowanej bardzo silną więzią uczuciową. Jest to jednorazowe (z możliwością ewentualnej dopłaty w przypadku wystąpienia nowych szkód w przyszłości), niepodzielne, osobiste oraz pieniężne świadczenie rekompensacyjne, mające na celu zminimalizowanie negatywne skutki, powstałe na skutek śmierci osoby najbliższej.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Paulina Petroniec

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. +48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły, Odszkodowanie i zadośćuczynienie dla osoby poszkodowanej w wypadku drogowym | Skomentuj

Kto może ubiegać się o zadośćuczynienie po śmierci osoby najbliższej?

Omawiając problem zadośćuczynienia należy zaznaczyć, iż jest to instytucja stosunkowo młoda, która niedawno została wprowadzona do polskiego systemu prawnego. Rozszerzenie katalogu świadczeń należnych z tytułu szkód osobowych o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę służące najbliższym członkom rodziny zmarłego tzw. pośrednio poszkodowanym został bowiem prowadzony dopiero w 2008 roku. Precyzując, zadośćuczynienie z art. 446 § 4 k.c. zostało wprowadzone ustawą nowelizującą z dnia 13 maja 2008 r. o zmianie ustawy kodeks cywilny i niektórych innych ustaw.

Zadośćuczynienia wypłacane w związku z wypadkami, do których doszło po dniu 3 sierpnia 2008 r.

Wskazanie daty wprowadzenia możliwości ubiegania się o wypłatę zadośćuczynienia jest o tyle istotne, iż w przypadku śmierci poszkodowanego przed tą datą, niemożliwym jest ubieganie się przez osoby najbliższe na podstawie tego przepisu o zadośćuczynienie pieniężne. Jednoznacznie zostało to stwierdzone przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 października 2010 r., w sprawie o sygnaturze akt III CZP 76/10: „Najbliższemu członkowi rodziny zmarłego przysługuje na podstawie art. 448 k.c. w związku z art. 24 § 1 k.c. zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę, gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu, który miał miejsce przed dniem 3 sierpnia 2008 r.” Oznacza to, że osoby, które utraciły osobę najbliższą przed 3 sierpnia 2008 r. (data wejścia w życie ustawy) również mogą domagać się zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, z tym że nie na podstawie nowej instytucji z art. 446 § 4 k.c. a na innej podstawie tj. art. 448 k.c. w związku z art. 24 § 1 k.c.

Dzięki wprowadzeniu instytucji zadośćuczynienia z art. 446 § 4 k.c. dla najbliższych członków rodziny w polskim prawie odszkodowawczym została obecnie w pełni otwarta droga do zaspokajania przez najbliższych doznanej przez nich krzywdy. Celem wprowadzonej instytucji jest zminimalizowanie negatywnych przeżyć wewnętrznych, jego przeżyć psychicznych.

Komu przysługuje roszczenie z art. 446 § 1 k.c.?

Co prawda, przewidziane komentowanym przepisem odszkodowanie służy tylko najbliższym członkom rodziny zmarłego, ale grono to pojmowane jest stosunkowo szeroko. Do osób najbliższych zalicza się bowiem takie osoby, których sytuacja życiowa kształtowała się w pewnej zależności od zmarłego oraz istniał faktyczny stosunek bliskości ze zmarłym. Do kręgu najbliższych członków rodziny zaliczyć niewątpliwie należy:

  1. rodziców

  2. dzieci zmarłego,

  3. inne osoby pozostające w stosunkach rodzinnych :

    a) dalszych zstępnych i wstępnych,

    b) macochę lub ojczyma,

    c) dziecko pozostające pod pieczą rodziny zastępczej.

Jednak nie należy definiować „osoby najbliższej” wyłącznie za pomocą kryterium relacji małżeńskich i pokrewieństwa. Należy więc sądzić, że obejmuje małżonka i dzieci zmarłego, innych krewnych, powinowatych, ale także osoby niepowiązane formalnymi stosunkami (np. konkubent, jego dziecko), jeżeli zmarły utrzymywał z nimi stosunki rodzinne, pozostając faktycznie w szczególnej bliskości powodowanej bardzo silną więzią uczuciową. Jak wskazuje Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 czerwca z 2011 roku, w sprawie o sygnaturze akt III CSK 279/10: O tym, kto jest najbliższym członkiem rodziny decyduje faktyczny układ stosunków pomiędzy określonymi osobami, a nie formalna kolejność pokrewieństwa wynikająca w szczególności z przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, czy ewentualnie z powinowactwa np. wnuczka zmarłego, będąca dzieckiem pozamałżeńskim wychowywana przez babkę, pomimo że matka żyła i była zdolna do alimentacji córki. Aby więc ustalić, czy występujący o zadośćuczynienie jest najbliższym członkiem rodziny nieżyjącego sąd powinien stwierdzić, czy istniała silna i pozytywna więź emocjonalna pomiędzy dochodzącym tego roszczenia a zmarłym. O tym, kto jest najbliższym członkiem rodziny decyduje faktyczny układ stosunków pomiędzy określonymi osobami, a nie formalna kolejność pokrewieństwa wynikająca w szczególności z przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, czy ewentualnie z powinowactwa np. wnuczka zmarłego, będąca dzieckiem pozamałżeńskim wychowywana przez babkę, pomimo że matka żyła i była zdolna do alimentacji córki. Aby więc ustalić, czy występujący o zadośćuczynienie jest najbliższym członkiem rodziny nieżyjącego sąd powinien stwierdzić, czy istniała silna i pozytywna więź emocjonalna pomiędzy dochodzącym tego roszczenia a zmarłym”.

Podsumowując należy stwierdzić, iż zadośćuczynienie wypłacane w związku z utratą osoby najbliższej została wprowadzona do polskiego systemu prawnego stosunkowo niedawno. Stanowi ono lex specialis do generalnej instytucji zadośćuczynienia pieniężnego, ustanawiając możliwość ubiegania się o wypłatę rekompensaty za doznaną krzywdę przez osoby najbliższe w przypadku śmierci poszkodowanego. Instytucja ta została wprowadzona nowelą z 13 maja 2008 r., a jej głównym celem jest zminimalizowanie negatywnych przeżyć wewnętrznych, zmniejszenia cierpienia psychicznego.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Paulina Petroniec

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. +48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły, Odszkodowanie i zadośćuczynienie dla osoby poszkodowanej w wypadku drogowym | Skomentuj

Kto jest uprawniony do wystąpienia z roszczeniem o wypłatę odszkodowania w przypadku szkody na osobie?

Na wstępie należy wskazać, iż przepisem regulującym naprawienie szkody na osobie jest art. 444 § 1 kodeksu cywilnego, który stanowi, że: W razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty”.

Poszkodowany

Należy wskazać, że żądanie pokrycia wszelkich szkód na osobie oraz zwrotu poniesionych w tym kosztów przysługuje tylko poszkodowanemu jako podmiotowi wyłącznie w tym zakresie czynnie legitymowanemu. W związku z tym, jak wskazuje Sąd Najwyższy w swym wyroku z dnia 11 sierpnia 1972 r., w sprawie o sygnaturze I CR 246/72: „osoba trzecia nawet jeśliby koszty takie poniosła, nie może występować z roszczeniem o zwrot takich kosztów”.

Pełnomocnicy procesowi

Zgodnie z art. 87 k.p.c., poszkodowany może działać poprzez ustanowionego przez siebie pełnomocnika. Jak wskazuje bowiem przepis tego artykułu: „Strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników.Zatem czynność procesowa dokonana przez pełnomocnika odnosi taki sam skutek względem strony, jak w przypadku gdyby działał sam (oczywiście pod warunkiem, że został on należycie umocowany, tj. zostało udzielone pełnomocnictwo procesowe). Działanie przed sądem oznacza podejmowanie wszelkich czynności procesowych dopuszczalnych na każdym etapie sprawy. Zatem pełnomocnik jest umocowany do reprezentacji poszkodowanego zarówno na rozprawie, jak i poza rozprawą – np. jedynie w sporządzanie pism procesowych. Należy również zauważyć, że działanie w imieniu strony pełnomocnika, nie wyklucza podejmowania przez poszkodowanego swych praw osobiście.

Kto może zostać pełnomocnikiem poszkodowanego?

Zgodnie ze wskazaniem art. 87 § 1. k.p.c.,: „Pełnomocnikiem może być adwokat lub radca prawny, (…) jak również małżonek, rodzeństwo, zstępni lub wstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia”. Zatem zgodnie z srt. 87 § 1 k.p.c. pełnomocnikiem procesowym poszkodowanego może być:

  1. pełnomocnik – adwokat, radca prawny oraz rzecznik patentowy w sprawach własności przemysłowej;

oraz

  1. osoby najbliższe – rodzice, małżonek, rodzeństwo, zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia.

Należy jednak zauważyć, iż profesjonalnym pełnomocnikiem może zostać ustawiona również specjalistyczna firma bądź stowarzyszenie, które w ramach przewidzianej statutowo działalności, zajmuje się reprezentacją prawną swych klientów. Jednak taki pełnomocnik nie posiada legitymacji do reprezentowania poszkodowanego w sądzie.

Śmierć poszkodowanego

Tak jak zostało wspomniane na początku, żądanie pokrycia wszelkich szkód na osobie oraz zwrotu poniesionych w tym kosztów przysługuje tylko poszkodowanemu. Istnieje jednak pewien typ roszczeń, które przysługują również osobom najbliższym poszkodowanego. Jak wskazuje bowiem art. 446 k.c.:

§ 1. Jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia nastąpiła śmierć poszkodowanego, zobowiązany do naprawienia szkody powinien zwrócić koszty leczenia i pogrzebu temu, kto je poniósł.

§ 2. Osoba, względem której ciążył na zmarłym ustawowy obowiązek alimentacyjny, może żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody renty obliczonej stosownie do potrzeb poszkodowanego oraz do możliwości zarobkowych i majątkowych zmarłego przez czas prawdopodobnego trwania obowiązku alimentacyjnego. Takiej samej renty mogą żądać inne osoby bliskie, którym zmarły dobrowolnie i stale dostarczał środków utrzymania, jeżeli z okoliczności wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego.

§ 3. Sąd może ponadto przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego stosowne odszkodowanie, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej.

§ 4. Sąd może także przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę”.

W takich przypadkach, zwrot kosztów przysługuje każdemu, kto faktycznie je poniósł, bez względu na to, czy łączył go ze zmarłym stosunek bliskości oraz czy jest jego spadkobiercą.

Kto jest osobą najbliższą w rozumieniu przepisu art. 446 k.c.?

Co prawda, przewidziane komentowanym przepisem odszkodowanie służy tylko najbliższym członkom rodziny zmarłego, ale grono to pojmowane jest stosunkowo szeroko. Do osób najbliższych zalicza się bowiem takie osoby, których sytuacja życiowa kształtowała się w pewnej zależności od zmarłego oraz istniał faktyczny stosunek bliskości ze zmarłym. Do kręgu najbliższych członków rodziny zaliczyć niewątpliwie należy:

  1. rodziców

  2. dzieci zmarłego,

  3. inne osoby pozostające w stosunkach rodzinnych :

    a) dalszych zstępnych i wstępnych,

    b) macochę lub ojczyma,

    c) dziecko pozostające pod pieczą rodziny zastępczej.

Dyskusyjnym problemem było, czy należy rozszerzyć pojęcie rodziny na związki nieformalne, w tym konkubinat, jednak Sąd Apelacyjny w Gdańsku w swym wyroku z dnia 23 grudnia 2014 roku, w sprawie o sygnaturze I ACA 638/14 stwierdził, że: „pojęcie to należy ujmować szeroko i w związku z tym, iż jest ona podstawową grupą społeczną, to skoro konkubinat był związkiem wieloletnim, w ramach którego były zaspokajane zarówno potrzeby materialne, jak i emocjonalne konkubentów, aspiracje do samorealizacji i poczucia bezpieczeństwa, to trudno byłoby twierdzić, że związek ten nie jest rodziną w rozumieniu art. 446 § 3 i 4 KC”.

Podsumowując należy stwierdzić, że co prawda żądanie pokrycia wszelkich szkód na osobie oraz zwrotu poniesionych w tym kosztów przysługuje tylko poszkodowanemu, ale istnieje jednak pewien typ roszczeń, które przysługują również osobom najbliższym poszkodowanego. Grono osób najbliższych pojmowane jest stosunkowo szeroko, zalicza się do nich bowiem takie osoby, których sytuacja życiowa kształtowała się w pewnej zależności od zmarłego oraz istniał faktyczny stosunek bliskości ze zmarłym. Ważnym jest również wskazanie że, należy je odpowiednio udokumentować. Zgodnie bowiem z art. 6 k.c., to na osobie dochodzącej odszkodowania spoczywa ciężar wykazania kosztów poniesionych w związku ze śmiercią pokrzywdzonego.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Paulina Petroniec

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. +48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły, Odszkodowanie i zadośćuczynienie dla osoby poszkodowanej w wypadku drogowym | Skomentuj

Podstawa prawna dochodzenia zwrotu kosztów związanych z utraconymi korzyściami na wskutek wypadku drogowego

Celem odpowiedzi na pytanie, jaka jest podstawa prawna dochodzenia kosztów związanych ze zwrotem utraconych korzyści na wskutek wypadku należy zaznaczyć, iż generalną podstawę prawną dochodzenia wszelkich kosztów poniesionych w związku z wypadkiem jest art. 444 § 1 kodeksu cywilnego, który stanowi, że: W razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty”.

Czym są utracone korzyści?

Zgodnie z założeniami ustawodawcy, zasadą jest, że poszkodowany ma prawo do pełnego odszkodowania, przejawiającego się w tym, że naprawienie szkody obejmuje również straty jakie poszkodowany poniósł i korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. W związku z tym, poszkodowanemu służy również roszczenie o tzw. utracone korzyści. Czym są utracone korzyści wskazuje Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 30 czerwca 1986 roku, w sprawie o sygnaturze III APR 36/93, ujmując, iż: szkodę, (…) wyraża różnicę między potencjalnymi dochodami, jakie poszkodowany przypuszczalnie osiągnąłby w okresie objętym rentą, gdyby nie doznał uszkodzenia ciała, a wszelkimi dochodami, jakie może faktycznie w tym okresie osiągnąć bez zagrożenia stanu zdrowia”.

Strata rzeczywista a utracone korzyści

Strata rzeczywista to taka strata w majątku poszkodowanego, która może się przejawiać w zmniejszeniu aktywów (mniej środków) lub zwiększeniu pasywów (wystąpienie lub powiększenie zadłużenia). Tego typu stratę można dokładnie obliczyć i wyrazić w jednostkach monetarnych. Natomiast szkoda w postaci utraconych korzyści ma zawsze charakter hipotetyczny i często się zdarza, że występuje obok, a nie zamiast wypłaty odszkodowania związanej ze stratą rzeczywistą.

Co obejmuje roszczenie zwrotu utraconych korzyści?

Rodzaje szkody w postaci utraconych korzyści są bardzo zróżnicowane i ujmowane są bardzo szeroko. Tylko jako przykład można podać:

  1. niemożność podjęcia dobrej pracy – np. pianista, który musiał po wypadku zrezygnować z grania koncertów,

  2. utrata możliwości podjęcia dodatkowej pracy, zatrudnienia, niemożność podjęcia przyrzeczonej pracy

  3. niemożność wykonania dzieła – np. artysta, który nie mógł namalować obrazu, wykonać rzeźby,

  4. wygaśnięcie kontraktu menadżerskiego – np. wobec niemożności wykonywania kontraktu, a w wyjątkowych przypadkach

  5. niemożność zawarcia innego zlecenia – ze względu np. na choćby czasową niemożność poruszania się

  6. niemożność zawarcia innej umowy, takiej jak sprzedaż pojazdu czy nieruchomości i związane z tym faktem straty.

Warto jednak pamiętać, że występując o zwrot utraconych zarobków, należy je odpowiednio udokumentować. Zgodnie bowiem z art. 6 k.c., to na osobie poszkodowanej w wyniku wypadku spoczywa ciężar wykazania wysokości wszelkich kosztów poniesionych w związku z wypadkiem, w tym również utraconych zarobków. Zatem w tym celu należy zbierać dowody, które będą świadczyły o tym, że koszty takie wystąpiły. W praktyce zatem istotne jest, by zbierać wszelkie rachunki, faktury czy oświadczenia osób, jak również umowy, umowy przedwstępne, promesy, oświadczenia kontrahentów i inne dowody, które uprawdopodobniają korzyść, której mógłby spodziewać się poszkodowany, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Dochodząc roszczeń z tytułu utraconych korzyści najistotniejsze jest aby szkodę z tego tytułu wykazać z tak dużym prawdopodobieństwem, aby uzasadnione było w świetle doświadczenia życiowego przyjęcie, że utrata korzyści rzeczywiście nastąpiła.

Jak wynika z powyższego, co do zasady odszkodowanie winno obejmować zwrot wszelkich kosztów poniesionych w związku z wypadkiem. W związku z tym, zwrot kosztów poniesionych przez poszkodowanego obejmować będzie również koszty związane ze zwrotem utraconych korzyści na wskutek wypadku, a co za tym idzie, i utracone korzyści związane z niemożnością podjęcia pracy. Warto jednak dodać, że występując o zwrot tego typu kosztów należy je odpowiednio udokumentować, bowiem szkoda w postaci utraconych korzyści ma zawsze charakter bardziej hipotetyczny. A zgodnie z art. 6 k.c, to na osobie poszkodowanej w wyniku wypadku spoczywa ciężar wykazania wysokości kosztów poniesionych w związku z wypadkiem.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Paulina Petroniec

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. +48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły, Odszkodowanie i zadośćuczynienie dla osoby poszkodowanej w wypadku drogowym | Skomentuj

Roszczenie sprawcy wypadku do zakładu ubezpieczeń o zwrot kwoty wypłaconej poszkodowanemu tytułem odszkodowania

Niniejszy artykuł dotyczy problematyki roszczenia regresowego sprawcy wypadku względem zakładu ubezpieczeń.

Jest to kwestia istotna z punktu widzenia sprawcy, który mimo posiadanego ubezpieczenia OC, wypłacił poszkodowanemu odszkodowanie we własnym zakresie.

Wskazać należy, iż w takiej sytuacji sprawca wypadku może odzyskać od swojego ubezpieczyciela wypłaconą poszkodowanemu kwotę.

Wynika to z istoty umowy ubezpieczenia OC łączącej sprawcę wypadku z zakładem ubezpieczeń, w ramach której to zakład ubezpieczeń zobowiązany jest zaspokojenia roszczeń związanych ze szkodą wyrządzoną przez ubezpieczonego – tj. sprawcę wypadku, a więc niezależnie od okoliczności faktycznych, to na nim finalnie spoczywa obowiązek pokrycia szkody.

Warto mieć na uwadze, iż poszkodowany może dochodzić odszkodowania

  • albo bezpośrednio od sprawcy wypadku (nawet gdy ma on OC);

  • albo od zakładu ubezpieczeń w którym sprawca ma wykupioną polisę OC;

  • albo od obu tych podmiotów jednocześnie.

W praktyce najczęściej bywa tak, że szkoda zgłaszana jest (przez poszkodowanego lub ubezpieczonego) bezpośrednio do ubezpieczyciela, który po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego, wypłaca poszkodowanemu stosowne odszkodowanie.

W sytuacji jednak, gdy poszkodowany zażąda wypłaty odszkodowania bezpośrednio od sprawcy wypadku, lub gdy wystąpi z takim roszczeniem jednocześnie w stosunku do sprawcy wypadku i zakładu ubezpieczeń, a sprawca wypłaci mu to odszkodowanie, wówczas zakład ubezpieczeń zostaje zwolniony od wypłaty odszkodowania poszkodowanemu, a staje się zobowiązany względem ubezpieczonego (sprawcy wypadku) do zwrotu wypłaconej przez niego kwoty.

Trzeba mieć jednak przy tym na uwadze, iż w praktyce samodzielne zaspokojenie roszczeń odszkodowawczych przez sprawcę wypadku może okazać się dla niego nieopłacalne.

Wynika to z faktu, iż zakład ubezpieczeń, pomimo uznania roszczenia przez sprawcę wypadku czy wypłaty przez niego odszkodowania, przeprowadza każdorazowo stosowne postępowanie celem ustalenia swojej odpowiedzialności oraz należnej wysokości świadczenia odszkodowawczego.

Oznacza to, że w sytuacji, gdyby przykładowo sprawca wypadku wypłacił poszkodowanemu 2 000 zł, zaś zakład ubezpieczeń oszacował by wartość szkody na 1 000 zł, wówczas sprawca szkody odzyska wyłącznie kwotę 1 000 zł ustaloną przez ubezpieczyciela.

W zakresie poruszanej problematyki warto jest także wskazać na kwestię dotyczącą zwrotu sprawcy wypadku w ramach OC świadczeń związanych z orzeczonymi wobec niego środkami karnymi w postaci „nawiązki” lub „obowiązku naprawienia szkody” .

Trzeba bowiem mieć na względzie, iż zgodnie z obowiązującym Kodeksem karnym, Sąd może zobowiązać sprawcę przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, do naprawienia szkody wyrządzonej pokrzywdzonemu bądź zapłaty na jego rzecz nawiązki.

W uwagi na powyższe, w praktyce pojawiły się wątpliwości co do możliwości objęcia wskazanych środków karnych zakresem ubezpieczenia OC sprawcy wypadku.

Zauważyć należy, iż dotychczasowa linia orzecznicza w tej materii nie jest jednolita.

Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w uchwale z dnia 21 grudnia 2006 r. „sprawca wypadku komunikacyjnego, od którego zasądzono nawiązkę na podstawie art. 46 § 2 k.k. i art 48 k.k. nie może domagać się od ubezpieczyciela – na podstawie umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów – zwrotu nawiązki zapłaconej pokrzywdzonemu” (zob. Uchwała SN z dnia 21 grudnia 2006 r., sygn. akt III CZP 129/06)

W uchwale z dnia 13 lipca 2011 r. Sąd Najwyższy zaprezentował skrajnie odmienne stanowisko stwierdzając, iż: „sprawca wypadku komunikacyjnego, wobec którego zastosowano środek karny polegający na obowiązku naprawienia szkody (art. 46 § 1 w zw. z art. 39 pkt 5 k.k.), może domagać się od ubezpieczyciela – na podstawie umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów – zwrotu świadczenia zapłaconego na rzecz pokrzywdzonego” (zob. Uchwała SN z dnia 13 lipca 2011 r., sygn. akt III CZP 31/11).

Jak zatem widać, powyższa kwestia nie została jednoznacznie rozstrzygnięta, stąd też w praktyce może być ona różnorodnie interpretowana, co oznacza że sprawca wypadku nie zawsze będzie mógł liczyć na zwrot z tytułu OC kwoty uiszczonej nawiązki czy świadczenia związanego z obowiązkiem naprawienia szkody.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka

kontakt: kom. +48 697 053 659 lub tel. +48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły, Dochodzenie wypłaty odszkodowania i zadośćuczynienie od zakładu ubezpieczeń z oc sprawcy wypadku drogowego | Skomentuj

Dostęp poszkodowanego do akt szkodowych

Niniejszy artykuł ma na celu omówienie kwestii dostępu osoby poszkodowanej do akt szkodowych prowadzonych przez zakład ubezpieczeń.

Jest to problematyka bardzo istotna, gdyż zapoznanie się z aktami postępowania likwidacyjnego może mieć bezpośrednie przełożenie na wynik tego postępowania. Osoba poszkodowana zapoznając się z aktami szkodowymi ma bowiem możliwosć zweryfikowania m.in. kalkulacji kosztów naprawy pojazdu, wyceny wartości rynkowej pojazdu oraz zapoznania się z ekspertyzą o przyczynach wypadku.

Dzięki uzyskaniu takich informacji poszkodowany ma więc szansę ustosunkowania się do ustaleń zakładu ubezpieczeń i złożenia ewentualnego odwołania w tym przedmiocie.

Podkreślenia wymaga fakt, iż udostępnienie poszkodowanemu akt szkodowych jest bezwzględnym obowiązkiem zakładu ubezpieczeń na każdym etapie postępowania. Ubezpieczyciel nie może zatem odmówić osobie poszkodowanej zapoznania się ze zgromadzoną w postępowaniu likwidacyjnym dokumentacją.

Obowiązek udostępnienia akt szkodowych wynika wprost z art. 16 ust. 4 ustawy o działalności ubezpieczeniowej, zgodnie z którym zakład ubezpieczeń ma obowiązek udostępniać :

  • ubezpieczającemu;

  • ubezpieczonemu;

  • poszkodowanemu;

  • uprawnionemu;

informacje i dokumenty gromadzone w celu ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń lub wysokości odszkodowania.

Uprawnienie do zapoznania się z aktami szkodowymi obejmuje:

  • prawo do wglądu w akta ( w wybranej przez poszkodowanego jednostce organizacyjnej ubezpieczyciela)

  • prawo do żądania pisemnego potwierdzenia przez zakład ubezpieczeń przekazanych informacji;

  • prawo do uzyskania kserokopii dokumentów potwierdzonych za zgodność z oryginałem (osobiście lub za pośrednictwem poczty);

  • prawo do żądania udostępnienia dokumentacji w formie elektronicznej.

Podkreślić należy, że z założenia ustawowego wynika, iż realizacja przedmiotowych praw nie może wiązać się dla uprawnionego z nadmiernymi utrudnieniami (np. poszkodowanemu mieszkającemu w Rzeszowie umożliwia się wgląd w akta szkodowe wyłącznie w jednej placówce ubezpieczyciela mieszczącej się w Poznaniu).

Co istotne, koszty sporządzenia odpisów i kserokopii akt szkodowych ponosi osoba uprawniona, zwracająca się do zakładu ubezpieczeń z żądaniem ich sporządzenia.

Ustawodawca przewidział jednak minimalizację przedmiotowych kosztów, wskazując iż koszty sporządzenia odpisów i kserokopii dokumentów nie mogą odbiegać od przyjętych w obrocie zwykłych kosztów wykonania tego rodzaju usług.

Podsumowując, jako osoba poszkodowana, warto abyś pamiętał, iż na każdym etapie postępowania likiwidacyjnego przysługuje Ci prawo do zapoznania się z aktami szkodowymi Twojej sprawy.

W ramach tego uprawnienia masz możliwość osobistego wglądu w dokumentację ubezpieczyciela w jego placówce, ponadto możesz żądać sporządzenia odpisów i kserokopii dokumentacji i ich potwierdzenia za zgodność z oryginałem, jak również ich przesłania pocztą bądź drogą elektroniczną.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka

kontakt: kom. +48 697 053 659 lub tel. +48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły, Dochodzenie wypłaty odszkodowania i zadośćuczynienie od zakładu ubezpieczeń z oc sprawcy wypadku drogowego | Skomentuj

Zadośćuczynienie po śmierci osoby najbliższej w przypadku, gdy śmierć nastąpiła przed dniem 3 sierpnia 2008 roku

Na wstępie niniejszego artykułu należy podkreślić, że celem zadośćuczynienia jest naprawienie szkody niemajątkowej, która wyraża się w doznanej krzywdzie w postaci cierpienia fizycznego, jak i psychicznego. Naprawienie szkody następuje poprzez przyznanie przez Sąd odpowiedniej rekompensaty pieniężnej, uwzględniającej całokształt okoliczności dotyczących indywidualnie oznaczonej osoby.

Ponadto warto zauważyć, że zadośćuczynienie przysługuje najbliższym członkom rodziny począwszy od dnia 3 sierpnia 2008 roku. Jednakże osoby, które utraciły osobę najbliższą przed dniem 3 sierpnia 2008 roku, także mogą domagać się zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, jednakże nie na podstawie art. 446 § 4 k.c., lecz na podstawie art. 448 k.c. w związku z art. 24 § 1 k.c.

Powyżej wskazana możliwość znalazła potwierdzenie w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2010 roku (sygn. akt III CZP 76/10), w której Sąd stwierdził, że:„Najbliższemu członkowi rodziny zmarłego przysługuje na podstawie art. 448 k.c. w związku z art. 24 § 1 k.c. zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę, gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu, który miał miejsce przed dniem 3 sierpnia 2008 r.”.

Sąd Najwyższy odnosząc się do nowelizacji art. 446 k.c. dokonanej ustawą z dnia 30 maja 2008 roku o zmianie ustawy- Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116, poz. 731) stwierdził, że dodany do art. 446 k.c. kolejny § 4, przewidujący możliwość przyznania przez Sąd najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiedniej kwoty tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, nie ma zastosowania do krzywd, które powstały przed dniem 3 sierpnia 2008 roku.

W związku z powyższym przepis art. 446 § 4 k.c. nie będzie miał w takim przypadku zastosowania, jednakże osoby najbliższe będą mogły żądać zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. w związku z art. 24 § 1 k.c.

Przepis art. 448 k.c. brzmi następująco: „W razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Przepis art. 445 § 3 stosuje się”.

Sąd Najwyższy podkreślił także, że katalog dóbr osobistych, które zostały wymienione w art. 23 k.c. ma charakter otwarty. Tym samym oznacza to, że dobra osobiste wymienione we wskazanym przepisie zostały wymienione przykładowo, o czym świadczy użyte w tym artykule słowo „w szczególności”.

Należy podkreślić, że zarówno orzecznictwo, jak i doktryna przyjmuje zgodnie, że ochroną przewidzianą w art. 23 i 24 k.c. objęte są wszelkie dobra osobiste. Przez pojęcie dobra osobistego rozumie się doniosłe wartości niematerialne, które zasługują na szczególną ochronę przewidzianą przez prawo. Zauważyć należy, że więzi rodzinne również należą do dóbr osobistych, a także tradycja rodzinna, prawo do planowania rodziny, czy kult pamięci osoby zmarłej. Więzi rodzinne stanowią podstawę prawidłowego funkcjonowania rodziny, a tym samym należy uznać je za dobra osobiste podlegające ochronie przewidzianej w art. 23 i 24 k.c.

W tym miejscu warto także wskazać wyrok Sądu Najwyższy z dnia 3 czerwca 2011 roku (sygn. akt III CSK 279/10), w którym Sąd określił kto może być uznany za osobę najbliższą: „o tym, kto jest najbliższym członkiem rodziny decyduje faktyczny układ stosunków pomiędzy określonymi osobami, a nie formalna kolejność pokrewieństwa wynikająca w szczególności z przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, czy ewentualnie z powinowactwa np. wnuczka zmarłego, będąca dzieckiem pozamałżeńskim wychowywana przez babkę, pomimo że matka żyła i była zdolna do alimentacji córki. Aby więc ustalić, czy występujący o zadośćuczynienie jest najbliższym członkiem rodziny nieżyjącego sąd powinien stwierdzić, czy istniała silna i pozytywna więź emocjonalna pomiędzy dochodzącym tego roszczenia a zmarłym”.

Podsumowując należy podkreślić, że po wprowadzeniu art. 446 § 4 k.c. podstawę dochodzenia zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej, która miała miejsce przed dniem 3 sierpnia 2008 roku stanowi art. 448 w związku z art. 24 § 1 k.c. Warto także zaznaczyć, że więź rodzinna niewątpliwie stanowi dobro osobiste, które podlega szczególnej ochronie, a utrata tego dobra skutkuje krzywdą wymagającą zadośćuczynienia.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk oraz Anita Janiszkiewicz

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. + 48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły, Odszkodowanie i zadośćuczynienie dla osoby poszkodowanej w wypadku drogowym | Skomentuj

Instytucja przedawnienia roszczeń przy umowie ubezpieczenia

Na wstępie niniejszego artykułu należy zauważyć, że instytucja przedawnienia pełni bardzo ważną funkcję, a mianowicie funkcję gwarancyjną. Przedawnienie gwarantuje pewność stosunków prawnych, skutkuje wykluczeniem z obrotu prawnego roszczeń, które nie zostały zrealizowane przez ściśle określony czas. Przedawnienie roszczeń prowadzi do sytuacji, w której dłużnik, a w tym przypadku zakład ubezpieczeń nie będzie musiał spełnić przedawnionego roszczenia.

Podkreślić należy, że powyżej wskazana gwarancja nie jest gwarancją bezwzględną, ponieważ Sąd może nie uwzględnić przedawnienia, gdy uzna zarzut za nadużycie prawa podmiotowego. O nadużyciu tego prawa stanowi przepis art. 5 kodeksu cywilnego, który brzmi następująco: Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno – gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony”.

Należy także zauważyć, że okresu przedawnienia nie uwzględnia się z urzędu. Strona, która chce być „uwolniona” od odpowiedzialności w związku z przedawnieniem musi podnieść taki zarzut w postępowaniu.

Zasada przedawnienia roszczeń z umów ubezpieczenia została uregulowana w art. 819 § 1 k.c., który stanowi, że roszczenia z umowy ubezpieczenia przedawniają się z upływem trzech lat. Wyjątek od zasady trzyletniego okresu przedawnienia stanowią roszczenia z umów ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. Zgodnie z art. 819 § 3 k.c. „W wypadku ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej roszczenie poszkodowanego do ubezpieczyciela o odszkodowanie lub zadośćuczynienie przedawnia się z upływem terminu przewidzianego dla tego roszczenia w przepisach o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym lub wynikłą z niewykonania bądź nienależytego wykonania zobowiązania”.

Wobec powyżej wskazanej regulacji art. 819 § 3 k.c. zastosowanie znajdzie art. 442¹ k.c., który stanowi: „§ 1. Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. § 2. Jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. § 3. W razie wyrządzenia szkody na osobie, przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. § 4. Przedawnienie roszczeń osoby małoletniej o naprawienie szkody na osobie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat dwóch od uzyskania przez nią pełnoletności”.

Warto także zauważyć, że zgodnie z art. 819 § 4 k.c. „Bieg przedawnienia roszczenia o świadczenie do ubezpieczyciela przerywa się także przez zgłoszenie ubezpieczycielowi tego roszczenia lub przez zgłoszenie zdarzenia objętego ubezpieczeniem. Bieg przedawnienia rozpoczyna się na nowo od dnia, w którym zgłaszający roszczenie lub zdarzenie otrzymał na piśmie oświadczenie ubezpieczyciela o przyznaniu lub odmowie świadczenia”.

Podsumowując należy zauważyć, że przy zgłaszaniu jakichkolwiek roszczeń z tytułu ubezpieczenia i nie tylko, trzeba zwrócić szczególną uwagę na terminy przedawnienia. W przypadku podniesienia zarzutu przedawnienia, nasze zgłoszenie może zostać nieuwzględnione. Jednakże w szczególnych okolicznościach zdarzenia wywołującego odpowiedzialność odszkodowawczą Sąd może uznać zarzut przedawnienia za czynienie z przysługującego ubezpieczycielowi prawa użytku sprzecznego z zasadami współżycia społecznego, o których mowa w art. 5 k.c.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk oraz Anita Janiszkiewicz

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. + 48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły, Odszkodowanie i zadośćuczynienie dla osoby poszkodowanej w wypadku drogowym | Skomentuj

Czy są jakiekolwiek sankcje za niedotrzymanie przez zakład ubezpieczeń terminu na wypłatę odszkodowania osobie uprawnionej?

W artykule zatytułowanym W jakim terminie zakład ubezpieczeń ma obowiązek wypłaty odszkodowania osobie uprawnionej lub poszkodowanej? wskazano dokładny czas, w którym zakład ubezpieczeń ma obowiązek wypłaty odszkodowania osobie uprawnionej. Ponadto, wymieniono szereg powinności o charakterze informacyjnym, które ciążą na wskazanym powyżej podmiocie w ramach wykonywania obowiązujących zobowiązań umownych. Nawiązując do w/w artykułu, pragnę rozwinąć temat wypłaty odszkodowania przez zakład ubezpieczeń wobec osoby uprawnionej, a mianowicie wskazać sankcje za niedotrzymanie przez ubezpieczyciela terminu na wypłatę odszkodowania.

W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, iż w sytuacji, w której zakład ubezpieczeń w sposób nieuzasadniony opóźnia wypłatę należnej kwoty tytułem odszkodowania, osoba uprawniona do otrzymania niniejszej sumy ma prawo żądać od zakładu ubezpieczeń odsetek ustawowych należnych za czas opóźnienia na podstawie art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym: jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi”. Żądanie zasądzenia odsetek stanowi zatem podstawą sankcję wobec zakładu ubezpieczeń za nieterminową realizację zobowiązań umownych. Jak słusznie zauważył Sąd Apelacyjny w Łodzi – I Wydział Cywilny w wyroku z dnia 19 listopada 2013 roku w sprawie o sygn. akt I ACa 570/13:

1. Funkcja odszkodowawcza odsetek przeważa nad ich funkcją waloryzacyjną. Zasądzanie odsetek od daty wyrokowania prowadzi w istocie do ich umorzenia za okres sprzed daty wyroku i stanowi nieuzasadnione uprzywilejowanie dłużnika, skłaniając go niekiedy do jak najdłuższego zwlekania z zapłatą należnego od niego świadczenia pieniężnego, w oczekiwaniu na orzeczenia sądu znoszące obowiązek zapłaty odsetek za wcześniejszy okres.

2. Odsetki od odszkodowania pieniężnego należą się od dnia, w którym odszkodowanie to powinno być zapłacone. W wypadku roszczeń odszkodowawczych, które mają charakter bezterminowy, stan opóźnienia w spełnieniu świadczenia powstaje po wezwaniu dłużnika do świadczenia (art. 455 KC).

3. Dłużnik popada w opóźnienie, jeśli nie spełnia świadczenia pieniężnego w terminie, w którym stało się ono wymagalne, także wtedy, gdy kwestionuje istnienie lub wysokość świadczenia”.

Powyższe oznacza, że odsetki od odszkodowania pieniężnego należą się osobie uprawnionej od dnia, w którym odszkodowanie powinno być zapłacone. Przykładowo, w sytuacji, w której termin do zapłaty należnego odszkodowania mija 10 marca 2016 roku, odsetki od w/w odszkodowania należą się od dnia 11 marca 2016 roku. Ponadto, ubezpieczyciel popada w opóźnienie, jeżeli nie wypłaca osobie uprawnionej przedmiotowego odszkodowania w terminie, w którym stało się wymagalne, także wówczas, gdy nie zgadza się z istnieniem bądź wysokością odszkodowania.

Wedle niniejszych ustaleń, w przypadku opóźnienia się ubezpieczyciela z wypłatą odszkodowania zgodnie z obowiązującą praktyką oraz należytą ostrożnością, osoba uprawniona do otrzymania świadczenia powinna skierować do zakładu ubezpieczeń tzw. pismo ponaglające. Celem przedmiotowego pisma jest:

  1. wskazanie ubezpieczycielowi, że termin do wypłaty odszkodowania minął w konkretnie określonym dniu;

  2. przedstawienie zakładowi ubezpieczeń, iż osoba uprawniona występuje z żądaniem wypłaty należnych odsetek od dnia, w którym wypłata odszkodowania stała się wymagalna.

Oprócz przedstawionych działań, osoba uprawniona do otrzymania odszkodowania, w sytuacji, w której zakład ubezpieczeń nie wypłacił przedmiotowego świadczenia w określonym terminie lub nie dopełnił obowiązku udostępniania informacji i dokumentów, które miały wpływ na ustalenie odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń i wysokości odszkodowania ma prawo m.in. na podstawie art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych z dnia 22 maja 2003 roku skierować skargę do Komisji Nadzoru Finansowego, która dysponuje uprawnieniami w zakresie finansowego ukarania przedmiotowego zakładu ubezpieczeń na podstawie art.  362 ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej.

Reasumując, w przypadku niewypłacenia w terminie odszkodowania należnemu osobie uprawnionej przez zakład ubezpieczeń, ma ona prawo do żądania wypłaty odsetek od dnia, w którym niniejsze świadczenie stało się wymagalne. W tym celu, należy skierować do przedmiotowego ubezpieczyciela tzw. pismo ponaglające, w którym osoba uprawniona wskazuje, iż żąda zapłaty odsetek od określonego dnia, w którym świadczenie stało się wymagalne. Ponadto, osoba uprawniona do otrzymania odszkodowania ma możliwość skierowania skargi do Komisji Nadzoru Finansowego w związku z brakiem uregulowania w terminie należnego świadczenia. Powyższa instytucja dysponuje uprawnieniem finansowego ukarania wskazanego zakładu ubezpieczeń na podstawie ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Edyta Gorczyńska

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Opublikowano artykuły, Dochodzenie wypłaty odszkodowania i zadośćuczynienie od zakładu ubezpieczeń z oc sprawcy wypadku drogowego | Skomentuj

W jakim terminie zakład ubezpieczeń ma obowiązek wypłaty odszkodowania osobie uprawnionej lub poszkodowanej?

Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych z dnia 22 maja 2003 roku: zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie”. Oznacza to, iż ubezpieczyciel ma obowiązek wypłaty odszkodowania osobie uprawnionej lub poszkodowanej w ciągu 30 dni liczonych od dnia złożenia przez w/w podmiot zawiadomienia o szkodzie. Przykładowo, w sytuacji, w której osoba X jako poszkodowany złożyła zawiadomienie w dniu 31 marca 2016 roku, termin do wypłaty odszkodowania przez ubezpieczyciela mija dnia 30 kwietnia 2016 roku.

Jednakże, ustawodawca polski wprowadził kilka wyjątków od 30-dniowego terminu na wypłatę odszkodowania przez ubezpieczyciela.

Wedle art. 14 ust. 2 wspomnianej w niniejszym artykule ustawy: „w przypadku gdyby wyjaśnienie w terminie, o którym mowa w ust. 1, okoliczności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania okazało się niemożliwe, odszkodowanie wypłaca się w terminie 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe, nie później jednak niż w terminie 90 dni od dnia złożenia zawiadomienia o szkodzie, chyba że ustalenie odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania zależy od toczącego się postępowania karnego lub cywilnego (…)”.

Mając na uwadze powyższą regulację prawną, należy wskazać, iż w sytuacji, w której wyjaśnienie okoliczności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń bądź wysokości odszkodowania jest niemożliwe w terminie 30 dni od daty zgłoszenia zawiadomienia o szkodzie, wówczas odszkodowanie wypłaca się w ciągu 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności czyli z wykorzystaniem aparatu technicznego, kadrowego i organizacyjnego przez zakład ubezpieczeń, niniejsze wyjaśnienie było możliwe. Jednocześnie, w celu ochrony poszkodowanego, przedłużenie okresu wypłaty odszkodowania ze względu na opisane powyżej przyczyny, nie może przekroczyć 90 dni od dnia złożenia zawiadomienia o szkodzie. W związku z czym, ubezpieczyciel musi wypłacić osobie poszkodowanej lub uprawnionej odszkodowanie w terminie 90 dni od daty złożenia zawiadomienia o szkodzie.

Termin 90-dniowy także może ulec przedłużeniu, jeżeli ustalenie odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń bądź wysokości odszkodowania jest uzależnione od toczącego się postępowania karnego lub postępowania cywilnego. W niniejszej sytuacji, zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie po zakończeniu postępowania i wydaniu orzeczenia w przedmiotowej sprawie.

W przypadku niewypłacenia odszkodowania w podstawowym 30-dniowym terminie od dnia zgłoszenia zawiadomienia o szkodzie, zakład ubezpieczeń na podstawie art. 14 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych z dnia 22 maja 2003 roku ma obowiązek:

  • zawiadomić w formie pisemnej uprawnioną osobę o przyczynach niemożności zaspokojenia jej roszczeń w całości lub w części;

  • poinformować poszkodowanego/uprawnionego o przypuszczalnym terminie zajęcia ostatecznego stanowiska względem roszczeń w/w podmiotu;

  • wypłaty bezspornej części odszkodowania.

Artykuł 14 ust. 3 wspomnianej powyżej ustawy reguluje ponadto kwestię zachowania ubezpieczyciela w sytuacji, w której nie ma przesłanek uzasadniających wypłatę odszkodowania lub wysokość odszkodowania różni się od wysokości, która została podana w zawiadomieniu o zgłoszeniu szkody. Zakład ubezpieczeń musi poinformować w formie pisemnej osobę uprawnioną bądź poszkodowaną o w/w ustaleniach wskazując jednocześnie na okoliczności oraz podstawę prawną uzasadniającą całkowitą lub częściową odmowę wypłaty odszkodowania. Oprócz tego, zakład ubezpieczeń ma obowiązek podania przyczyn, dla których podmiot ten odmówił wiarygodności dowodom podniesionym przez osobę zgłaszającą roszczenie o odszkodowanie. Niniejsze pismo, powinno obligatoryjnie zawierać pouczenie o możliwości skierowania roszczenia przez uprawnionego/poszkodowanego na drogę sądową.

W tym miejscu, warto również zaznaczyć, iż Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny ma obowiązek udostępniać poszkodowanemu lub uprawnionemu informacje i dokumenty gromadzone w celu ustalenia odpowiedzialności Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego lub wysokości świadczenia. Osoby te mogą żądać pisemnego potwierdzenia przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny udostępnionych informacji, a także sporządzenia na swój koszt kserokopii dokumentów i potwierdzenia ich zgodności z oryginałem przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny. Informacje i dokumenty Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny ma obowiązek udostępniać poszkodowanym i uprawnionym, na ich żądanie, w postaci elektronicznej. Sposób udostępniania informacji i dokumentów, zapewniania możliwości pisemnego potwierdzania udostępnianych informacji, a także zapewniania możliwości sporządzania kserokopii dokumentów i potwierdzania ich zgodności z oryginałem nie może wiązać się z wykraczającymi ponad uzasadnioną potrzebę utrudnieniami dla tych osób, zaś koszty sporządzenia kserokopii oraz udostępniania informacji i dokumentów w postaci elektronicznej ponoszone przez te osoby nie mogą odbiegać od przyjętych w obrocie zwykłych kosztów wykonywania tego rodzaju usług” – art. 14 ust. 5 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych z dnia 22 maja 2003 roku.

Powyższe oznacza, iż osoba uprawniona lub poszkodowana, która złożyła zawiadomienie o szkodzie ma prawo do wglądu w dokumenty i informacje, które miały wpływ na ustalenie odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń oraz wysokości przyznanego odszkodowania. Ponadto, w/w podmioty mają prawo do żądania pisemnego potwierdzenia przekazanych informacji lub umożliwienia wykonania kserokopii dokumentów. Jednakże, koszt wykonania niniejszych czynności obciąża osobę, która żąda ich przeprowadzenia.

Konkludując, pragnę podkreślić, iż zasadą jest, że zakład ubezpieczeń wypłaca uprawnionemu podmiotowi odszkodowanie w terminie 30 dni od dnia złożenia zawiadomienia o szkodzie. Jednakże, ustawodawca wprowadził wyjątki od wyżej wymienionej reguły. O niemożności wypłaty odszkodowania, ubezpieczyciel ma obowiązek poinformować osobę uprawnioną bądź poszkodowaną, która złożyła zawiadomienie o szkodzie. Niniejsza informacja powinna obligatoryjnie przybrać postać pisemną. Odnosząc się do osoby żądającej wypłaty odszkodowania, ma ona zagwarantowane prawo do wglądu w dokumenty, które miały wpływ na ustalenie odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń oraz wysokości przyznanej kwoty tytułem odszkodowania. Podmiot ten posiada także uprawnienie do pisemnego potwierdzenia przekazanych informacji bądź umożliwienia wykonania kserokopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Jednakże, za powyższe czynności osoba, która złożyła zawiadomienie o szkodzie musi ponieść określoną opłatę.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Edyta Gorczyńska

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. + 48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły, Dochodzenie wypłaty odszkodowania i zadośćuczynienie od zakładu ubezpieczeń z oc sprawcy wypadku drogowego | Skomentuj

Jaki jest termin przedawnienia roszczeń o odszkodowanie do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego?

Należy pamiętać, że żądanie, które możesz skierować do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego ulegają przedawnieniu. Po upływie tego terminu uwzględnienie kierowanych przez Ciebie roszczeń jest właściwie niemożliwe, a więc ważne jest, by nie przegapić poniżej opisanych terminów na ich wniesienie.

Termin wniesienia roszczenia o szkodę wynikłą z przestępstwa

20 lat – po takim czasie mija termin na zgłoszenie żądań do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, jeśli szkoda jest skutkiem popełnienia przestępstwa. Termin ten płynie od momentu popełnienia przestępstwa. Popełnienie przestępstwa musi być jednak stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu karnego. Termin ten jest niezależny od tego, kiedy dowiedziałeś się o popełnieniu przestępstwa albo o powstaniu szkody.

Termin wniesienia roszczenie o szkodę wynikłą z czynu niedozwolonego

3 lata – po upływie tego czasu mija termin na wniesienie do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego roszczenia o odszkodowanie z tytułu czynu niedozwolonego. Czyn niedozwolony to nie to samo, co przestępstwo; czyn niedozwolony to kategoria z zakresu prawa cywilnego, a przestępstwo to kategoria z zakresu prawa karnego. Termin ten liczy się od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o powstaniu szkody i o osobie, która szkodę popełniła, jednakze nie może być dłuższy niż 10 lat od momentu wystąpienia szkody.

Termin do wniesienia roszczenia o odszkodowanie za szkodę na osobie

3 lata – po tym czasie przedawnia się roszczenie o odszkodowanie za szkodę na osobie. Szkoda na osobie dotyczy najróżniejszych uszczerbków na zdrowiu, uszkodzeń ciała, ale także naruszenia dóbr osobistych (dotyczy krzywdy i zadośćuczynienia).

Co w sytuacji, w której osobą poszkodowaną jest osoba niepełnoletnia?

W praktyce może się zdarzyć, że poszkodowany w wypadku nie osiągnął jeszcze pełnoletniości, a więc sam nie może starać się o odszkodowanie za szkodę, którą poniósł. Ustawodawca przewidział dla osób w takiej sytuacji inny termin na wniesienie szkody, który wynosi 2 lata od uzyskania pełnoletniości. Po tym terminie roszczenie ulega przedawnieniu.

Czy można przerwać bieg przedawnienia?

Odpowiedź brzmi: tak, można. W praktyce często się zdarza sytuacja, w której Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny odmawia Ci rozpatrzenia Twojego żądania o wypłatę odszkodowania ze względu na to, że od wypadku minęło zbyt wiele czasu (tj. terminy wymienione powyżej) i roszczenie się przedawniło.

Aby uniknąć takiej sytuacji, należy przerwać bieg roszczenia poprzez:

  • Zgłoszenie roszczenia w Funduszu,

  • Zgłoszenie roszczenia w sądzie,

  • Uznanie Twojego roszczenia przez Fundusz,

  • Rozpoczęcie oficjalnej mediacji z Funduszem.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Beata Siemieniako

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. +48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły, Dochodzenie wypłaty odszkodowania i zadośćuczynienie od zakładu ubezpieczeń z oc sprawcy wypadku drogowego | Skomentuj

Kiedy Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny wypłaca odszkodowanie?

Co to jest Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny?

Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, w skrócie UFG, to instytucja powołana w 1990 w wyniku rozwoju rynku ubezpieczeń w Polsce. Głównym zadaniem funduszu jest wypłacanie odszkodowań i świadczeń z tytułu obowiązkowych ubezpieczeń OC posiadacz pojazdów mechanicznych i rolników posiadających gospodarstwo rolne.

Kiedy można starać się o wypłatę odszkodowania od UFG?

Jak wynika z art. 98 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, ubezpieczeniowym funduszu gwarancyjnym i polskim biurze ubezpieczycieli komunikacyjnych, UFG wypłaca odszkodowania za szkody powstałe na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej:

  1. na osobie, gdy szkoda została wyrządzona w okolicznościach uzasadniających odpowiedzialność cywilną posiadacza pojazdu mechanicznego lub kierującego pojazdem mechanicznym, a nie ustalono ich tożsamości,

  2. w mieniu, w przypadku szkody, w której równocześnie u któregokolwiek uczestnika zdarzenia nastąpiła śmierć, naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia, trwający dłużej niż 14 dni, a szkoda została wyrządzona w okolicznościach uzasadniających odpowiedzialność cywilną posiadacza pojazdu mechanicznego lub kierującego pojazdem mechanicznym, a nie ustalono ich tożsamości. Naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia powinny zostać stwierdzone orzeczeniem lekarza, posiadającego specjalizację w dziedzinie medycyny odpowiadającej rodzajowi i zakresowi powyższych naruszeń czynności narządu ciała lub rozstroju zdrowia. W przypadku szkody w pojeździe mechanicznym świadczenie Funduszu podlega zmniejszeniu o kwotę stanowiącą równowartość 300 euro, ustalaną przy zastosowaniu kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski obowiązującego w dniu ustalenia odszkodowania;

  3. na osobie, w mieniu, w mieniu i na osobie, gdy:

    a) posiadacz zidentyfikowanego pojazdu mechanicznego, którego ruchem szkodę tę wyrządzono, nie był ubezpieczony obowiązkowym ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów mechanicznych,

    b) posiadacz zidentyfikowanego pojazdu mechanicznego, którego ruchem szkodę tę wyrządzono, zarejestrowanego za granicą na terytorium państwa, którego biuro narodowe jest sygnatariuszem Porozumienia Wielostronnego, nie był ubezpieczony obowiązkowym ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, a pojazd mechaniczny był pozbawiony znaków rejestracyjnych, bądź znaki te nie były, w momencie zdarzenia, przydzielone temu pojazdowi przez właściwe władze,

    c) rolnik, osoba pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym lub osoba pracująca w jego gospodarstwie rolnym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z posiadaniem przez rolnika tego gospodarstwa rolnego szkodę, będącą następstwem śmierci, uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia bądź też utraty, zniszczenia lub uszkodzenia mienia, a rolnik nie był ubezpieczony obowiązkowym ubezpieczeniem OC rolników.

Jak wynika zatem z przepisu powyżej powołanego, UFG wypłaca odszkodowania i świadczenia z tytułu obowiązkowych ubezpieczeń OC posiadaczom pojazdów mechanicznych i rolnikom posiadającym gospodarstwo rolne w przypadku, gdy sprawca wypadku nie zawarł umowy ubezpieczenia (przypadek powstania szkody na mieniu i osobie) – w formie zadośćuczynienia, renty, zwrotu kosztów leczenia, renty. UFG nie wypłaca jednak odszkodowania za uszkodzony samochód lub gdy sprawca nie został zidentyfikowany (przypadek powstania szkody na osobie).

W sytuacji jednak, gdy równocześnie wraz z wypadkiem u któregokolwiek uczestnika zdarzenia nastąpiła śmierć, naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia, trwający dłużej niż 14 dni. Naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia powinno oczywiście zostać stwierdzone orzeczeniem lekarza. Co jednak istotne, obecne przepisy wymagają, by lekarz dokonujący rozpoznania, posiadał specjalizację w dziedzinie medycyny odpowiadającej rodzajowi i zakresowi powyższych naruszeń czynności narządu ciała lub rozstroju zdrowia. Szkody do UFG można zgłaszać za pośrednictwem dowolnego zakładu ubezpieczeń oferującego obowiązkowe ubezpieczenie OC.

UFG wypłaci również odszkodowanie poszkodowanemu wypadkiem w sytuacji, kiedy osobą odpowiedzialną za jego spowodowanie jest rolnik, osoba pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym lub osoba pracująca w jego gospodarstwie rolnym, a wypadek miał miejsce w związku z prowadzonym przez te osoby gospodarstwem rolnym. Mowa tu jednak jedynie o takich wypadkach, w następstwie których poszkodowany zmarł lub doszło do uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia bądź też utraty, zniszczenia lub uszkodzenia mienia, a rolnik nie był ubezpieczony obowiązkowym ubezpieczeniem OC rolników.

Należy jednak pamiętać, że jeśli poszkodowany poniósł szkodę na mieniu (np. uszkodzenie pojazdu) i może otrzymać odszkodowanie z ubezpieczenia dobrowolnego zawartego przez siebie (np. autocasco) Fundusz wyrównuje szkodę tylko w części, w której nie może być zaspokojona, wraz z uwzględnieniem utraconych zniżek składki oraz prawa do zniżek składki.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Paulina Petroniec

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. +48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły, Dochodzenie wypłaty odszkodowania i zadośćuczynienie od zakładu ubezpieczeń z oc sprawcy wypadku drogowego | Skomentuj

Podstawa prawna żądania renty przez poszkodowanego wskutek wypadku drogowego

W artykule zatytułowanym: Jakie świadczenia przysługują osobie poszkodowanej w wypadku drogowym? wskazano, iż do katalogu świadczeń należnych pokrzywdzonemu w związku z w/w zdarzeniem zalicza się m.in. rentę.

Zgodnie z art. 444 § 2 Kodeksu cywilnego: jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty”.

Mając na uwadze wyżej przytoczoną treść art. 444 § 2 Kodeksu cywilnego, przesłankami dochodzenia roszczeń rentowych od sprawcy wypadku drogowego są:

  1. całkowita bądź częściowa utrata przez poszkodowanego zdolności do pracy zarobkowej;

  2. zwiększenie się potrzeb osoby pokrzywdzonej;

  3. zmniejszenie się widoków powodzenia na przyszłość po stronie osoby poszkodowanej.

Podkreślenia wymaga fakt, iż każda z w/w przesłanek może stanowić samodzielną podstawę dochodzenia roszczenia rentowego.

    1. Całkowita bądź częściowa utrata przez poszkodowanego zdolności do pracy zarobkowej

Osoba poszkodowana w wypadku drogowym może ubiegać się o zasądzenie na jej rzecz tzw. renty uzupełniającej w związku z całkowitą lub częściową utratą przez pokrzywdzonego zdolności do pracy zarobkowej. Przedmiotowe świadczenie powinno stanowić swoistą rekompensatę z powodu uszczerbku w dochodach z tytułu pracy zarobkowej lub prowadzonej działalności gospodarczej poszkodowanego.

Odnośnie renty uzupełniającej szeroko wypowiadały się sądy powszechne. Warto w tym miejscu przytoczyć wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie – I Wydziału Cywilnego z dnia 22 lipca 2015 roku w sprawie o sygn. akt I ACa 117/15, zgodnie z którym: renta z art. 444 § 2 KC przysługująca poszkodowanemu, który w wyniku zdarzenia sprawczego zachował częściowo zdolność do pracy, powinna odpowiadać różnicy między zarobkami, jakie mógłby osiągać, gdyby nie uległ wypadkowi, a wynagrodzeniem, jakie – w konkretnych warunkach – jest w stanie uzyskać przy wykorzystaniu swej uszczuplonej zdolności zarobkowej”.

W innym orzeczeniu, w sytuacji żądania renty z powodu całkowitej utraty zdolności do pracy zarobkowej przez poszkodowanego, Sąd Apelacyjny w Lublinie – I Wydział Cywilny wyrokiem z dnia 20 października 2015 roku w sprawie o sygn. akt I ACa 298/15 wskazał, iż do uznania roszczenia o zasądzenie renty z tytułu utraty możliwości wykonywania pracy należy wykazać, że taka praca była wykonywana i że była wynagradzana konkretnym wynagrodzeniem”.

    1. Zwiększenie się potrzeb poszkodowanego

Zasądzenie renty z tytułu zwiększenia się potrzeb poszkodowanego wskutek wypadku drogowego aktualne jest w sytuacji, w której w wyniku doznanej szkody istnieje konieczność ponoszenia wyższych kosztów utrzymania w zakresie usprawiedliwionych potrzeb w porównaniu do stanu sprzed wystąpienia w/w zdarzenia. Przedmiotowe świadczenie polega przede wszystkim na zapewnieniu pokrzywdzonemu środków, które są potrzebne do poprawy stanu zdrowia owej osoby. Analizując niniejsze świadczenie, podkreślenia wymaga fakt, iż „(…) przyznanie renty z tytułu zwiększonych potrzeb nie jest uzależnione od wykazania, że poszkodowany te potrzeby zaspokaja i ponosi związane z tym wydatki. Do przyznania renty z tego tytułu wystarcza samo istnienie zwiększonych potrzeb jako następstwo czynu niedozwolonego– wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi – I Wydziału Cywilnego z dnia 11 grudnia 2014 roku w sprawie o sygn. akt I ACa 785/14.

Do katalogu zwiększonych potrzeb należą m.in.:

  • konieczność prowadzenia stałego leczenia;

  • niezbędne wykonywanie dalszych zabiegów;

  • przeprowadzenie kuracji;

  • sprawowanie opieki ze strony osób trzecich;

  • stosowanie specjalnego odżywiania.

    1. Zmniejszenie się widoków powodzenia na przyszłość po stronie osoby poszkodowanej

Niniejsza przesłanka dochodzenia świadczenia rentowego warunkuje jego przyznanie od tzw. zmniejszenia się widoków powodzenia na przyszłość po stronie osoby poszkodowanej wskutek wypadku drogowego. Owo zmniejszenie widoków powodzenia na przyszłość może wyrażać się w zmniejszeniu możliwości majątkowych pokrzywdzonego, które polega na utracie korzyści majątkowych, które poszkodowany mógłby osiągać w związku z posiadaniem przez niego indywidualnych cech, tj. talent, specjalistyczne wykształcenie, wysokie kwalifikacje zawodowe, ponad przeciętne uzdolnienie.

Powyższe sformułowanie znajduje potwierdzenie w wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku – I Wydziału Cywilnego z dnia 26 listopada 2014 roku w sprawie o sygn. akt I ACa 535/14, zgodnie z którym: renta z tytułu zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość kompensuje utratę innych korzyści majątkowych, jakie poszkodowany dzięki indywidualnym właściwościom mógłby przy pełnej sprawności organizmu osiągnąć. Może także kompensować utratę szansy na osiągnięcie sukcesu zawodowego osoby, która utraciła sprawność fizyczną, a cechy te były istotne dla rozwoju jej kariery. Zmniejszenie widoków powodzenia na przyszłość jako podstawę do zasądzenia renty należy oceniać według realnych możliwości poszkodowanego istniejących w chwili zdarzenia wywołującego szkodę”.

Nie sposób w tym miejscu nie wspomnieć o tzw. rencie alimentacyjnej, określonej w art. 446 § 2 Kodeksu cywilnego, który stanowi, iż: „osoba, względem której ciążył na zmarłym ustawowy obowiązek alimentacyjny, może żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody renty obliczonej stosownie do potrzeb poszkodowanego oraz do możliwości zarobkowych i majątkowych zmarłego przez czas prawdopodobnego trwania obowiązku alimentacyjnego. Takiej samej renty mogą żądać inne osoby bliskie, którym zmarły dobrowolnie i stale dostarczał środków utrzymania, jeżeli z okoliczności wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego”. Oznacza to, że osobami uprawnionymi do żądania przyznania renty alimentacyjnej po śmierci poszkodowanego wskutek wypadku drogowego są:

  • osoby, względem której ciążył na zmarłym ustawowy obowiązek alimentacyjny;

  • inne osoby bliskie, którym zmarły dobrowolnie i stale dostarczał środków utrzymania

po spełnieniu przesłanek określonych w art. 446 § 2 Kodeksu cywilnego.

Konkludując, pragnę wskazać, iż podstawy prawne żądania renty przez poszkodowanego w wypadku drogowym określa art. 444 § 2 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym podstawami przedmiotowego żądania są: całkowita bądź częściowa utrata przez poszkodowanego zdolności do pracy zarobkowej, zwiększenie się jego potrzeb oraz zmniejszenie się widoków powodzenia na przyszłość po stronie osoby pokrzywdzonej. W razie śmierci poszkodowanego w wypadku drogowym podstawę prawną dochodzenia roszczenia rentowego stanowi art. 446 § 2 Kodeksu cywilnego, wedle którego osobami uprawnionymi do żądania przyznania renty alimentacyjnej po śmierci poszkodowanego wskutek wypadku drogowego są osoby, względem której ciążył na zmarłym ustawowy obowiązek alimentacyjny, a także inne osoby bliskie, którym zmarły dobrowolnie i stale dostarczał środków utrzymania.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Edyta Gorczyńska

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. + 48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły, Renta z OC sprawcy wypadku drogowego | Skomentuj