Naprawienie szkody przy warunkowym umorzeniu postępowania o spowodowanie wypadku drogowego

Kierowca, który spowodował wypadek na skutek nie zachowania zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym, w którym inna osoba odniesie obrażenia ciała na okres powyżej 7 dni popełnia przestępstwo  z art.177 par. 1 k.k. zagrożone karą pozbawienia wolności do lat 3.

Postępowanie karne przeciwko kierowcy o przestępstwo spowodowania wypadku drogowego z art.177 par. 1 k.k. może się zakończyć (w razie uznania kierowcy za winnego spowodowania wypadku drogowego) zarówno:

  • wyrokiem skazującym

    jak  również

  • wyrokiem warunkowo umarzającym postępowanie karne

Jedynie w przypadku spowodowania przez kierowcę wypadku drogowego ze skutkiem śmiertelnym z art.177 par. 2 k.k nie jest możliwe warunkowe umorzenie postępowania karnego z uwagi na zagrożenie tego przestępstwa karą  do 8 lat pozbawienia wolności.

To, co łączy wyrok skazujący i wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne to fakt uznania kierowcy za winnego spowodowania wypadku drogowego.

Różnica pomiędzy wyrokiem skazującym a warunkowo umarzającym postępowanie karne polega na tym, że kierowca, wobec którego Sąd wydał wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne zachowuje tzw. czysta kartę karna, czyli status osoby nie karanej za przestępstwo.

Większość osób poszkodowanych w wyniku wypadków drogowych błędnie uważa, że jedynie wyrok skazujący sprawcę wypadku drogowego daje im podstawę do dochodzenia od zakładu ubezpieczeń ( z ubezpieczenia  OC samochodu kierowanego przez sprawcę wypadku) odszkodowania i zadośćuczynienia za krzywdę, jakiej doznali na skutek wypadku. Takie założenie jest błędne, gdyż jak to już wyżej wskazałem, wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne  przeciwko sprawcy wypadku drogowego stanowi potwierdzenie popełnienia przez kierowcę przestępstwa spowodowania wypadku drogowego z art.177 par. 1 k.k. W konsekwencji poszkodowany, który przedstawi zakładowi ubezpieczeń odpis prawomocnego wyroku warunkowo umarzającego postępowanie karne przeciwko sprawcy wypadku drogowego ma pełne prawo żądać niezwłocznej wypłaty odszkodowania i zadośćuczynienia.  

Niewielu pokrzywdzonych w wyniku wypadków drogowych jest świadomych również tego, że w przypadku warunkowego umorzenia postępowania karnego przeciwko sprawcy wypadku drogowego Sąd jest zobligowany, to znaczy musi nałożyć na sprawcę wypadku obowiązek naprawienia szkody poniesionej przez osobę pokrzywdzoną w całości lub części. Takie stanowisko wynika z treści art.67 § 3 k.k., zgodnie z którym „…umarzając warunkowo postępowanie karne, sąd nakłada na sprawcę obowiązek naprawienia szkody w całości albo w części, a w miarę możliwości również obowiązek zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, albo zamiast tych obowiązków orzeka nawiązkę…”. 

Zobowiązanie przez Sąd sprawcy wypadku drogowego do naprawienia szkody wyrządzonej pokrzywdzonemu w całości lub w części w wyroku warunkowo umarzającym postępowanie karne ma charakter obligatoryjny. Zapis ten należy rozumieć w ten sposób, że Sąd nakłada, to znaczy musi nałożyć na sprawcę wypadku drogowego obowiązek naprawienia szkody przynajmniej w części. Jeżeli dokładne określenie wysokości szkody poniesionej przez osobę pokrzywdzoną w wypadku drogowym  (zarówno majątkowej jak i niemajątkowej, tj. krzywdy) jest utrudnione, wówczas Sąd nakłada na sprawcę wypadku drogowego obowiązek zapłaty na rzecz pokrzywdzonego nawiązki w wysokości do 200.000 zł.

Co istotne, jeżeli nałożony na sprawcę wypadku drogowego w wyroku warunkowo umarzającym postępowanie karne  obowiązek naprawienia szkody, zadośćuczynienie lub nawiązka nie rekompensują całej szkody poniesionej przez pokrzywdzonego, wówczas pokrzywdzony może dochodzić pozostałej części odszkodowania i zadośćuczynienia za krzywdę w odrębnym  postępowaniu cywilnym.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Opublikowano artykuły, Dochodzenie wypłaty odszkodowania i zadośćuczynienie od zakładu ubezpieczeń z oc sprawcy wypadku drogowego, Odszkodowanie i zadośćuczynienie dla osoby poszkodowanej w wypadku drogowym, Postępowanie karne o spowodowanie wypadku drogowego, Prawa osób pokrzywdzonych w wypadku drogowym | Otagowano , , , , , , , , | Skomentuj

Wniosek o zadośćuczynienie i odszkodowanie od sprawcy wypadku drogowego

Pokrzywdzony, a więc osoba, która na skutek wypadku drogowego doznała obrażeń ciała lub rozstroju zdrowia na okres powyżej 7 dni  może dochodzić od kierowcy, który spowodował wypadek zapłaty odszkodowania i zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w prowadzonym przeciwko kierowcy postępowaniu karnym. 

Podobnie prawo w postępowaniu karnym przeciwko kierowcy, który spowodował wypadek przysługuje członkom rodziny osoby, która  zginęła w wypadku drogowym. Rodzina osoby zmarłej na skutek wypadku drogowego może  domagać się nałożenia na sprawcę wypadku drogowego obowiązku zapłaty zadośćuczynienia za krzywdę, jakiej doznali na skutek utraty osoby bliskiej.

Przedstawione wyżej stanowisko wynika z treści art.46 par.1, 2 i 3 k.k. oraz art.67 par. 3 k.k.  Zgodnie z tymi przepisami:

  • Sąd na wniosek pokrzywdzonego w wyroku skazującym lub warunkowo umarzającym postępowanie karne nakłada na sprawcę wypadku drogowego obowiązek naprawienia na rzecz pokrzywdzonego poniesionej przez niego szkody w całości lub części

  • jeżeli precyzyjne określenie wysokości szkody poniesionej przez osobę pokrzywdzoną w wypadku drogowym jest znacznie utrudnione, wówczas Sąd może orzec na rzecz pokrzywdzonego zamiast obowiązku naprawienia szkody nawiązkę w wysokości do 200.000 zł.

  • jeżeli orzeczony przez Sąd obowiązek naprawienia szkody lub nawiązka nie rekompensują pokrzywdzonemu całej poniesionej przez niego szkody, wówczas pokrzywdzony może domagać się pozostałego odszkodowania na drodze procesu cywilnego.

Jak widać w polskim procesie karnym pokrzywdzony może dochodzić od sprawcy przestępstwa spowodowania wypadku drogowego zarówno odszkodowania za szkodę majątkową, jak i zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, bez konieczności wytaczania odrębnego powództwa o zapłatę w postępowaniu cywilnym, przy czym:

  • szkoda majątkowa  – obejmuje najczęściej  koszty leczenia i rehabilitacji, jakie pokrzywdzony poniósł na skutek obrażeń ciała lub rozstroju zdrowia w wyniku wypadku drogowego

  • krzywda – rozumiana jest  jako szkoda niemajątkowa, czyli ujemne przeżycia psychiczne osoby pokrzywdzonej w wypadku drogowym (np. ból, cierpienie), konieczność korzystania z pomocy osób trzecich, czy też utrata przez pokrzywdzonego perspektyw na przyszłość.

Osoba pokrzywdzona w wyniku wypadku drogowego powinna złożyć wniosek o orzeczenie przez Sąd wobec oskarżonego środka karnego w postaci obowiązku zapłaty na rzecz pokrzywdzonego wskazanej kwoty pieniędzy tytułem naprawienia poniesionej szkody majątkowej i niemajątkowej. 

Polski kodeks postępowania karnego nie określa  terminu początkowego, a więc terminu, od którego  pokrzywdzony może złożyć wniosek o orzeczenie wobec oskarżonego obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej wypadkiem drogowym. W literaturze podkreśla się, że taki wniosek może zostać złożony przez pokrzywdzonego już na etapie postępowania przygotowawczego, a więc przed skierowaniem sprawy do Sądu, np. podczas jego przesłuchania na Policji w charakterze świadka.

Wniosek o orzeczenie od oskarżonego obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną w wyniku wypadku drogowego krzywdę pokrzywdzony może złożyć aż do zamknięcia przewodu sądowego na rozprawie głównej (tak w art. 49a k.p.k.). 

Choć kodeks postępowania karnego nie wymaga od pokrzywdzonego szczegółowego uzasadnienia wniosku o nałożenie na oskarżonego obowiązku naprawienia szkody, to jednak w interesie samego pokrzywdzonego jest:

  • wskazanie kwoty, jakiej pokrzywdzony domaga się orzeczenia od sprawcy wypadku drogowego tytułem obowiązku naprawienia szkody z rozbiciem na kwotę potrzebną do naprawienia szkody majątkowej oraz kwotę, która ma zrekompensować jego krzywdę, a więc szkodę niemajątkową

  • przekonywujące uzasadnienie wysokości dochodzonej od oskarżonego kwoty tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia

  • załączenie do wniosku dowodów z dokumentów na potwierdzenie kosztów poniesionych w związku z leczeniem i rehabilitacją oraz zakresu krzywdy doznanej na skutek wypadku drogowego

Na zakończenie warto wskazać, że Sąd może nałożyć na oskarżonego obowiązek naprawienia szkody poniesionej przez pokrzywdzonego jedynie w razie uznania oskarżonego za winnego spowodowania wypadku drogowego, a więc w razie wydania wyroku skazującego lub warunkowo umarzającego postępowanie karne. 

W przypadku umorzenia postępowania karnego lub uniewinnienia oskarżonego od zarzucanego mu przestępstwa spowodowania wypadku drogowego Sąd pozostawia wniosek pokrzywdzonego o nałożenie na oskarżonego obowiązku naprawienia szkody bez rozpoznania.

Autorzy: adwokat Mariusz Stelmaszczyk i apl. adw. Sylwia Winiarska

Opublikowano artykuły, Dochodzenie wypłaty odszkodowania i zadośćuczynienie od zakładu ubezpieczeń z oc sprawcy wypadku drogowego, Odszkodowanie i zadośćuczynienie dla osoby poszkodowanej w wypadku drogowym, Postępowanie karne o spowodowanie wypadku drogowego, Prawa osób pokrzywdzonych w wypadku drogowym | Otagowano , , , , | Skomentuj

Roszczenie sprawcy wypadku do zakładu ubezpieczeń o zwrot kwoty wypłaconej poszkodowanemu tytułem odszkodowania

Niniejszy artykuł dotyczy problematyki roszczenia regresowego sprawcy wypadku względem zakładu ubezpieczeń.

Jest to kwestia istotna z punktu widzenia sprawcy, który mimo posiadanego ubezpieczenia OC, wypłacił poszkodowanemu odszkodowanie we własnym zakresie.

Wskazać należy, iż w takiej sytuacji sprawca wypadku może odzyskać od swojego ubezpieczyciela wypłaconą poszkodowanemu kwotę.

Wynika to z istoty umowy ubezpieczenia OC łączącej sprawcę wypadku z zakładem ubezpieczeń, w ramach której to zakład ubezpieczeń zobowiązany jest zaspokojenia roszczeń związanych ze szkodą wyrządzoną przez ubezpieczonego – tj. sprawcę wypadku, a więc niezależnie od okoliczności faktycznych, to na nim finalnie spoczywa obowiązek pokrycia szkody.

Warto mieć na uwadze, iż poszkodowany może dochodzić odszkodowania

  • albo bezpośrednio od sprawcy wypadku (nawet gdy ma on OC);

  • albo od zakładu ubezpieczeń w którym sprawca ma wykupioną polisę OC;

  • albo od obu tych podmiotów jednocześnie.

W praktyce najczęściej bywa tak, że szkoda zgłaszana jest (przez poszkodowanego lub ubezpieczonego) bezpośrednio do ubezpieczyciela, który po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego, wypłaca poszkodowanemu stosowne odszkodowanie.

W sytuacji jednak, gdy poszkodowany zażąda wypłaty odszkodowania bezpośrednio od sprawcy wypadku, lub gdy wystąpi z takim roszczeniem jednocześnie w stosunku do sprawcy wypadku i zakładu ubezpieczeń, a sprawca wypłaci mu to odszkodowanie, wówczas zakład ubezpieczeń zostaje zwolniony od wypłaty odszkodowania poszkodowanemu, a staje się zobowiązany względem ubezpieczonego (sprawcy wypadku) do zwrotu wypłaconej przez niego kwoty.

Trzeba mieć jednak przy tym na uwadze, iż w praktyce samodzielne zaspokojenie roszczeń odszkodowawczych przez sprawcę wypadku może okazać się dla niego nieopłacalne.

Wynika to z faktu, iż zakład ubezpieczeń, pomimo uznania roszczenia przez sprawcę wypadku czy wypłaty przez niego odszkodowania, przeprowadza każdorazowo stosowne postępowanie celem ustalenia swojej odpowiedzialności oraz należnej wysokości świadczenia odszkodowawczego.

Oznacza to, że w sytuacji, gdyby przykładowo sprawca wypadku wypłacił poszkodowanemu 2 000 zł, zaś zakład ubezpieczeń oszacował by wartość szkody na 1 000 zł, wówczas sprawca szkody odzyska wyłącznie kwotę 1 000 zł ustaloną przez ubezpieczyciela.

W zakresie poruszanej problematyki warto jest także wskazać na kwestię dotyczącą zwrotu sprawcy wypadku w ramach OC świadczeń związanych z orzeczonymi wobec niego środkami karnymi w postaci „nawiązki” lub „obowiązku naprawienia szkody” .

Trzeba bowiem mieć na względzie, iż zgodnie z obowiązującym Kodeksem karnym, Sąd może zobowiązać sprawcę przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, do naprawienia szkody wyrządzonej pokrzywdzonemu bądź zapłaty na jego rzecz nawiązki.

W uwagi na powyższe, w praktyce pojawiły się wątpliwości co do możliwości objęcia wskazanych środków karnych zakresem ubezpieczenia OC sprawcy wypadku.

Zauważyć należy, iż dotychczasowa linia orzecznicza w tej materii nie jest jednolita.

Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w uchwale z dnia 21 grudnia 2006 r. „sprawca wypadku komunikacyjnego, od którego zasądzono nawiązkę na podstawie art. 46 § 2 k.k. i art 48 k.k. nie może domagać się od ubezpieczyciela – na podstawie umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów – zwrotu nawiązki zapłaconej pokrzywdzonemu” (zob. Uchwała SN z dnia 21 grudnia 2006 r., sygn. akt III CZP 129/06)

W uchwale z dnia 13 lipca 2011 r. Sąd Najwyższy zaprezentował skrajnie odmienne stanowisko stwierdzając, iż: „sprawca wypadku komunikacyjnego, wobec którego zastosowano środek karny polegający na obowiązku naprawienia szkody (art. 46 § 1 w zw. z art. 39 pkt 5 k.k.), może domagać się od ubezpieczyciela – na podstawie umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów – zwrotu świadczenia zapłaconego na rzecz pokrzywdzonego” (zob. Uchwała SN z dnia 13 lipca 2011 r., sygn. akt III CZP 31/11).

Jak zatem widać, powyższa kwestia nie została jednoznacznie rozstrzygnięta, stąd też w praktyce może być ona różnorodnie interpretowana, co oznacza że sprawca wypadku nie zawsze będzie mógł liczyć na zwrot z tytułu OC kwoty uiszczonej nawiązki czy świadczenia związanego z obowiązkiem naprawienia szkody.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka

kontakt: kom. +48 697 053 659 lub tel. +48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły, Dochodzenie wypłaty odszkodowania i zadośćuczynienie od zakładu ubezpieczeń z oc sprawcy wypadku drogowego | Skomentuj

Obowiązek naprawienia szkody w sprawie o przestępstwo spowodowania wypadku drogowego na podstawie art. 46 § 1 k.k.

Na wstępie należy zauważyć, że do głównych zasad postępowania karnego należy nie tylko wykrycie i pociągniecie sprawcy przestępstwa do odpowiedzialności karnej, lecz także uwzględnienie prawnie chronionych interesów pokrzywdzonego, zwłaszcza poprzez zrekompensowanie mu wyrządzonej przestępstwem szkody.

Tak jak to wskazano w poprzednim artykule dotyczącym: Umorzenie postępowania przeciwko sprawcy wypadku drogowego na podstawie art. 59 a kodeksu karnego, poprzez pojęcie wypadku drogowego rozumie się zdarzenie drogowe w ruchu lądowym w postaci nieumyślnego naruszenia zasad bezpieczeństwa, mogące skutkować śmiercią, czy też innymi obrażeniami ciała. Konsekwencją tych obrażeń jest naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia trwający powyżej 7 dni. Zaznaczyć należy, że to czy roztrój zdrowia trwał powyżej 7 dni określa biegły lekarz sądowy w wydanej przez siebie opinii. Przestępstwo wypadku komunikacyjnego zostało opisane w art. 177 kodeksu karnego.

Orzeczenie obowiązku naprawienia szkody zostało uregulowane w art. 46 k. k., w którym stwierdzono „§ 1. W razie skazania sąd może orzec, a na wniosek pokrzywdzonego lub innej osoby uprawnionej orzeka, stosując przepisy prawa cywilnego, obowiązek naprawienia, w całości albo w części, wyrządzonej przestępstwem szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; przepisów prawa cywilnego o możliwości zasądzenia renty nie stosuje się.

§ 2. Jeżeli orzeczenie obowiązku określonego w § 1 jest znacznie utrudnione, sąd może orzec zamiast tego obowiązku nawiązkę w wysokości do 200 000 złotych na rzecz pokrzywdzonego, a w razie jego śmierci w wyniku popełnionego przez skazanego przestępstwa nawiązkę na rzecz osoby najbliższej, której sytuacja życiowa wskutek śmierci pokrzywdzonego uległa znacznemu pogorszeniu. W razie gdy ustalono więcej niż jedną taką osobę, nawiązki orzeka się na rzecz każdej z nich.

§ 3. Orzeczenie odszkodowania lub zadośćuczynienia na podstawie § 1 albo nawiązki na podstawie § 2 nie stoi na przeszkodzie dochodzeniu niezaspokojonej części roszczenia w drodze postępowania cywilnego”.

W związku z powyższym należy podkreślić, że Sąd orzeka, stosując przepisy prawa cywilnego. Tym samym zastosowanie ma m. in. art. 415 k. c., który stanowi : „Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia”.

W postępowaniu karnym musi zostać wykazane, że pokrzywdzony doznał szkody, a także że wystąpiło zdarzenie, które tą szkodę spowodowało. Wiąże się to z koniecznością ustalenia, że istnieje związek przyczynowo- skutkowy pomiędzy zdarzeniem a szkodą. Dla przykładu należy podać wypadek drogowy, w którym kierowca „potrącając” pieszego, spowodował u niego obrażenia ciała trwające powyżej 7 dni. Przyczyną doznanych obrażeń przez pieszego jest niewątpliwie wypadek drogowy, a tym samym należy stwierdzić, że w podanym przykładzie mamy do czynienia ze związkiem przyczynowo-skutkowym.

Podsumowując należy podkreślić, że niezwykle istotna jest aktywność pokrzywdzonego wypadkiem drogowym. Przepis art. 46 § 1 k.k. jednoznacznie stanowi, że Sąd może orzec o obowiązku naprawienia szkody, ale nie musi. Jednakże pokrzywdzony w toku postępowania może złożyć wniosek o orzeczenie obowiązku naprawienia doznanej szkody i w takim przypadku Sąd jest zobligowany zawrzeć stosowne rozstrzygnięcie w wydanym przez siebie wyroku. Stąd też aktywność pokrzywdzonego w czasie toczącego się postępowania karnego jest tak kluczowa.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk oraz Anita Janiszkiewicz

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Opublikowano artykuły, Prawa osób pokrzywdzonych w wypadku drogowym | Skomentuj

Jakiego rodzaju koszty obejmuje obowiązek naprawienia szkody wynikłej z wypadku komunikacyjnego?

Popełnienie przestępstwa, zwłaszcza przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji czy przeciwko życiu i zdrowiu skutkuje najczęściej tym, że inna osoba doznaje obrażeń fizycznych. Jednak przepisy prawa cywilnego przewidują możliwość zasądzenia kwoty pieniężnej tytułem odszkodowania za spowodowane w związku z wypadkiem rekonwalescencją i poniesionymi z tego powodu stratami materialnymi. Podstawowym przepisem regulującym kwestię wypłaty odszkodowania za poniesione szkody majątkowe jest art. 444 k.c.: „W razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Na żądanie poszkodowanego zobowiązany do naprawienia szkody powinien wyłożyć z góry sumę potrzebną na koszty leczenia, a jeżeli poszkodowany stał się inwalidą, także sumę potrzebną na koszty przygotowania do innego zawodu”.

Koszty leczenia

Naprawienie szkody wynikłej z uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia powinno obejmować wszelkie koszty skutkiem odniesionych obrażeń. Przede wszystkim będą to oczywiście koszty procesu leczenia i rehabilitacji. W związku tym mowa tu również o kosztach opieki medycznej – lekarskiej i pielęgniarskiej. Jak wskazuje Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 grudnia 2012 roku: „Jeśli chodzi o koszty leczenia, to powinny być uwzględniane wszelkie koszty, które biorąc pod uwagę aktualny stan wiedzy medycznej, dają realne szanse na poprawę stanu zdrowia poszkodowanego, a nie tylko koszty uwzględniane np. w ramach powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego”.

Należy również zauważyć, że mówiąc o kosztach leczenia, to nie tylko w ścisłym tego słowa znaczeniu, bo także o wydatkach związanych z odwiedzinami chorego w szpitalu przez osoby bliskie. Odwiedziny te są niezbędne zarówno dla poprawy samopoczucia chorego i przyspieszenia w ten sposób leczenia, jak i dla kontaktu rodziny z lekarzami w celu uzyskania informacji i wskazówek o zdrowiu chorego i jego potrzebach. Odnosi się to zwłaszcza do przypadków, gdy poszkodowanym jest dziecko i gdy chodzi o wizyty jego rodziców.

Koszty związane z pomocą udzielaną przez osoby trzecie

Mówiąc o kosztach opieki wynikłej w związku z odniesionymi obrażeniami, można mówić nie tylko o kosztach poniesionych za wykwalifikowaną pomoc medyczną, ale również koszty koniecznej opieki nad poszkodowanym przez osoby trzecie (np. opiekę domową). Taka pomoc polega zwykle na wsparciu w życiu codziennym już po odbytej hospitalizacji, zrobieniu zakupów, przygotowaniu posiłków czy podczas wykonywanych czynności sanitarnych. Jak wskazuje również Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 4 października 1973 roku, w sprawie o sygnaturze II CR 365/73: „gdy codziennej pielęgnacji dokonuje żona poszkodowanego i w związku z tym zmuszona była zrezygnować z pracy zarobkowej, poszkodowanemu również należy się odszkodowanie w związku z poniesionymi przez małżonkę stratami materialnymi”. W związku z wypadkiem jednego z rodziców mogą się pojawić również inne koszty, choćby na przykład pojawienie się konieczności sprawowania opieki nad małoletnimi dziećmi poszkodowanego rodzica bądź rodziców.

Koszty związane ze zmianą zawodu

Mówiąc o stratach materialnych należy mieć również na uwadze także koszty związane z koniecznością przygotowania poszkodowanego do zmiany zawodu, jeśli na skutek wypadku niemożliwym jest kontynuowanie wcześniej wykonywanej pracy. Co prawda kodeks cywilny nie normuje zagadnienia, w jakiej formie zobowiązany do naprawienia szkody powinien wyłożyć sumę potrzebną na koszty przygotowania do innego zawodu, ale jak wskazuje Sąd Najwyższy w wyrok u z dnia 10 lutego 1970 r. w sprawie o sygnaturze II CR 7/70: „Stosownie do charakteru przygotowywania do innego zawodu i odpowiednio do wielu innych okoliczności poszczególnego wypadku, wyłożona suma może mieć charakter jednorazowy, może też być celowe w interesie dłużnika i wierzyciela przyznanie jej w formie pewnych świadczeń periodycznych”.

Oczywiście należy mieć na uwadze, iż każdy przypadek jest traktowany i oceniany indywidualnie. Jest to związane z okolicznościami wypadku, rozległością odniesionych obrażeń i wysokością kosztów w związku z tym poniesionych. Należy jednak pamiętać, iż co do zasady odszkodowanie winno obejmować zwrot wszelkich kosztów poniesionych w związku z wypadkiem. Zatem przedmiotem odszkodowania będą nie tylko koszty poniesione w związku z leczeniem, ale i rehabilitacja, koszty dojazdów na rehabilitację, koszty zwrotów dojazdów rodziny do szpitala, koszty opieki poszpitalnej, pomoc poszkodowanemu udzielona przez osoby trzecie czy też wydatki związane z przekwalifikowaniem zawodowym. Należy jednak pamiętać, że przed Sądem, aby skutecznie domagać się naprawienia konkretnej szkody konieczne jest uprawdopodobnienie związku przyczynowego pomiędzy wnioskowaną kwotą zwrotu a szkodą wynikłą z wypadku.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Paulina Petroniec

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. +48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły, Odszkodowanie i zadośćuczynienie dla osoby poszkodowanej w wypadku drogowym | Skomentuj

Na czym polega orzeczenie przez Sąd nawiązki od sprawcy wypadku drogowego?

Jedną z instytucji penalnych przyjętych przez ustawodawcę to środki kompensacyjne. Obecnie obowiązujący kodeks karny statuuje je w nowo dodanym rozdziale Va, wymieniając:

  1. przepadek,

  2. obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę

    oraz

  3. nawiązkę.

Biorąc pod uwagę funkcje, jakie wyżej wymienione środki mają pełnić, w przypadku przestępstwa spowodowania wypadku drogowego, obok obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, najważniejszym środkiem karnym jest nawiązka.

Podstawowym przepisem regulującym kwestię nawiązki jest art. 47 k.k. Wymienia on sytuacje w których Sąd może bądź musi nałożyć tę dolegliwość na skazanego.

Jak wynika z konstrukcji przepisu, orzeczenie obowiązku zapłaty nawiązki ma charakter fakultatywny, co oznacza, że jej orzeczenie jest uzależnione od uznania Sądu. Przestępstwo spowodowania wypadku skutkującego spowodowaniem uszczerbku na zdrowiu innej osoby jest jednak jednym z najczęściej popełnianych przestępstw przeciwko zdrowiu i życiu, stąd też z doświadczenia można powiedzieć, iż Sądy bardzo często korzystają z możliwości orzeczenia obowiązku zapłaty nawiązki. W takich wypadkach Sąd orzeka o obowiązku zapłaty nawiązki na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.

Jak wynika jednak z art. 47 § 3 k.k., w przypadku, gdy sprawca wypadku drogowego był pod wpływem alkoholu, Sąd ma obowiązek orzeczenia obowiązku zapłaty nawiązki. W takich wypadkach Sąd orzeka o obowiązku zapłaty nawiązki na rzecz pokrzywdzonego, w przypadku jego śmierci, na rzecz jego osoby najbliższej.

Należy zatem się zastanowić, jakie funkcje pełni nawiązka?

W konstrukcji nawiązki zauważa się elementy wskazujące na możliwość przypisania jej przynajmniej czterech funkcji:

  1. kompensacyjna

  2. represyjna

  3. wychowawcza

    oraz

  4. odszkodowawcza.

Należy zauważyć, iż nowelizacja kodeksu karnego z 20 lutego 2015 r. przekształciła nawiązkę z środka karnego w środek kompensacyjny. Od tego czasu należy uznać zatem, że podstawową funkcją nawiązki jest kompensacja, co nie wyklucza odczytania w niej także funkcji represyjnej i wychowawczej. Zdaniem komentatorów przepisu, dokładne ustalenie funkcji realizowanych przez orzeczenie nawiązki możliwe jest jedynie w odniesieniu do podmiotu, na rzecz którego nawiązkę należy uiścić. Jeżeli na rzecz pokrzywdzonego, to nawiązka będzie przede wszystkim pełnić funkcję kompensacyjną, jeżeli zaś na rzecz innego podmiotu – Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej, to obok funkcji kompensacyjnej, występować będzie również funkcja represyjna, wychowawcza oraz odszkodowawcza.

Wysokość nawiązki

Zgodnie z art. 48 k.k. górna granica możliwej do orzeczenia nawiązki, to kwota 100 000 zł. Co prawda, ustawodawca zrezygnował z określenia dolnej granicy nawiązki, jednak art. 47 § 3 k.k., (przypadek sprawcy wypadku drogowego pod wpływem alkoholu) przewiduje, że dolną granicą nawiązki to kwota 10 000 zł. Należy jednak zaznaczyć, że orzeczenie nawiązki nie wyłącza możliwości wytoczenia powództwa cywilnego. Kwota nawiązki nie powinna być bowiem zaliczana na poczet odszkodowania i zadośćuczynienia, a także nie powinna zmniejszać wysokości świadczenia orzekanego w wyniku powództwa cywilnego.

Komu przekazywane są pieniądze uzyskane z dokonanej przez sprawcę wypadku drogowego zapłaty nawiązki?

Jak zostało wyżej wspomniane, obowiązek zapłaty nawiązki, w przypadku gdy sprawca wypadku drogowego był pod wpływem alkoholu, Sąd ma obowiązek orzeczenia obowiązku zapłaty nawiązki na rzecz pokrzywdzonego, a w przypadku jego śmierci, na rzecz jego osoby najbliższej. W pozostałych przypadkach Sąd może nałożyć na sprawcę wypadku drogowego obowiązek zapłaty na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.

Powierzenie realizacji zadań Funduszu odbywa się w trybie konkursu ofert. Zgodnie z 43 § 8 kodeksu karnego wykonawczego, środki Funduszu są przeznaczane na:

  1. pomoc osobom pokrzywdzonym przestępstwem oraz członkom ich rodzin, zwłaszcza pomoc medyczną, psychologiczną, rehabilitacyjną, prawną oraz materialną, udzielaną przez jednostki niezaliczane do sektora finansów publicznych i niedziałające w celu osiągnięcia zysku, w tym stowarzyszenia, fundacje, organizacje i instytucje;

  2. pomoc postpenitencjarną osobom pozbawionym wolności, zwalnianym z zakładów karnych i aresztów śledczych oraz członkom ich rodzin, udzielaną przez zawodowych kuratorów sądowych oraz Służbę Więzienną;

  3. pomoc postpenitencjarną osobom, o których mowa w pkt 2, udzielaną przez podmioty godne zaufania (np. kościoły i inne związki wyznaniowe)

  4. działalność podejmowaną lub powierzoną przez dysponenta Funduszu, mającą na celu wsparcie i rozwój systemu pomocy osobom pokrzywdzonym przestępstwem oraz pomocy postpenitencjarnej, w szczególności na:

    a) promowanie i wspieranie inicjatyw i przedsięwzięć służących poprawie sytuacji osób pokrzywdzonych przestępstwem oraz skutecznej readaptacji skazanych,

    b)podejmowanie przedsięwzięć o charakterze edukacyjnym i informacyjnym,

    c) pokrywanie kosztów związanych z organizowaniem i prowadzeniem szkoleń,

    d) podejmowanie, organizowanie i zlecanie badań naukowych dotyczących sytuacji oraz potrzeb osób pokrzywdzonych przestępstwem oraz osób skazanych.

Jak wynika z dokonanej powyżej analizy, w przypadku skazania sprawcy przestępstwa jakim jest spowodowanie wypadku drogowego, na skutek którego inna osoba została rana, Sąd oprócz kary może zasądzić środek kompensacyjny w postaci obowiązku zapłaty nawiązki. W zależności od okoliczności zdarzenia, to jest w zależności od tego, czy sprawca wypadku drogowego był trzeźwy czy też nie, Sąd odpowiednio może bądź musi wraz ze skazaniem sprawcy orzec o obowiązku zapłaty nawiązki. W zależności również od tych okoliczności, uiszczenie nawiązki ma nastąpić bądź na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Penitencjarnej bądź na rzecz pokrzywdzonego (ewentualnie jego bliskich). Bez względu jednak na rzecz kogo obowiązek ten ma zostać zrealizowany, orzeczenie nawiązki pełni bardzo ważne funkcje w procedurze karnej. Bowiem, obok tak ważnych funkcji jakimi są kompensacja, represja, odszkodowanie, nawiązka ma pełnić funkcję wychowawczą, nakierowaną w szczególności na zapobieżeniu popełnianiu kolejnych przeciw życiu i zdrowiu przestępstw.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Paulina Petroniec

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. +48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły, Postępowanie karne o spowodowanie wypadku drogowego | Skomentuj

Wniosek o nałożenie na oskarżonego obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę

Obowiązek naprawienia szkody oraz zadośćuczynienie za doznaną krzywdę odgrywają istotną rolę w procesie karnym jako środki pozwalające na uwzględnienie praw ofiary przestępstwa w postępowaniu karnym. Możliwość zasądzenia przez Sąd obowiązku naprawienia szkody jet dużym udogodnieniem da ofiary przestępstwa. Nie musi ona bowiem wytaczać powództwa cywilnego w oddzielnym procesie cywilny.

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż orzeczenie obowiązku naprawienia szkody może nastąpić:

  • na wniosek,

  • z urzędu.

Warunkiem orzeczenia w stosunku do skazanego obowiązku naprawienia szkody jest złożenie wniosku o orzeczenie tego środka. Wniosek może być złożony przez pokrzywdzonego lub inną osobę uprawnioną.

W tym miejscu warto przypomnieć, iż przez pokrzywdzonego należy rozumieć osobę fizyczną lub prawną, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo. Pokrzywdzonym może być także niemająca osobowości prawnej instytucja państwowa lub samorządowa lub inna jednostka organizacyjna, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną. Warto wskazać, iż za pokrzywdzonego uważa się także zakład ubezpieczeń w zakresie w jakim pokrył szkodę wyrządzoną pokrzywdzonemu przez przestępstwo lub jest zobowiązaniowy do jej pokrycia.

Za pokrzywdzonego, który nie jest osobą fizyczną czynności procesowe dokonuje organ uprawniony do działania. Natomiast w przypadku, gdy pokrzywdzony jest małoletni lub ubezwłasnowolniony całkowicie lub częściowo, prawa jego wykonuje jego przedstawiciel ustawowy albo osoba pod której pieczą pozostaje.

Z kolei zgodnie z art. 51 § 3 k.p.k. w przypadku osoby nieporadnej ze względu na wiek lub stan zdrowia, jej prawa może wykonywać osoba, pod której pieczą pokrzywdzony pozostaje. W przypadku śmierci pokrzywdzonego prawa, które by mu przysługiwały mogą wykonywać osoby najbliższe, w przypadku ich braku prokurator. W takiej sytuacji organ prowadzący postępowanie powinien zgodnie z art. 52 § 2 k.p.k. pouczyć osoby najbliższe pokrzywdzonemu o przysługujących jej uprawnieniach.

Podkreślenia wymaga fakt, iż polski kodeks karny nie określa początku terminu początkowego do złożenia przedmiotowego wniosku. W literaturze podkreśla się, że taki wniosek może być składany już na etapie postępowania przygotowawczego.

W zakresie terminu końcowego, to zarówno dla pokrzywdzonego, jak również prokuratora określa art. 49 a k.p.k. Zgodnie z przedmiotowym artykułem ostatnim momentem złożenia przedmiotowego wniosku jest zamknięcie przewodu sądowego na rozprawie głównej. Termin ten jest terminem prekluzyjnym i nie może być przekroczony.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Sylwia Winiarska

tel: 697 053 659 lub  22 629 00 36

mail: biuro@adwokat-stelmaszczyk.pl

Opublikowano Prawa osób pokrzywdzonych w wypadku drogowym | Skomentuj

Dochodzenie roszczeń odszkodowawczych w postępowaniu karnym

Poszkodowany w wypadku drogowym ma trzy drogi dochodzenia swoich roszczeń odszkodowawczych:

  • bezpośrednio od ubezpieczyciela z polisy OC posiadacza samochodu;

  • w postępowaniu cywilnym;

  • w ramach postępowania karnego.

Należy jednak podkreślić należy, że za szkodę powstałą z tytułu udziału w wypadku, należna jest tylko jedna rekompensata.

W niniejszym artykule omówiony zostanie ostatni z wymienionych wariantów, a więc egzekwowanie roszczeń z tytułu wypadku drogowego w postępowaniu karnym. W procesie karnym dochodzić można zarówno odszkodowania za szkodę, jak i zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.

Szkoda obejmuje wartość utraconego lub zniszczonego mienia, koszty leczenia związanego z wypadkiem samochodowym, a także utracone korzyści, których pokrzywdzony nie uzyskał z powodu zdarzenia.

Krzywda rozumiana jest natomiast jako szkoda niemajątkowa (uszczerbek na zdrowiu, ujemne przeżycia psychiczne). Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 2005 r. na rozmiar krzywdy, a w konsekwencji wysokości zadośćuczynienia, składają się cierpienia fizyczne i psychiczne, których rodzaj, natężenie i czas trwania należy każdorazowo określić w okolicznościach konkretnej sprawy, przy czym niedopuszczalne jest mierzenie krzywdy wyłącznie stopniem uszczerbku na zdrowiu pokrzywdzonego” – (wyrok SN z dnia 28 czerwca 2005 r. I CK 7/2005, LexPolonica nr 1526282).

Decydując się na dochodzenie roszczeń na drodze karnej pokrzywdzony może złożyć wniosek o orzeczenie obowiązku naprawienia szkody (art. art. 49 a k.p.k. w zw. z art. 46 k.k.). Więcej na temat obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę znajdziesz w artykule: Wniosek o nałożenie na oskarżonego obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.

Wniosek o orzeczenie obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę pokrzywdzony (lub ewentualnie prokurator) może złożyć do zamknięcia przewodu sądowego na rozprawie głównej.  Nie ma konieczności jego szczegółowego uzasadniania, należy jednak wskazać żądaną kwotę i uzasadnić jej wysokość. Wskazana przez pokrzywdzonego kwota podlega oczywiście odpowiedniej weryfikacji sądu. Obowiązek naprawienia szkody może dotyczyć całej szkody lub jej części, o czym decyduje sąd na podstawie okoliczności konkretnej sprawy.

W kontekście wniosku o naprawienie szkody, szczególnego podkreślenia wymaga fakt, iż warunkiem koniecznym ich merytorycznego rozstrzygnięcia jest wyrok skazujący wobec sprawcy wypadku drogowego. W związku z tym, w sytuacji gdyby oskarżony został uniewinniony lub postępowanie karne wobec niego zostałoby umorzone, wówczas sąd karny pozostawia w/w wniosek bez rozpoznania i wtedy pokrzywdzony może dochodzić roszczeń przed sądem cywilnym.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka

tel: 697 053 659 lub 22 629 00 36

mail: biuro@adwokat-stelmaszczyk.pl

Opublikowano Prawa osób pokrzywdzonych w wypadku drogowym | Skomentuj

Ustalenie okoliczności wypadku śmiertelnego w przypadku braku świadków

Wypadek komunikacyjny może zdarzyć się właściwie w każdym miejscu, gdzie dopuszczone jest poruszanie się pojazdów. Przy niezachowaniu należytej ostrożności, czy niedostosowaniu prędkości jazdy do warunków panujących na drodze, nietrudno o kolizję, a nawet poważniejszy wypadek. Są miejsca, w których do wypadków dochodzi częściej z uwagi np. na warunki drogowe panujące na danym obszarze. W takiej sytuacji ważnym dowodem są zeznania naocznych świadków w miejscu wypadku.

Zeznania świadków są osobowym źródłem dowodów w postępowaniu zarówno przygotowawczym jak i sądowym. Dla sądu najważniejsze i najbardziej kluczowe bywają (przy trudnościach lub zupełnym braku możliwości ustalenia przebiegu wypadku przez organy prowadzące postępowanie przygotowawcze lub biegłych) zeznania świadków naocznych wypadku. Mogą być to zarówno osoby postronne lub też osoby, które brały udział w wypadku i udało im się wyjść z niego cało.

Problem pojawia się jednak w momencie, kiedy brak jest świadków zdarzenia, w którym śmierć poniósł człowiek. Wpływ na brak świadków może mieć np. oddalone od domostw i miast miejsce wypadku, bardzo wczesna lub bardzo późna pora zdarzenia. W sytuacji, w której jedynym źródłem informacji o zdarzeniu jest np. jego sprawca, mogą pojawić się trudności z odtworzeniem przebiegu zdarzeń.

Zdarzają się również takie sytuacje, w których nie ma żadnego świadka wypadku, z uwagi na fakt, że jego sprawca również poniósł śmierć w jego wyniku. Podstawowym zadaniem organów ścigania tj. policji i prokuratury jest ustalenie przyczyn i przebiegu wypadku w taki sposób, który nie pozostawiałby wątpliwości co do okoliczności zdarzenia, które skutkowało śmiercią osoby najbliższej.

Sytuacją równie ważną co obecność świadków w miejscu wypadku jest nagranie momentu wypadku przez kamery monitoringu. Z uwagi jednak na fakt, iż system monitoringu nie jest powszechny w Polsce, uchwycenie samego momentu wypadku może napotkać trudności. Możliwe jest jednak uzyskanie nagrania, które w jakiś sposób naprowadzi odpowiednie organy i pomoże w ustaleniu przebiegu wypadku np. uzyskanie fragmentu nagrania poprzedzającego moment wypadku. Już wtedy odpowiednie organy mogą ocenić jak dany pojazd zachowywał się na drodze i czy stwarzał potencjalne zagrożenie. Czasami można również spotkać się z system wykonywania sekwencji zdjęć, które z pewnością również pomogłyby w ustaleniu okoliczności zdarzenia.

Jeśli jednak nie ma ani świadków ani nagrań z monitoringu, pozostaje to, co uda się wywnioskować wnikliwie obserwując miejsce zdarzenia. Najważniejsze jest odpowiednie zabezpieczenie miejsca wypadku, które pozwoli policjantom czy prokuratorowi na wykonanie wyczerpującej dokumentacji fotograficznej zarówno miejsca wypadku jak i uszkodzonych samochodów czy ciał osób poszkodowanych w wypadku. Właściwe opisanie miejsca wypadku, ułożenia pojazdów biorących w nim udział, ułożenie ciał osób, które zginęły w wypadku pozwoli na wstępne przyjęcie założenia o przyczynach wypadku i jego przebiegu.

Kluczową rolę w rozstrzyganiu o przyczynach i przebiegu wypadku ma opinia biegłego sądowego z zakresu wypadków drogowych, który na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego obejmującego zarówno dokumentację fotograficzną miejsca wypadku jak i jego opis z dokładnymi pomiarami, będzie mógł odtworzyć przebieg wypadku.

Biegły w swojej opinii uwzględnia np. odległość w jakiej znajdują się od siebie pojazdy, które brały udział w zdarzeniu bądź położenie ciała osoby, która została śmiertelnie potrącona przez samochód i odległość w jakiej znajduje się ciało od miejsca zdarzenia. Specjalistyczna wiedza, którą posiada biegły pozwala mu ocenić ślady hamowania, które po wzięciu pod uwagę warunków pogodowych panujących w momencie wypadku, stanu nawierzchni, wagi i rodzaju samochodów biorących udział w wypadku pozwoli mu na odtworzenie jego przebiegu.

Ocena śladów hamowania pozwala przede wszystkim na dokładne (bądź w bardzo dużym przybliżeniu) określenie prędkości z jaką poruszał się pojazd biorący udział w wypadku. Nadmierna prędkość, będąca częstą przyczyną wypadków jest ważnym elementem składowym opisu wypadku.

Dopełnienie obrazu wypadku może stanowić opinia biegłego sądowego w zakresu medycyny sądowej, który wykonując sekcję zwłok ocenia obrażenia ciała, których doznała osoba zmarła i podaje bezpośrednią przyczynę jej zgonu. Opinia w zakresu medycyny sądowej zawiera dokładny opis ciała denata, uwzględniający przede wszystkim obrażenia, które doprowadziły do jego śmierci. W tej opinii zawsze zawarta jest teza, w której biegły z zakresu medycyny sądowej podaje czy śmierć mogła powstać w wyniku obrażeń odniesionych w wypadku samochodowym i w jaki sposób osoba zmarła poniosła śmierć.

Brak świadków wypadku śmiertelnego nie uniemożliwia ani nie wyklucza uzyskanie odpowiedzi na pytanie „jak doszło do wypadku?”. Zadaniem organów przygotowawczych jest zebranie na tyle dokładnego materiału dowodowego, aby z wysokim prawdopodobieństwem można było odtworzyć, na potrzeby postępowania sądowego, przebieg wypadku oraz jego sprawcę.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Zuzanna Walczak

tel: 697 053 659 lub 22 629 00 36

mail: biuro@adwokat-stelmaszczyk.pl

 

Opublikowano Postępowanie karne o spowodowanie wypadku drogowego | Skomentuj

Na czym polega odpowiedzialność odszkodowawcza sprawcy wypadku drogowego?

 

Spowodowanie wypadku drogowego niesie za sobą podwójną odpowiedzialność sprawcy wypadku:

  • odpowiedzialność karną za przestępstwo spowodowania wypadku drogowego z art.177 par. 1 i 2 k.k., która polega na poniesieniu przez sprawcę wypadku kary za nieostrożne zachowanie w ruchu drogowym

oraz

  • odpowiedzialność odszkodowawczą, a więc majątkową, której istotą  jest naprawienie powstałej w następstwie wypadku szkody, zarówno w mieniu jak i na osobie.

Odpowiedzialność cywilna sprawcy wypadku drogowego, może kształtować się w dwojaki sposób; w zależności od okoliczności zdarzenia odpowiedzialność ta może być oparta:

  • na zasadzie winy

albo

  • na zasadzie ryzyka.

Regułą jest odpowiedzialność majątkowa sprawy wypadku oparta na zasadzie ryzyka, określona w art. 436 k.c. Zgodnie z tym przepisem samoistny posiadacz pojazdu mechanicznego (w przypadku oddania w posiadanie zależne- posiadacz zależny) odpowiada za szkodę na osobie lub mieniu, wyrządzoną komukolwiek przez ruch tego pojazdu. W związku z tym dla zaistanienia tego rodzaju odpowiedzialności nie ma znaczenia, czy kierujący ponosi winę za powstałą szkodę, wystarczy jedynie aby taka szkoda powstała i aby wynikała z ruchu pojazdu mechanicznego, przy czym między szkodą a ruchem pojazdu musi istnieć adekwatny związek przyczynowo – skutkowy. Na zasadzie ryzyka odpowiada np. kierujący samochodem osobowym, który potrącił pieszego lub rowerzystę, czy też najechał na inny pojazd niebędący w ruchu, a także kierujący pojazdem wobec poszkodowanych pasażerów.

Podstawowy zakres odpowiedzialności sprawcy wypadku został zatem określony bardzo szeroko, co wynika nie tylko z powszechności zagrożeń związanych z ruchem pojazdów, ale przede wszystkim z potrzeby ochrony poszkodowanych w takich zdarzeniach, bowiem szkody wyrządzone ruchem pojazdu bardzo często są niezawinione. Zauważyć jednak należy, że odpowiedzialność ta nie ma charakteru absolutnego, bowiem doznaje pewnych wyłączeń. Dotyczy to sytuacji, gdy szkoda powstała na skutek siły wyższej, wyłącznej winy poszkodowanego, lub wyłącznej winy osoby trzeciej, za którą kierujący nie ponosi odpowiedzialności. Siła wyższa na gruncie prawa polskiego rozumiana jest jako zdarzenie pochodzące z zewnątrz o charakterze żywiołowym i nie dającym się przewidzieć. Jako takich nie uznaje się zdarzeń, które zostają spowodowane przez wadliwie działające mechanizmy pojazdu (np. awaria hamulców, pęknięcie opony), a także gołoledzi, awarii sygnalizacji świetlnej, błędnych sygnałów kierującego ruchem. Za siłę wyższą nie można uznać także ataku epilepsji kierowcy samochodu, nawet gdy wystąpił on pierwszy raz w życiu, a dotychczasowy stan zdrowia i wyniki badań lekarskich kierowcy, nie wskazywały na tego rodzaju chorobę (por. wyrok SN z dnia 9 lipca 1962 r., I CR 54/62).

Wyłączność winy po stronie poszkodowanego lub osoby trzeciej oznacza, że podmiot taki musi ponosić 100% odpowiedzialności za spodowowanie wypadku, tak więc przyczynienie się przez poszkodowanego lub osobę trzecią do powstania szkody nawet w bardzo wysokim stopniu nie zwalnia kierującego od odpowiedzialności, a jedynie może mieć wpływ na obniżenie należnego za powstałą szkodę odszkodowania.

Co istotne – winę przypisać można jedynie osobie, która ukończyła trzynaście lat i jest poczytalna, a zatem wyłączna wina po stronie małoletniego poszkodowanego (np. gdy kierowca potrąci małoletniego, który wtargnął na drogę w niedozwolonym miejscu) nie stanowi przesłanki uwolnienia się od odpowiedzialności sprawcy wypadku, może natomiast uzasadniać zmniejszenie należnego od niego odszkodowania (por. Uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 20 września 1975 r., III CZP 8/75, OSNCP 1976, nr 7-8, poz. 151). Ponadto zaznaczyć należy, że warunkiem wyłączenia odpowiedzialności sprawcy wypadku z powodu wyłącznej winy osoby trzeciej jest ustalenie jej tożsamości.

Kwestia odpowiedzialności cywilnej kierującego pojazdem mechanicznym kształtuje się inaczej w sytuacji, gdy zderzy się on z innym pojazdem mechanicznym będącym w ruchu, wówczas bowiem w myśl art. 436 § 2 k.c. kierowcy odpowiadają względem siebie na zasadach ogólnych czyli na zasadzie winy, określonej w art. 415 k.c.

Zderzeniem się pojazdów mechanicznych w rozumieniu art. 436 § 2 jest każde – bez względu na jego przyczynę – zetknięcie się tych pojazdów w ruchu (uchwała SN z dnia 2 stycznia 1976 r., III CZP 79/75, OSNCP 1976, nr 7-8, poz. 155). Brak winy po stronie kierowcy jednego z tych pojazdów wyłącza jego odpowiedzialność za powstałą szkodę. W sytuacji gdy jeden z kierowców jest osobą poszkodowaną, to uzyskuje prawo od odszkodowania od kierowcy drugiego pojazdu, tylko gdy ponosi on winę za zaistniały wypadek.

Jeśli chodzi o skutki wypadku, jakie dotykają w razie zderzenia się pojazdów osoby trzecie, to podstawą odpowiedzialności obydwu kierujących jest zasada ryzyka, przy czym ponoszą oni odpowiedzialność solidarną.

Na zasadzie winy odpowiedzialność ponosi także sprawca wypadku wobec osoby, którą przewozi  z grzeczności. Przewóz z grzeczności ma miejsce tylko wówczas, gdy osoba przewożąca kieruje się poczuciem grzeczności w potocznym tego słowa znaczeniu, a więc nie ma w tym żadnego interesu. Uznaje się, że interes w przewożeniu danej osoby istnieje, gdy kierowca otrzymuje jakikolwiek ekwiwalent za przewiezienie, nie zawsze będzie o zatem tożsame z przewozem odpłatnym. W sytuacji, gdy kierowca posiada interes w przewożeniu danej osoby, wówczas w razie wypadku komunikacyjnego odpowiada wobec pasażera na zasadzie zaostrzonej, czyli na zasadzie ryzyka. Na zasadzie ryzyka odpowiada także wobec osób przewożonych z grzeczności przez innych kierowców (wyrok SN z dnia 18 października 1975 r.,I CR 608/75, OSPiKA 1977, nr 3, poz. 53).

Konkludując zauważyć można, że w sytuacji, gdy poszkodowany doznał uszczerbku w wyniku kolizji lub wypadku z udziałem mechanicznego środka transportu, wówczas to, czy dla uzyskania z tego tytułu odszkodowania musi udowodnić winę sprawcy wypadku zależy od tego, w”jakim charakterze” uczestniczył w tym zdarzeniu.

Jeżeli w wyniku wypadku drogowego  szkodę odniósł np. pieszy, czy pasażer pojazdu kierowanego przez sprawcę wówczas nie musi udowadniać winy kierowcy pojazdu, bowiem w grę wchodzi odpowiedzialność na zasadzie ryzyka.

Jeżeli poszkodowanym jest kierowca pojazdu uczestniczącego w zderzeniu, wówczas dla wyegzekwowania przez niego odszkodowania, konieczne jest, aby wykazał on winę po stronie sprawcy, ponieważ w tej kwestii kierowca odpowiada wedle ogólnej reguły z art. 415 k.c. czyli na zasadzie winy.

 

Autorzy: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka

W razie jakichkolwiek pytań prosimy o kontakt:

tel: 697 053 659 lub 22 629 00 36

mail: biuro@adwokat-stelmaszczyk.pl

Opublikowano artykuły, Odszkodowanie i zadośćuczynienie dla osoby poszkodowanej w wypadku drogowym | Skomentuj

Jak zapoznać się w Sądzie z aktami postępowania karnego przeciwko sprawcy wypadku drogowego ?

Po wniesieniu przez Prokuratora przeciwko sprawcy wypadku drogowego aktu oskarżenia do Sądu  osoba poszkodowana w wypadku drogowym wybiera jedną z ról:

  • rolę biernego uczestnika postępowania karnego prowadzonego przeciwko sprawcy wypadku

albo

  • rolę oskarżyciela posiłkowego, a więc działającego obok Prokuratura aktywnego uczestnika procesu karnego, uprawnionego miedzy innymi do przeglądania akt postępowania, sporządzania ich fotokopii, kserokopii czy uwierzytelnionych odpisów, składania wniosków dowodowych, zadawania pytań przesłuchiwanym świadkom, zaskarżenia wyroku, a więc orzeczenia kończącego postępowanie karne  przeciwko sprawcy wypadku.

Osoba poszkodowana w wypadku drogowym, która chce czynnie uczestniczyć w postępowaniu karnym  przeciwko sprawcy wypadku po wniesieniu aktu oskarżenia  do Sądu musi złożyć oświadczenie o występowaniu w sprawie w charakterze oskarżyciela posiłkowego.

Jeżeli zostałeś poszkodowany w wypadku drogowym i występujesz w sprawie jako oskarżyciel posiłkowy, wówczas  masz prawo do przeglądania akt w toku postępowania sądowego jak również  możliwość sporządzania z nich odpisów na podstawie art. 156 § 1 k.p.k. Ponadto możesz uzyskać kserokopie dokumentów z akt sprawy, za które jednak będziesz  musiał zapłacić. Jesteś także uprawniony  do wykonania, i to bezpłatnie, fotokopii akt. Procedura zapoznania się z aktami w Sądzie jest podobna jak w przypadku przeglądania akt w Prokuraturze.

Jeżeli  chcesz przeglądać akta, powinieneś zadzwonić do czytelni Sądu lub właściwego wydziału i zamówić akta Twojej sprawy. Należy też wysłać do Sądu lub złożyć w Sądzie wniosek o udostępnienie akt i umożliwianie wykonania ich fotokopii.

We wniosku wskaż:

  • w jakiej roli procesowej występujesz  –  napisz, że jesteś  oskarżycielem  posiłkowym,

  • sygnaturę sprawy, a więc numer pod którą została zarejestrowana sprawa karna przeciwko sprawcy wypadku – pamiętaj, że po przekazaniu sprawy do Sądu z aktem oskarżenia zostanie jej nadany nowy numer – nowa sygnatura

  • w jakim zakresie chcesz przeglądać akta – najlepiej wskaż, że chcesz się zapoznać z całością akt

Po rozpatrzeniu Twojego wniosku i wyrażenia zgody przez Sędziego, akta zostaną przekazywane do czytelni akt. Warto pamiętać, aby zabrać ze sobą dowód osobisty, gdyż bez sprawdzenia tożsamości akta nie zostaną Ci udostępnione zgodnie z § 92 Regulaminu urzędowania sądów powszechnych.

W przypadku, gdy chcesz sporządzić kserokopię, powinieneś wskazać pracownikowi sekretariatu, które strony akt Cię interesują. Następnie należy udać się do kasy sądu w celu zakupienia znaków opłaty sądowej. Cena kopii jednej strony akt wynosi obecnie 1 złoty. W przypadku, gdy chcesz, aby uzyskana kserokopia została uwierzytelniona (będzie na niej przybita pieczęć świadcząca o tym, że kserokopia jest zgodna ze znajdującym się w aktach oryginałem), będziesz musiał uiścić kwotę 6 złotych za stronę.

Warto wskazać, iż przeglądając akta, można wystąpić do Sądu z wnioskiem o wyrażenie zgody na wykonanie zdjęć akt aparatem fotograficznym. Należy pamiętać, iż w takim przypadku nikt nie ma prawa pobierać opłat za wykonane zdjęcia. Samo udostępnianie akt jest bowiem darmowe, natomiast robienie zdjęć poszczególnym stronom akt porównywane jest do sporządzania z nich notatek.

Autorzy: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Sylwia Winiarska

tel. 697 053 659 lub tel./fax 022/ 629 00 36

 e -mail: biuro@adwokat-stelmaszczyk.p, 

Opublikowano artykuły, Prawa osób pokrzywdzonych w wypadku drogowym | Skomentuj

Jakie prawa ma oskarżyciel posiłkowy w sprawie karnej przeciwko sprawcy wypadku drogowego?

 

Jeżeli jesteś pokrzywdzonym w sprawie karnej o przestępstwo spowodowania wypadku drogowego, wówczas powinieneś zgłosić swój udział w postępowaniu sądowym jako oskarżyciel posiłkowy. Pozwoli Ci to aktywne i skutecznie uczestniczyć w procesie sądowym przeciwko sprawcy wypadku. Staniesz się stroną postępowania, a co za tym idzie będzie Ci przysługiwać szereg uprawnień, z jakich nie może korzystać pokrzywdzony.

Z chwilą uzyskania statusu oskarżyciela posiłkowego uzyskujesz takie same uprawnienia jak prokurator. Nawet w sytuacji, gdy prokurator odstąpi od oskarżenia, zachowujesz swoje uprawnienia jako oskarżyciel posiłkowy.

Twoje działania w procesie są niezależne od działań prokuratora. Możesz korzystać z takich uprawnień jak:

      • ustanowienie i korzystanie z pomocy pełnomocnika,

      • zgłaszanie wniosków dowodowych, np. o przesłuchanie dodatkowych świadków oraz o dołączenie do akt sprawy dodatkowych dokumentów,

      • udział w czynnościach w toku postępowania sądowego,

      • możesz złożyć wniosek o orzeczenie środka karnego w postaci obowiązku naprawienia wyrządzonej szkody,

      • zadawanie pytań oskarżonemu, świadkom, biegłym,

      • zapoznanie się z aktami sprawy oraz wykonanie ich fotokopii oraz kserokopii,

      • wypowiedzenie się na etapie głosów stron, tj. po zamknięciu przewodu sądowego,

      • złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku oraz zaskarżenie zapadłego wyroku zarówno co do winy, kary, jak i innego rozstrzygnięcia tam zawartego (przepisy nie przewidują dla oskarżyciela posiłkowego jakichkolwiek ograniczeń co do zakresu zaskarżenia).

Ponadto jeżeli uzyskasz status oskarżyciela posiłkowego, Sąd ma obowiązek doręczyć Ci wszelkie pisma procesowe, które wydane zostały poza rozprawą, a które mogą być zaskarżane. Jako oskarżyciel posiłkowy będziesz także zawiadamiany o wszelkich czynnościach, które Sąd ma zamiar przeprowadzić.

Jeżeli natomiast nie skorzystasz z możliwości występowania w postępowaniu sądowym jako oskarżyciel posiłkowy, Twoje działanie jako pokrzywdzonego zostanie ograniczone do:

      • możliwości uczestniczenia w posiedzeniu w przedmiocie warunkowego umorzenia postępowania,

      • skorzystania z możliwości zaskarżenia zażaleniem rozstrzygnięć co do dowodów rzeczowych zawartych w wyroku umarzającym postępowanie,

      • zaskarżenia apelacją wyroku warunkowo umarzającego postępowanie,

      • brania udziału w posiedzeniu w przedmiocie skazania oskarżonego bez rozprawy (dobrowolnego poddania się karze), jednak wyroku takiego nie może zaskarżyć apelacją, ponieważ nie jest stroną.

Jak widać posiadając status oskarżyciela posiłkowego masz możliwość wpływania na przebieg procesu, zaś brak tego statusu powoduje iż doznajesz wielu ograniczeń, dlatego też wskazane jest abyś w sprawie karnej o przestępstwo działał jako oskarżyciel posiłkowy.

Aplikant adwokacki Sylwia Winiarska – e – mail: winiarska@adwokat-stelmaszczyk.pl,  nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk – e -mail: biuro@adwokat-stelmaszczyk.pl, nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

 

 

 

 

Opublikowano Postępowanie karne o spowodowanie wypadku drogowego | Skomentuj

Udział osoby pokrzywdzonej w wypadku drogowym w roli oskarżyciela posiłkowego

Wniesienie przez Prokuratora aktu oskarżenia lub wniosku o warunkowe umorzenie postępowania do Sądu rozpoczyna nowy etap procesowy – postępowanie sądowe. Dla pokrzywdzonego jest to kluczowy moment, bowiem zmienia się jego rola procesowa. Ze strony postępowania przeistacza się w świadka, a więc osobę posiadającą ważne i znaczące dla sprawy informacje. Jego dotychczasową pozycję natomiast zajmuje oskarżyciel publiczny Prokurator, którego rolą będzie popieranie aktu oskarżenia w toku postępowania sądowego. Z pozoru to sytuacja dla pokrzywdzonego wydaje się komfortowa. Niestety, niesie poważne niebezpieczeństwo w postaci odebrania pokrzywdzonemu możliwości współkształtowania jego procesu. Zostając świadkiem pokrzywdzony traci bowiem status strony, a co za tym idzie przywileje procesowe np. składanie wniosków, możliwość zadawania pytań itp. Jako świadek może jedynie złożyć zeznania i biernie obserwować rozwój wypadków na sali sądowej. Chcąc odzyskać pozycję strony pokrzywdzony musi wejść w prawa oskarżyciela posiłkowego.

Zgodnie z art. 54 k.p.k. „…jeżeli akt oskarżenia wniósł oskarżyciel publiczny, pokrzywdzony może aż do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej złożyć oświadczenie, że będzie działał w charakterze oskarżyciela posiłkowego…”

Chcąc skorzystać z powyższego uprawnienia wystarczy, że pokrzywdzony zgłosi to Sądowi. Można uczynić to:

  • na pierwszej rozprawie – ustnie do protokołu rozprawy,

  • przed rozpoczęciem rozprawy – przez złożenie przed sprawą pisma

Pisemne oświadczenie powinno wyglądać następująco:

Warszawa, dnia 12 listopada 2014 roku

(miejscowość i data złożenia wniosku)

pokrzywdzony Paweł Nowak

zam. przy ulicy Dolnej 23,

01-320 Warszawa

(dane osoby składającej wniosek)

Sąd Rejonowy dla Warszawy – Mokotowa w Warszawie

(organ do którego składany jest wniosek)

Sygn. akt 1Ds. 11/14,

V K 22/14

(sygnatura sprawy postępowania przygotowawczego, gdy nadana jest sygnatura sądowa należy ją także wskazać)

OŚWIADCZENIE

pokrzywdzonego

Na mocy art. 54 § 1 k.p.k. oświadczam, że w niniejszej sprawie przeciwko ……………………….. (imię i nazwisko oskarżonego) będę działać w charakterze oskarżyciela posiłkowego.

Paweł Nowak

Istotne jest aby nasz wniosek wpłynął do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego, czyli momentu odczytania aktu oskarżenia. Jest to bowiem termin zawity. Wraz ze złożeniem wniosku pokrzywdzony automatycznie odzyskuje status strony i może czynnie działać w sprawie obok prokuratora. Będzie więc powiadamiany o każdej rozprawie, a ponadto przysługiwać mu będą prawa:

  • przeglądania akt sprawy i sporządzania z nich odpisów;

  • składania wniosków o sprostowanie protokołu rozprawy lub posiedzenia wskazując na nieścisłości, opuszczenia bądź przeinaczenia;

  • składania wniosków procesowych, np. o wyłączenie sędziego;

  • składania wniosków dowodowych, np. o powołaniu świadka;

  • wypowiadania się w kwestii przedłożonych dowodów;

  • zadawania pytania świadkom i innym osobom zeznającym przed sądem np. biegłym;

  • wzięcia udział w czynności dowodowej poza rozprawą np. podczas wizji lokalnej na miejscu popełnienia przestępstwa;

  • żądania wydania uzasadnienia wyroku;

  • korzystania ze środków zaskarżenia, w tym złożenia apelacji od wyroku sądu I instancji.

Aplikant adwokacki Sylwia Winiarska – e – mail: winiarska@adwokat-stelmaszczyk.pl,  nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk – e -mail: biuro@adwokat-stelmaszczyk.pl, nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Opublikowano Postępowanie karne o spowodowanie wypadku drogowego | Skomentuj

Jak napisać subsydiarny akt oskarżenia przeciwko sprawcy wypadku drogowego ?

Akt oskarżenia oskarżyciela subsydiarnego musi spełniać takie same rygory jak akt oskarżenia wniesiony przez Prokuratora. Dodatkowo subsydiarny akt oskarżenia jest objęty przymusem adwokackim. Oznacza to, że akt oskarżenia oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego musi być sporządzony i podpisany przez adwokata. W przypadku niespełnienia w/w wymogu akt ten podlega odrzuceniu.

Struktura subsydiarnego aktu oskarżenia

Akt oskarżenia jako skarga uprawnionego oskarżyciela, musi spełniać pewne ściśle określone wymogi. W orzecznictwie wypowiedziano trafny pogląd, że „..skarga uprawnionego oskarżyciela zawierająca oświadczenie jego woli o sądowe rozpoznanie sprawy, musi mieć formę relewantną do tej treści. Musi być wyrażona na tyle poprawnie, by sąd nie miał wątpliwości co do treści i zakresu skargi. Precyzyjne sporządzenie konkluzji ma o tyle istotne znaczenie, że zakreśla ona przedmiotowe granice oskarżenia, natomiast treść uzasadnienia musi zawierać argumenty przemawiające za oskarżeniem, a ściślej – uzasadniać każdy element konkluzji…”.

Z treści art. 332 i 333 k.p.k. wynika, że obligatoryjnymi elementami aktu oskarżenia, które stanowią zarazem jego części, są:

  • imię i nazwisko oskarżonego, inne dane o jego osobie takie jak:

    • imiona ojca i matki wraz z podaniem jej nazwiska panieńskiego,

    • datę urodzenia,

    • dokładny adres miejsca zamieszkania,

    • zawód i źródło utrzymania,

    • stosunki rodzinne – mowa o stanie cywilnym i rodzinnym. Trzeba podać ponadto liczbę dzieci i wiek każdego nich,

    • stan majątkowy,

    • karalność oskarżonego

  • dokładne określenia zarzucanego oskarżonemu czynu ze wskazaniem czasu, miejsca, sposobu i okoliczności jego popełnienia oraz skutków, a zwłaszcza wysokości powstałej szkody;

  • wskazanie przepisów ustawy karnej, pod które zarzucany czyn podpada;

  • uzasadnienie aktu oskarżenia;

  • lista osób, których wezwania oskarżyciel żąda;

  • wykaz innych dowodów, których przeprowadzenia na rozprawie głównej domaga się oskarżyciel.

W tym miejscu należy podkreślić, iż nie zawsze pokrzywdzony zna wszystkie w/w informacje o sprawcy przestępstwa. W takiej sytuacji warto zapoznać się z aktami postępowania, w szczególności protokołem przesłuchania w charakterze podejrzanego. Jeżeli mimo to oskarżyciel nie dysponuje wszystkim w/w danymi i informacji, należy podać te, które się zna.

Ponadto akt oskarżenia powinien odpowiadać wymogom formalnym pisma procesowego określonym w art. 119 k.p.k. Porównanie tego przepisu z art. 332 § 1 k.p.k. wskazuje, że elementami, które powinny znaleźć się w akcie oskarżenia, zgodnie z tym przepisem są:

  • oznaczenie oraz adres wnoszącego pismo (art. 119 § 1 pkt 2 k.p.k.);

  • treść wniosku lub oświadczenia w miarę potrzeby z uzasadnieniem (art. 119 § 1 pkt 3 k.p.k.);

  • data i podpis składającego pismo (art. 119 § 1 pkt 4 k.p.k.).

    Dokładne określenie zarzucanego oskarżonemu czynu

Przez dokładne określenie zarzucanego oskarżonemu czynu, należy rozumieć konkretyzacje ustawowej istoty czynu. Kodeks postępowania karnego dokładnie precyzuje, że poza określeniem zarzucanego czynu konkluzja ma zawierać nadto czas, miejsce, okoliczności jego popełnienia, a zwłaszcza wysokość powstałej szkody. Opis czynu, powinien być zwięzły, dokładny, zawierający wszystkie elementy, które mają wpływ na zmianę sankcji lub tryb orzeczenia środka karnego.

Kwalifikacja prawna czynu

Jest to wskazanie przepisów ustawy karnej przestępstwa. Kwalifikacja prawna czynu ma znaczenie dla określenia właściwości rzeczowej, miejscowej oraz dla określenia trybu postępowania.

Uzasadnienie aktu oskarżenia

Uzasadnienie aktu oskarżenia jest najbardziej obszerną częścią aktu oskarżenia. Jest rozwinięciem zarzutu i zarazem pełni funkcję sprawozdawczą. W uzasadnieniu należy podać fakty i dowody, na których opiera się oskarżenie, w miarę potrzeby omówić kwalifikację prawną czynu i okoliczności, na które powołuje się oskarżony w swojej obronie. Generalnie nie ma reguły, schematu określającego formę uzasadnienia. Jedno jest pewne, treść uzasadnienia powinna zawierać wszelkie argumenty przemawiające za oskarżeniem.

Lista osób, których wezwania żąda oskarżyciel

Lista osób, których wezwania żąda oskarżyciel jest obligatoryjną częścią aktu oskarżenia, która jest zarazem wnioskiem skierowanym do sądu. Oprócz pokrzywdzonych i świadków wymienić należy także biegłych i oskarżonych.

Wykaz dowodów

Akt oskarżenia powinien także zawierać wykaz dowodów, o których przeprowadzenie podczas rozprawy głównej oskarżyciel wnosi, wraz z określeniem dla każdego dowodu, jakie okoliczności mają być udowodnione, a w razie potrzeby także wraz ze wskazaniem sposobu i kolejności przeprowadzenia dowodów.

Opłata

Od subsydiarnego aktu oskarżenia pobiera się opłatę w wysokości 300 zł. Należy ją uiścić na konto bankowe sądu, bądź w kasie sądu, a dowód dołączyć do aktu oskarżenia. W przypadku nie uiszczenia opłaty, oskarżyciel zostanie wezwany do jej wniesienia przez sąd.

Aplikant adwokacki Sylwia Winiarska – e – mail: winiarska@adwokat-stelmaszczyk.pl,  nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk – e -mail: biuro@adwokat-stelmaszczyk.pl, nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Opublikowano Postępowanie karne o spowodowanie wypadku drogowego | Skomentuj

Subsydiarny akt oskarżenia przeciwko sprawcy wypadku drogowego

Coraz częściej pokrzywdzeni przestępstwem chcą czynnie uczestniczyć w procesie. Instytucja, która gwarantuje im włączenie się do postępowania sądowego w roli oskarżyciela to subsydiarny akt oskarżenia. Zastosowany może być on jednak w szczególnych, określonych w przepisach przypadkach.

Postępowanie przygotowawcze nie zawsze kończy się skierowaniem do Sądu aktu oskarżenia. Z różnych powodów Prokurator może odmówić wszczęcia postępowania lub je umorzyć. Często pokrzywdzony, chcą doprowadzić do ukarania sprawcy nie wie co w takiej sytuacji zrobić. Zgodnie z regulacjami określonymi w obecnie obowiązującej polskiej procedurze karnej po spełnieniu określonych warunków formalnych istnieje możliwość złożenia subsydiarnego aktu oskarżenia. Omawiana instytucja daje uprawnienie do działania w procesie karnym subsydiarnemu oskarżycielowi posiłkowemu zamiast oskarżyciela publicznego. Jak wskazuje art. 55 k. p. k. „… W razie powtórnego wydania przez prokuratora postanowienia o odmowie wszczęcia lub o umorzeniu postępowania w wypadku, o którym mowa w art. 330 § 2 k.p.k. , pokrzywdzony może w terminie miesiąca od doręczenia mu zawiadomienia o postanowieniu wnieść akt oskarżenia do sądu, dołączając po jednym odpisie dla każdego oskarżonego oraz dla prokuratora….”. Podkreślenia wymaga fakt, iż żeby możliwe było wstąpienie w uprawnienia subsydiarnego oskarżyciela, działającego zamiast oskarżyciela publicznego konieczne jest zaistnienie ściśle wskazanych przez przepisy prawa okoliczności:

  • Na pierwsze postanowienie o odmowie wszczęcia lub o umorzeniu postępowania przygotowawczego, pokrzywdzony musi wnieść zażalenie, za pośrednictwem prokuratora, który je wydał lub zatwierdził do sądu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 329 § 1 k.p.k.).

  • Sąd właściwy do rozpoznania sprawy uchyla postanowienie o odmowie wszczęcia lub o umorzeniu postępowania przygotowawczego, wskazując powody uchylenia, a w miarę potrzeby także okoliczności, które należy wyjaśnić lub czynności, które należy przeprowadzić, a  wskazówki te są dla prokuratora wiążące (art. 330 § 1 k.p.k.).

  • Jeżeli prokurator, po dokonaniu czynności wskazanych przez sąd nadal nie znajduje podstaw do wniesienia aktu oskarżenia, wydaje ponownie postanowienie o umorzeniu postępowania lub odmowie jego wszczęcia (art. 330 § 2 k.p.k.).

  • Pokrzywdzony, który uprzednio uruchomił postępowanie zażaleniowe z art. 306 § 1 lub 1a k.p.k., może w terminie miesiąca od doręczenia mu zawiadomienia o decyzji prokuratora wnieść akt oskarżenia określony w art. 55 § 1, o czym należy go pouczyć (art. 330 § 2 k.p.k.).

  • Akt oskarżenia wniesiony przez pokrzywdzonego powinien być sporządzony i podpisany przez adwokata lub radcę prawnego (art. 55 § 2 k.p.k.) i spełniać wymogi formalne określone w art. 332 k.p.k. i 333 k.p.k.

Na gruncie omawianego zagadnienia istotną kwestią jest fakt konieczności poniesienia kosztów sporządzenia subsydiarnego aktu oskarżenia, które leżą po stronie pokrzywdzonego. Możliwe jest jednak zwolnienie z kosztów sądowych.

Proces wszczęty na wniosek oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego nie różni się niczym od tego, wszczętego przez oskarżyciela publicznego, czyli prokuratora. Jedyna różnica sprowadza się do tego, iż Sąd bada możliwość zastosowania instytucji wynikającej z art. 55 k. p. k. Sąd bada, czy została zachowana tożsamość czynu, którego dotyczyły decyzje kończące postępowanie przygotowawcze. W badanej kwestii nie zgodne z prawem jest dopuszczenie oskarżenia przeciwko innej osobie niż ta, która  w umorzonym postępowaniu przygotowawczym posiadał status podejrzanego. Jeżeli natomiast miała miejsce dwukrotna odmowa wszczęcia postępowania przygotowawczego lub zostało ono umorzone w fazie in rem (czyli w fazie, gdy nie występuje jeszcze podejrzany), pokrzywdzony nie jest ograniczony w określeniu osoby oskarżonego. W takim przypadku wniesienie przez pokrzywdzonego do sądu w trybie art. 55 § 1 k.p.k. subsydiarnego aktu oskarżenia jest czynnością powodującą wszczęcie postępowania przeciwko osobie.

Podsumowując, warto zebrać wszystkie przesłanki, które umożliwią poszkodowanemu wniesienie subsydiarnego aktu oskarżenia. Po pierwsze, prokurator odmówić musi wszczęcia postępowania lub umorzyć je w formie postanowienia. Następnie na to postanowienia złożyć należy zażalenie do sądu. Sąd rozpatrując zażalenie, uchyla postanowienie, wskazując na powody oraz okoliczności, które wymagają dokładniejszego wyjaśnienia przez prokuratora. Gdy ten ostatni ponownie nie znajduje podstaw do wszczęcia postępowania lub umarza je (również w formie postanowienia) – wtedy mamy prawo skierować subsydiarny akt oskarżenia do sądu.

Aplikant adwokacki Sylwia Winiarska – e – mail: winiarska@adwokat-stelmaszczyk.pl,  nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk – e -mail: biuro@adwokat-stelmaszczyk.pl, nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Opublikowano Postępowanie karne o spowodowanie wypadku drogowego | Skomentuj

Opinia biegłego z zakresu rekonstrukcji wypadków drogowych

Spowodowanie wypadku w wyniku, którego osoba poszkodowana odniosła obrażenia skutkujące rozstrojem zdrowia powyżej 7 dni stanowi przestępstwo z art. 177 § 1 kodeksu karnego, którego sprawca podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Każdy wypadek wiąże się z koniecznością wszczęcia przez prokuraturę, właściwą dla miejsca zdarzenia postępowania przygotowawczego, w celu wyjaśnienia okoliczności wypadku i ustalenia jego sprawcy, a następnie skierowania do Sądu aktu oskarżenia w celu ukarania sprawcy wypadku.

Wyjaśnienie okoliczności wypadku i ustalenie jego sprawcy, jest często bardzo skomplikowane, gdyż w zależności od sytuacji:

  • Żaden z uczestników wypadku nie przyznaje się do jego spowodowania;

  • Nie udało się ustalić bezpośrednich świadków zdarzania;

  • Ślady z miejsca wypadku nie pozwalają na jednoznaczne wskazanie jego sprawcy;

  • Pojazdy lub pojazd uczestniczące w zdarzeniu zostały przestawione przed przyjazdem policji.

W takiej sytuacji, gdy na podstawie przesłuchania uczestników zdarzenia, jego świadków i zebranych na miejscu zdarzenia śladów nie da się ustalić przebiegu zdarzenia i jego sprawcy, prokurator powołuje biegłego do spraw rekonstrukcji wypadków. Biegły na podstawie posiadanej przez siebie specjalistycznej wiedzy i doświadczenia, po dokonaniu wnikliwej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego wydaje opinię, w której opisuje najbardziej prawdopodobny przebieg zdarzenia, ocenia zachowania jego uczestników i wskazuję, kto jego zdaniem jest winny jego spowodowania, ewentualnie wskazuje również, czy któryś z uczestników zdarzenia poza sprawcą przyczynił się do jego powstania.

Opinia biegłego do spraw rekonstrukcji wypadków stanowi dowód w sprawie, jest włączana do akt sprawy, jednak po jej sporządzeniu przez biegłego nie jest ona doręczana uczestnikom zdarzenia. Nie są oni również informowani o fakcie jej sporządzenia i włączenie do akt sprawy.

Zawarte w opinii biegłego wnioski zazwyczaj stanowią podstawę do podjęcia przez prokuratora decyzji odnośnie przypisania konkretnemu uczestnikowi zdarzenia winy lub przyczynienia się do spowodowania wypadku.

Powstaje zatem pytanie, co zrobić w sytuacji, w której opinia biegłego jest niekorzystna z Naszej perspektywy, gdyż przypisuje Nam sprawstwo lub znaczne przyczynienie w spowodowaniu wypadku ?

Należy podkreślić, iż opinia biegłego stanowi jeden z wielu dowodów zebranych w sprawie, a więc nie jest dowodem jedynym. Nie jest również dowodem niepodważalnym. Opinia biegłego jak sama nazwa wskazuje, przedstawia ocenę sytuacji i zebranych w sprawie dowodów, która z perspektywy konkretnego biegłego jest najbardziej prawdopodobna. Nie oznacza to w żadnym wypadku, że taka opinia jest słuszna lub nie zawiera błędów. 

Są co najmniej trzy sposoby, by doprowadzić do zmiany niekorzystnej dla Nas opinii biegłego. Aby tego dokonać należy złożyć wniosek dowodowy o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z:

  • zarzutów do opinii biegłego powołanego przez prokuraturę;

  • prywatnej opinii sporządzonej przez wynajętego przez Nas biegłego;

  • uzupełnienia przedstawionej opinii biegłego lub kolejnej opinii biegłego powołanego przez prokuraturę.

Oczywiście skuteczność tych sposobów, zależy przede wszystkim od argumentów podniesionych przez Nas we wniosku dowodowym. Wybór sposobu zmiany niekorzystnej opinii biegłego należy dopasować do okoliczności konkretnej sprawy, gdyż nie można z góry wskazać sposobu, który za każdym razem gwarantuje największe szanse powodzenia.

By lepiej to zobrazować wskazuję kilka przykładów:

  • Jeżeli w opinii biegłego dostrzegamy błędy np. w ocenie sytuacji czy wyliczeniach, to do wniosku załączymy konkretne zarzuty do opinii biegłego, wykazujące błędy, które popełnił on przy wydawaniu opinii oraz skutki jakie te błędy za sobą pociągnęły. Dzięki temu jest bardzo prawdopodobnym, że przekonamy prokuratora do uwzględnienia Naszego wniosku.

  • Jeżeli opinia opiera się w dużej mierze na założeniach, które same w sobie nie zawierają błędów, jednak są subiektywne, najlepiej będzie przedstawić opinie prywatnego biegłego, który ocenia sytuację z innej perspektywy i w ten sposób wykazuję, że sytuację można ocenić w zupełnie inny sposób.

  • Jeżeli opinia przedstawiona przez biegłego jest niepełna lub niejasna wystarczy wskazać we wniosku dowodowym jej braki i wykazać dlaczego biegły powinien swoją opinię uzupełnić, ewentualnie dlaczego słusznym byłoby powołanie kolejnego biegłego by sporządził kolejną opinię.

Najważniejszym jest by przez cały czas trwania postępowania przygotowawczego, aktywnie w nim uczestniczyć i pozostawać w kontakcie z prokuratorem lub policjantem prowadzącym sprawę. Tylko w ten sposób, będziemy mieć pewność, że nic Nas nie zaskoczy, nie przeoczymy pojawienia się ważnego dowodu w sprawie, a co za tym idzie możliwości odniesienia się do niego, czy dokonania jego interpretacji.

 

Zaniedbanie na etapie postępowania przygotowawczego może skutkować niekorzystnym z Naszej perspektywy rozwojem sprawy, który może skutkować utratą możliwości uzyskania świadczeń od zakładu ubezpieczeń, a co gorsze nawet odpowiedzialnością karną.

Autor: Aplikant Adwokacki Michał Miller

W razie jakichkolwiek pytań proszę o kontakt:

apl. adw. Michał Miller – tel: 607 22 34 20,
mail: miller@adwokat-stelmaszczyk.pl

lub

adw. Mariusz Stelmaszczyk – tel: 697 053 659 lub 22 629 00 36, mail: biuro@adwokat-stelmaszczyk.pl

Opublikowano Postępowanie karne o spowodowanie wypadku drogowego | Skomentuj

Jak zaskarżyć postanowienie o umorzeniu postępowania karnego o spowodowanie wypadku drogowego?

Wiele osób pyta co można zrobić, w sytuacji, w której prokurator wydał postanowienie o umorzeniu śledztwa w sprawie wypadku drogowego. Najczęstsze pytania to:

  • Czy postanowienie takie można zaskarżyć ?

  • Kto może wnieść zażalenie ?

  • Gdzie wnieść zażalenie ?

  • W jakim terminie ?

  • Jak wygląda postępowanie po złożeniu zażalenia na postanowienie prokuratora ?

 

Na postanowienie prokuratora o umorzeniu śledztwa przysługuje pokrzywdzonemu zażalenie. Podstawą do wniesienia zażalenia jest art. 306 § 1a kodeksu postępowania karnego w związku z artykułem 465 § 1 kodeksu postępowania karnego. Art. 306 § 1a stanowi iż: „Na postanowienie o umorzeniu śledztwa przysługuje zażalenie.” natomiast Art. 465 § 1 stanowi iż: „Przepisy dotyczące zażaleń na postanowienia sądu stosuje się odpowiednio do zażaleń na postanowienia prokuratora i prowadzącego postępowanie przygotowawcze.

 

Zażalenie zgodnie z art. 306 § 1a może wnieść:

  • strona postępowania,

  • instytucja państwowa lub samorządowa, która złożyła zawiadomienie o przestępstwie,

  • osoba, która złożyła zawiadomienie o przestępstwie określonym, jeżeli postępowanie karne wszczęto w wyniku jej zawiadomienia, a wskutek tego przestępstwa doszło do naruszenia jej praw.

 

Zażalenie na postanowienie prokuratora o umorzeniu śledztwa zgodnie z art. 465 § 2 kodeksu postępowania karnego wnosi się do Sądu Rejonowego właściwego dla prokuratury, która prowadzi postępowanie przygotowawcze, za pośrednictwem prokuratury rejonowej, której prokurator wydał skarżone postanowienie.

 

Termin do wniesienia zażalenia zgodnie z art. 460 kodeksu postępowania karnego wynosi: „7 dni od daty ogłoszenia postanowienia, a jeżeli ustawa nakazuje doręczenie postanowienia – od daty doręczenia.” Postanowienie o umorzeniu śledztwa doręcza się pokrzywdzonemu i jego pełnomocnikowi jeżeli jest ustanowiony. 7 dniowy termin liczy się więc dopiero od odebrania postanowienia. Należy pamiętać, że termin ten biegnie osobno dla pokrzywdzonego i osobno dla jego pełnomocnika.

 

Po wniesieniu zażalenia z zachowaniem terminu, zostanie ono przekazane wraz z aktami sprawy przez prokuraturę do właściwego Sądu. Sąd wyznaczy termin posiedzenia, na którym rozpatrzy złożone zażalenie i wyda postanowienie o jego uchyleniu i przekazaniu sprawy prokuratorowi do dalszego prowadzenia, lub utrzymaniu w mocy, co doprowadzi do zakończenia postępowania przygotowawczego.

W posiedzeniu w przedmiocie rozpoznania zażalenia na postanowienie prokuratora o umorzeniu śledztwa mają prawo wziąć udział oprócz sędziego i protokolanta, prokurator, podmiot, który wniósł zażalenie i jego pełnomocnik, jeżeli został ustanowiony.

Na posiedzeniu każdy z uczestniczących podmiotów przedstawia swoje stanowisko, odnośnie złożonego zażalenia, a następnie Sąd ogłasza treść postanowienia. Ogłoszenie postanowienia może zostać odroczone przez Sąd.

Jeżeli sprawa jest wyjątkowo skomplikowana, Sąd przed wydaniem postanowienia może zwrócić się o dodatkowe dokumenty lub wyjaśnienia.

 

Postanowienie Sądu jest prawomocne i nie przysługuje od niego kolejny środek zaskarżenia, dlatego przed wniesieniem zażalenia należy dobrze je przygotować i uargumentować. Jeżeli Sąd oddali złożone zażalenie, postępowanie przygotowawcze zostanie prawomocnie zakończone, co zazwyczaj skutkuje utratą szansy na uzyskanie od zakładu ubezpieczeń zadośćuczynienia lub odszkodowania.

 

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

tel: 697 053 659 lub 22 629 00 36

mail: biuro@adwokat-stelmaszczyk.pl

Opublikowano Postępowanie karne o spowodowanie wypadku drogowego | Skomentuj

Umorzenie śledztwa lub dochodzenia w sprawie karnej o spowodowanie wypadku drogowego

Postępowanie przygotowawcze może zakończyć się wniesieniem przez Prokuratora aktu oskarżenia do Sądu. W pewnych przypadkach organ postępowania przygotowawczego do Sądu kieruje wniosek o warunkowe umorzenie postępowania. Więcej na ten temat przeczytasz w artykule „W jakich przypadkach prokurator może wnieść do Sądu wniosek o warunkowe umorzenie postępowania”. Jedną z możliwości zakończenia postępowania przygotowawczego jest również jego umorzenie. W niniejszym artykule zostaną poruszone następujące kwestie:

  • kiedy organ postępowania przygotowawczego umarza postępowanie przygotowawcze,

  • w jakiej formie możliwe jest umorzenia dochodzenia lub śledztwa,

  • czy postanowienie o umorzeniu postępowania jest zaskarżalne.

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż umorzenie postępowania karnego oznacza zakończenie dochodzenia lub śledztwa, w przypadku gdy dalsze postępowanie jest niedopuszczalne lub bezprzedmiotowe. Art. 17 k.p.k. zawiera katalog sytuacji, w których nie prowadzi się postępowania, a jeżeli zostało już wszczęte, to organ, który je prowadzi powinien je umorzyć. I tak dopuszczalne jest umorzenie postępowania w następujących wypadkach:

  1. czynu nie popełniono albo brak jest danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia,

  2. czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego albo ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia przestępstwa,

  3. społeczna szkodliwość czynu jest znikoma,

  4. ustawa stanowi, że sprawca nie podlega karze,

  5. oskarżony zmarł,

  6. nastąpiło przedawnienie karalności,

  7. postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało prawomocnie zakończone albo wcześniej wszczęte toczy się,

  8. sprawca nie podlega orzecznictwu polskich sądów karnych,

  9. brak skargi uprawnionego oskarżyciela,

  10. brak wymaganego zezwolenia na ściganie lub wniosku o ściganie pochodzącego od osoby uprawnionej, chyba że ustawa stanowi inaczej,

  11. zachodzi inna okoliczność wyłączająca ściganie.

Czynu nie popełniono albo brak jest danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia

Przypadek ten odnosi się do sytuacji, kiedy w ogóle popełnienie przestępstwa nie miało miejsca, jak i do sytuacji, gdy postępowanie karne było prowadzone przeciwko niewłaściwemu oskarżonemu.

Przykładem takiej sytuacji będzie przypadek uzyskania przez Policję zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa. Organ podjął i wykonał czynności procesowe (w tym np. oględziny miejsca, przesłuchania świadków, zatrzymania rzeczy, np. nagrania z monitoringu), które nie dały mu uzasadnionego podejrzenia, że to przestępstwo zostało popełnione.


Czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego albo ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia przestępstwa

W tej sytuacji czyn miał miejsce, jednak nie zawiera on wszystkich znamion określonego przestępstwa. Dotyczy to również sytuacji, gdy oskarżony działał w ramach tzw. obrony koniecznej, w stanie wyższej konieczności, pod wpływem błędu lub był niepoczytalny.

Przykładem tej przesłanki będzie sytuacja, kiedy osoba składa zawiadomienie o fakcie kierowania wobec niej groźby popełnienia na jej szkodę przestępstwa (art. 190 § 1 kk) i jednocześnie w treści swoich zeznań podaje, że groźba ta nie wzbudza w niej uzasadnionej obawy, że będzie spełniona. Element istnienia u pokrzywdzonego uzasadnionej obawy, że kierowana wobec niego groźba będzie spełniona, jest wymogiem wynikającym z zapisu treści art. 190 § 1 kk.

Społeczna szkodliwość czynu jest znikoma


Kolejną przesłanką jest znikoma społeczna szkodliwość czynu, która powoduje, że czyn zabroniony nie stanowi przestępstwa. Choć prowadzi ona do umorzenia postępowania, jednak sąd może w takim wypadku orzec przepadek na podstawie art. 39 pkt 4 k.k. Stopień społecznej szkodliwości czynu jest oceniany przez pryzmat kryteriów ustalonych w art. 115 § 2 k.k. Zgodnie z art. 115 § 2 KK, przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu sąd bierze pod uwagę rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków, jak również postać zamiaru, motywację sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia (elementy przedmiotowe i podmiotowe czynu). Umorzenie postępowania przed rozprawą z uwagi na znikomą społeczną szkodliwość czynu dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy zebrane dowody mają całkowicie jednoznaczną wymowę, a dokonanie trafnych ustaleń co do popełnienia przez oskarżonego zarzucanego czynu oraz stopnia społecznego niebezpieczeństwa tego czynu nie wymaga oceny materiału dowodowego.


Ustawa stanowi, że sprawca nie podlega karze


Kodeks karny przewiduje liczne przypadki, kiedy mimo popełnienia danego czynu, sprawca nie podlega karze. Przykładowo niezawiadomienie o popełnieniu przestępstwa jest zgodnie z art. 240 § 1 k.k. przestępstwem. Niemniej jednak nie podlega karze, kto zaniechał zawiadomienia z obawy przed odpowiedzialnością karną grożącą jemu samemu lub jego najbliższym (art. 240 § 3 k.k.).

Oskarżony zmarł

Śmierć oskarżonego jest oczywistą przesłanką umorzenia postępowania karnego toczącego się przeciwko niemu.

Nastąpiło przedawnienie karalności

Zgodnie z art. 101 § 1 k.k. karalność przestępstwa ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynęło lat:

  1. 30 – gdy czyn stanowi zbrodnię zabójstwa, 

  2. 20 – gdy czyn stanowi inną zbrodnię, 

  3. 15 – gdy czyn stanowi występek zagrożony karą pozbawienia wolności przekraczającą 5 lat, 

  4. 10 – gdy czyn stanowi występek zagrożony karą pozbawienia wolności przekraczającą 3 lata, 

  5. 5 – gdy chodzi o pozostałe występki.

Natomiast karalność przestępstwa ściganego z oskarżenia prywatnego ustaje z upływem roku od czasu, gdy pokrzywdzony dowiedział się o osobie sprawcy przestępstwa, nie później jednak niż z upływem 3 lat od czasu jego popełnienia. Karalność wykroczenia ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynął rok, jeżeli w tym okresie wszczęto postępowanie. W przypadku, gdy wszczęto postępowanie, karalność wykroczenia zgodnie z art. 45 k.w. ustaje z upływem 2 lat od popełnienia czynu.

Postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało prawomocnie zakończone albo wcześniej wszczęte toczy się


Stan rzeczy osądzonej zachodzi wówczas, gdy uprzednio zakończone zostało prawomocne postępowanie co do tego samego czynu tej samej osoby, zaś nowe postępowanie pokrywa się z przedmiotem postępowania w sprawie już zakończonej, a także gdy jego przedmiot jest częścią przedmiotu osądzonego w sprawie już zakończonej. Nie wszczyna się również postępowania, a wszczęte umarza, jeżeli wcześniej wszczęte toczy się co do tego samego czynu i tej samej osoby.

Sprawca nie podlega orzecznictwu polskich sądów karnych


W punkcie tym ujęto brak podsądności polskim sądom karnym. Podsądność sądom karnym obejmuje podsądność sądom powszechnym i wojskowym. Regułą jest orzecznictwo sądów powszechnych, a wyjątkiem jest podsądność sądom wojskowym.

Brak skargi uprawnionego oskarżyciela


Dotyczy to przestępstw, które są ścigane z oskarżenia prywatnego, np. zniesławienia (art. 212 § 4 k.k.) lub zniewagi (art. 216 k.k.). Jeżeli w sprawie, w której powinien być wniesiony prywatny akt oskarżenia, oskarżycielem jest osoba nie będąca pokrzywdzoną czynem przestępnym, to postępowanie takie nie powinno być wszczęte, a już wszczęte powinno zostać umorzone.

Brak wymaganego zezwolenia na ściganie lub wniosku o ściganie pochodzącego od osoby uprawnionej, chyba że ustawa stanowi inaczej


Punkt ten dotyczy braku właściwych zezwoleń odpowiednich organów na pociągnięcie do odpowiedzialności np. posłów i senatorów, członków Trybunału Stanu, sędziów, czy też prokuratorów.

Inne okoliczności wyłączające ściganie

Podkreślenia wymaga fakt, iż katalog zawarty w art. 17 k.p.k. nie jest katalogiem zamkniętym, bowiem Kodeks postępowania karnego zawiera szereg innych przypadków, kiedy postępowanie może być umorzone. Do przeszkód procesowych niewymienionych w w/w przepisie należą:

  • art. 11 k.p.k. – postępowanie w sprawie o występek, zagrożony karą pozbawienia wolności do lat 5, można umorzyć, jeżeli orzeczenie wobec oskarżonego kary byłoby oczywiście niecelowe ze względu na rodzaj i wysokość kary prawomocnie orzeczonej za inne przestępstwo, a interes pokrzywdzonego temu się nie sprzeciwia,

  • art. 596 k.p.k. – zastrzeżenie dokonane przez państwo obce w postępowaniu ekstradycyjnym, że postępowanie dotyczyć może tylko tych przestępstw, co do których nastąpiło wydanie, zaś postępowanie nie może się toczyć co do innych przestępstw popełnionych przed dniem wydania,

  • art. 58 § 2, art. 61 § 1 k.p.k. – brak strony skarżącej powstały w toku procesu w wyniku śmierci osoby wnoszącej oskarżenie, gdy w jej uprawnienie nie wstąpiła osoba najbliższa. Taka sytuacja może dotyczyć oskarżyciela prywatnego oraz subsydiarnego.

Kto wydaje postanowienie o umorzeniu dochodzenia lub śledztwa

W przypadku zaistnienia przesłanek do umorzenia postępowania uprawnionymi do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania:

  • w przypadku dochodzenia – Policja lub inny organ prowadzący postępowanie np. urząd Celny po zatwierdzeniu przez Prokuratora sprawującego nadzór nad postępowaniem,

  • w przypadku śledztwa – Prokurator prowadzący postępowanie.

Warto wskazać, iż w przypadku wydania postanowienia o umorzeniu dochodzenia przez organ nieprokuratorski nie musi zawierać ono uzasadnienia.

Aplikant adwokacki Sylwia Winiarska – e – mail: winiarska@adwokat-stelmaszczyk.pl,  nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk – e -mail: biuro@adwokat-stelmaszczyk.pl, nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Opublikowano Postępowanie karne o spowodowanie wypadku drogowego | Skomentuj

W jaki sposób może zakończyć się postępowanie przygotowawcze w sprawie karnej o wypadek drogowy ?

W sytuacji, gdy jesteśmy pokrzywdzeni, nie wiemy jakie decyzje końcowe mogą zostać wydane w postępowaniu przygotowawczym. Należy wskazać, iż nie zawsze Prokurator lub inny organ ścigania może zakończyć dane postępowanie wniesieniem akt oskarżenia do Sądu.

Akt oskarżenia jest sporządzany w momencie, gdy organy ściągania zakończą wszystkie czynności, a zebrany materiał dowodowy pozwala na wniesienie aktu oskarżenia.

Oprócz wniesienia aktu oskarżenia postępowanie przygotowawcze może zakończyć się na 4 sposoby:

  1. na podstawie art. 324 k.p.k. skierowaniem wniosku o umorzenie postępowania i zastosowania środka zabezpieczającego ,

  2. na podstawie art. 336 k.p.k. skierowaniem wniosku o warunkowe umorzenie postępowania,

  3. na podstawie art. 17 k.p.k. umorzeniem dochodzenia lub śledztwa,

  4. na podstawie art. 325f k.p.k. umorzeniem dochodzenia i wpisaniem sprawy do rejestru przestępstw.

W sytuacji, gdy organ prowadzący postępowanie wystąpi do Sądu z wnioskiem o umorzenie postępowania i zastosowanie środka zabezpieczającego mamy do czynienia z niewątpliwym stwierdzeniem faktu, iż podejrzany popełnił czyn zabroniony w stanie niepoczytalności. Oznacza to, iż zachodzą wówczas podstawy do zastosowania wobec podejrzanego środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia w odpowiednim zakładzie psychiatrycznym.

Natomiast w sytuacji, gdy postępowanie przygotowawcze nie dostarczyło podstaw do wniesienia aktu oskarżenia, umarza się je. Więcej na temat umorzenia postępowania znajdziesz w artykule „Kiedy organ postępowania przygotowawczego może umorzyć postępowanie”.

Ponadto w przypadku dochodzenia na podstawie art. 325f k.p.k. istnieje możliwość jego umorzenia i wpisania sprawy do rejestru przestępstw – tzw. umorzenie rejestrowe. Jeżeli zatem dane uzyskane w czasie dochodzenia wstępnego lub prowadzonego przez okres co najmniej 5 dni dochodzenia nie dają dostatecznych podstaw do wykrycia sprawcy w drodze dalszych czynności procesowych, można wydać postanowienie o umorzeniu dochodzenia i wpisaniu sprawy do rejestru przestępstw. Po takim umorzeniu Policja prowadzi czynności operacyjno – rozpoznawcze, a nie procesowe.

Zgodnie z przepisami procedury karnej Prokurator może zamiast aktu oskarżenia sporządzić i skierować do sądu wniosek o warunkowe umorzenie postępowania karnego, jeśli zachodzą przesłanki uzasadniające takie umorzenie określone w art. 66 k.k.. Forma takiego wniosku jest podobna do aktu oskarżenia. Uzasadnienie wniosku można ograniczyć do przedstawienia dowodów świadczących o tym, że wina oskarżonego nie budzi wątpliwości oraz do wskazania okoliczności przemawiających za warunkowym umorzeniem postępowania. Więcej na temat możliwości zastosowania instytucji warunkowego umorzenia postępowania znajdziesz w artykule „ Kiedy organ postępowania przygotowawczego może skierować do Sądu wniosek o warunkowe umorzenie postępowania”.

Aplikant adwokacki Sylwia Winiarska – e – mail: winiarska@adwokat-stelmaszczyk.pl,  nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk – e -mail: biuro@adwokat-stelmaszczyk.pl, nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Opublikowano Postępowanie karne o spowodowanie wypadku drogowego | Skomentuj

Czy osoba poszkodowana powinna aktywnie uczestniczyć w postępowaniu karnym w sprawie o wypadek drogowy?

Każdy wypadek drogowy, w którym choć jedna osoba poszkodowana odniosła obrażeń ciała skutkujących jej śmiercią albo rozstrojem zdrowia na okres powyżej 7 dni stanowi przestępstwo opisane w art.177§1 i 2 k.k.

W sprawie wypadku drogowego Policja  z urzędu wszczyna i prowadzi  pod nadzorem Prokuratora postępowanie karne zmierzające do:

  • ustalenia przyczyny i przebiegu wypadku drogowego

  • dokonania oceny zachowania osób uczestniczących w wypadku drogowym celem wskazania sprawcy wypadku drogowego oraz ustalenia czy i w jakim stopniu osoba poszkodowana przyczyniła się do wypadku drogowego

  • zgromadzenia i zabezpieczenia materiału dowodowego na potrzeby przyszłego postępowania karnego przeciwko sprawcy wypadku przed Sądem

  • sporządzenia i przesłania do Sądu akt postępowania przygotowawczego z aktem oskarżenia przeciwko sprawcy wypadku.

Prawo do udziału w postępowaniu przygotowawczym od momentu jego wszczęcia ma osoba pokrzywdzona oraz ustanowiony przez nią pełnomocnik.

Pełnomocnikiem osoby pokrzywdzonej w postępowaniu karnym może być wyłącznie adwokat lub radca prawny.

Sprawca wypadku uzyskuje możliwość aktywnego udziału w postępowaniu karnym dopiero w momencie przedstawienia mu zarzutów. Przed postawieniem zarzutów może być przesłuchiwany w charakterze świadka, jednak bez prawa dostępu do akt postępowania.

Z punktu widzenia osoby poszkodowanej w wypadku drogowym lub osób najbliższych dla osoby, która poniosła śmierć w wyniku wypadku przebieg postępowania karnego i jego wynik są istotne z co najmniej  dwóch powodów:

  1. Ustalenie osoby odpowiedzialnej za spowodowanie wypadku drogowego i wymierzenie jej sprawiedliwej  kary;

  2. Uzyskanie od sprawcy wypadku drogowego oraz od zakładu ubezpieczeń w którym sprawca wypadku miał wykupioną polisę OC odszkodowania i zadośćuczynienia, które zrekompensują osobie poszkodowanej  szkodę majątkową oraz ból i cierpienie doznane w wyniku wypadku drogowego .

W interesie osoby poszkodowanej w wypadku drogowym jest jak najszybsze zakończenie postępowania karnego przeciwko sprawcy wypadku. Im szybciej dojdzie do zakończenia postępowania karnego przeciwko sprawcy wypadku, tym szybciej osoba poszkodowana lub jej rodzina uzyskają należne im od sprawcy wypadku oraz zakładu ubezpieczeń (w ramach polisy OC sprawcy wypadku) odszkodowanie i zadośćuczynienie.

Warto o tym pamiętać, gdyż:

  • przed zapadnięciem prawomocnego wyroku uznającego sprawcę wypadku za winnego przestępstwa spowodowania wypadku osoba oskarżona o spowodowanie wypadku nie ma obowiązku wypłacenia poszkodowanemu lub jego rodzinie odszkodowania i zadośćuczynienia. Środek karny w postaci obowiązku zapłaty na rzecz osoby poszkodowanej odszkodowania, zadośćuczynienia lub nawiązki może zostać nałożony na sprawcę wypadku dopiero w wyroku skazującym go za przestępstwo spowodowania wypadku drogowego lub w wyroku warunkowo umarzającym postępowanie karne. Oskarżony jest zobowiązany do zapłaty orzeczonego wobec niego odszkodowania, zadośćuczynienia czy też nawiązki na rzecz poszkodowanego dopiero z chwilą uprawomocnienia się wyroku.

  • zakłady ubezpieczeń często wstrzymują się z wypłatą na rzecz osób poszkodowanych w wypadkach drogowych odszkodowania i zadośćuczynienia do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego przeciwko sprawcy wypadku drogowego.

W większości przypadków w trakcie postępowania karnego sprawca wypadku nie przyznaje się do winy, a żeby mu ją udowodnić Policja  musi przeprowadzić szereg czynności dowodowych, w tym przesłuchać świadków wypadku, zabezpieczyć i utrwalić w protokole ślady pozostawione przez pojazdy na miejscu wypadku, zgromadzić dokumentację medyczną potwierdzającą zakres obrażeń ciała poszkodowanego, w wielu przypadkach zlecić biegłemu z zakresu rekonstrukcji wypadków drogowych wydanie opinii.

Jak widać postępowanie karne w sprawie o spowodowanie wypadku drogowego to skomplikowany i często długotrwały proces składający się z wielu czynności dowodowych, w którym łatwo o popełnienie błędów  przez organy ścigania: Prokuraturę i Policję, a następnie przez Sąd.

Długotrwały i skomplikowany charakter postępowania karnego w sprawie o wypadek drogowy prowadzi do wniosku, że osoby poszkodowane w wypadku lub członkowie ich najbliższych rodzin nie powinni biernie oczekiwać na wyniki pracy organów ścigania a następnie Sądu. Zbyt łatwo w tak skomplikowanej materii jak postępowanie karne o wypadek drogowy o błąd Policji, Prokuratury i Sądu, by lekkomyślnie zawierzyć w rzetelne, drobiazgowe, a jednocześnie sprawne poprowadzenie postępowania karnego w tych sprawach. W konsekwencji, w imię własnego dobrze pojętego interesu osoba poszkodowana w wyniku wypadku drogowego powinna aktywnie uczestniczyć w postępowaniu karnym przeciwko sprawcy wypadku. Wielokrotnie w trakcie praktyki adwokackiej spotykałem osoby poszkodowane, które nie brały wcześniej aktywnego udziału w postępowaniu karnym  w sprawie wypadku drogowego, a potem odbierały z poczty list polecony z postanowieniem Prokuratora o umorzeniu postępowania karnego wobec ustalenia, że to osoby poszkodowane były wyłącznie winne spowodowania wypadku drogowego.

Podsumowując: gorąco namawiam osoby pokrzywdzone w wypadku drogowym do aktywnego uczestniczenia w postępowaniu karnym o spowodowanie na ich szkodę wypadku drogowego.

Zgodnie z art. 299 kodeksu postępowania karnego każda osoba pokrzywdzona wypadkiem drogowym  jest na etapie postępowania przygotowawczego stroną tego postępowania, natomiast na podstawie art. 300 kodeksu postępowania karnego przysługują jej następujące uprawnienia:

  • składania wniosków o dokonanie czynności śledztwa lub dochodzenia;

  • uczestniczenia w  czynnościach dowodowych;

  • korzystania z pomocy pełnomocnika;

  • złożenia wniosku o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu;

  • końcowego zapoznania się z materiałami postępowania przygotowawczego;

  • składania zażaleń na postanowienia wydane w toku postępowania przygotowawczego;

  • zaskarżenia postanowienia o odmowie wszczęcia lub umorzeniu postępowania karnego.

Po wniesieniu do Sądu aktu oskarżenia przeciwko sprawcy wypadku drogowego  osoba poszkodowana na skutek wypadku może dalej korzystać z praw strony postępowania karnego. Wystarczy, że w okresie pomiędzy przekazaniem sprawy do Sądu do czasu odczytania aktu oskarżenia na rozprawie głównej pokrzywdzony złoży pisemne lub ustne oświadczenie o występowaniu w sprawie w charakterze oskarżyciela posiłkowego. Wówczas staje się stroną postępowania karnego, a wiec uzyskuje pozycję i uprawnienia takie jak oskarżyciel publiczny (Prokurator) i oskarżony.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

mail: biuro@adwokat-stelmaszczyk.pl

tel. 697-053-659 lub 022/629-00-36

 

Opublikowano Prawa osób pokrzywdzonych w wypadku drogowym | Skomentuj