Kto jest uprawniony do wystąpienia z roszczeniem o wypłatę odszkodowania w przypadku szkody na osobie?

Na wstępie należy wskazać, iż przepisem regulującym naprawienie szkody na osobie jest art. 444 § 1 kodeksu cywilnego, który stanowi, że: W razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty”.

Poszkodowany

Należy wskazać, że żądanie pokrycia wszelkich szkód na osobie oraz zwrotu poniesionych w tym kosztów przysługuje tylko poszkodowanemu jako podmiotowi wyłącznie w tym zakresie czynnie legitymowanemu. W związku z tym, jak wskazuje Sąd Najwyższy w swym wyroku z dnia 11 sierpnia 1972 r., w sprawie o sygnaturze I CR 246/72: „osoba trzecia nawet jeśliby koszty takie poniosła, nie może występować z roszczeniem o zwrot takich kosztów”.

Pełnomocnicy procesowi

Zgodnie z art. 87 k.p.c., poszkodowany może działać poprzez ustanowionego przez siebie pełnomocnika. Jak wskazuje bowiem przepis tego artykułu: „Strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników.Zatem czynność procesowa dokonana przez pełnomocnika odnosi taki sam skutek względem strony, jak w przypadku gdyby działał sam (oczywiście pod warunkiem, że został on należycie umocowany, tj. zostało udzielone pełnomocnictwo procesowe). Działanie przed sądem oznacza podejmowanie wszelkich czynności procesowych dopuszczalnych na każdym etapie sprawy. Zatem pełnomocnik jest umocowany do reprezentacji poszkodowanego zarówno na rozprawie, jak i poza rozprawą – np. jedynie w sporządzanie pism procesowych. Należy również zauważyć, że działanie w imieniu strony pełnomocnika, nie wyklucza podejmowania przez poszkodowanego swych praw osobiście.

Kto może zostać pełnomocnikiem poszkodowanego?

Zgodnie ze wskazaniem art. 87 § 1. k.p.c.,: „Pełnomocnikiem może być adwokat lub radca prawny, (…) jak również małżonek, rodzeństwo, zstępni lub wstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia”. Zatem zgodnie z srt. 87 § 1 k.p.c. pełnomocnikiem procesowym poszkodowanego może być:

  1. pełnomocnik – adwokat, radca prawny oraz rzecznik patentowy w sprawach własności przemysłowej;

oraz

  1. osoby najbliższe – rodzice, małżonek, rodzeństwo, zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia.

Należy jednak zauważyć, iż profesjonalnym pełnomocnikiem może zostać ustawiona również specjalistyczna firma bądź stowarzyszenie, które w ramach przewidzianej statutowo działalności, zajmuje się reprezentacją prawną swych klientów. Jednak taki pełnomocnik nie posiada legitymacji do reprezentowania poszkodowanego w sądzie.

Śmierć poszkodowanego

Tak jak zostało wspomniane na początku, żądanie pokrycia wszelkich szkód na osobie oraz zwrotu poniesionych w tym kosztów przysługuje tylko poszkodowanemu. Istnieje jednak pewien typ roszczeń, które przysługują również osobom najbliższym poszkodowanego. Jak wskazuje bowiem art. 446 k.c.:

§ 1. Jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia nastąpiła śmierć poszkodowanego, zobowiązany do naprawienia szkody powinien zwrócić koszty leczenia i pogrzebu temu, kto je poniósł.

§ 2. Osoba, względem której ciążył na zmarłym ustawowy obowiązek alimentacyjny, może żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody renty obliczonej stosownie do potrzeb poszkodowanego oraz do możliwości zarobkowych i majątkowych zmarłego przez czas prawdopodobnego trwania obowiązku alimentacyjnego. Takiej samej renty mogą żądać inne osoby bliskie, którym zmarły dobrowolnie i stale dostarczał środków utrzymania, jeżeli z okoliczności wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego.

§ 3. Sąd może ponadto przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego stosowne odszkodowanie, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej.

§ 4. Sąd może także przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę”.

W takich przypadkach, zwrot kosztów przysługuje każdemu, kto faktycznie je poniósł, bez względu na to, czy łączył go ze zmarłym stosunek bliskości oraz czy jest jego spadkobiercą.

Kto jest osobą najbliższą w rozumieniu przepisu art. 446 k.c.?

Co prawda, przewidziane komentowanym przepisem odszkodowanie służy tylko najbliższym członkom rodziny zmarłego, ale grono to pojmowane jest stosunkowo szeroko. Do osób najbliższych zalicza się bowiem takie osoby, których sytuacja życiowa kształtowała się w pewnej zależności od zmarłego oraz istniał faktyczny stosunek bliskości ze zmarłym. Do kręgu najbliższych członków rodziny zaliczyć niewątpliwie należy:

  1. rodziców

  2. dzieci zmarłego,

  3. inne osoby pozostające w stosunkach rodzinnych :

    a) dalszych zstępnych i wstępnych,

    b) macochę lub ojczyma,

    c) dziecko pozostające pod pieczą rodziny zastępczej.

Dyskusyjnym problemem było, czy należy rozszerzyć pojęcie rodziny na związki nieformalne, w tym konkubinat, jednak Sąd Apelacyjny w Gdańsku w swym wyroku z dnia 23 grudnia 2014 roku, w sprawie o sygnaturze I ACA 638/14 stwierdził, że: „pojęcie to należy ujmować szeroko i w związku z tym, iż jest ona podstawową grupą społeczną, to skoro konkubinat był związkiem wieloletnim, w ramach którego były zaspokajane zarówno potrzeby materialne, jak i emocjonalne konkubentów, aspiracje do samorealizacji i poczucia bezpieczeństwa, to trudno byłoby twierdzić, że związek ten nie jest rodziną w rozumieniu art. 446 § 3 i 4 KC”.

Podsumowując należy stwierdzić, że co prawda żądanie pokrycia wszelkich szkód na osobie oraz zwrotu poniesionych w tym kosztów przysługuje tylko poszkodowanemu, ale istnieje jednak pewien typ roszczeń, które przysługują również osobom najbliższym poszkodowanego. Grono osób najbliższych pojmowane jest stosunkowo szeroko, zalicza się do nich bowiem takie osoby, których sytuacja życiowa kształtowała się w pewnej zależności od zmarłego oraz istniał faktyczny stosunek bliskości ze zmarłym. Ważnym jest również wskazanie że, należy je odpowiednio udokumentować. Zgodnie bowiem z art. 6 k.c., to na osobie dochodzącej odszkodowania spoczywa ciężar wykazania kosztów poniesionych w związku ze śmiercią pokrzywdzonego.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Paulina Petroniec

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. +48 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły, Odszkodowanie i zadośćuczynienie dla osoby poszkodowanej w wypadku drogowym. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *