Czy zakład ubezpieczeń może pomniejszyć odszkodowanie należne rodzinie poszkodowanego, który zginął w wypadku drogowym o kwotę zasiłku pogrzebowego wypłaconego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych?

W tym artykule omówię zasady wypłacania przez zakłady ubezpieczeń rodzinie osoby zmarłej w wypadku drogowym zwrotu kosztów leczenia i pogrzebu poszkodowanego.

Celem tego artykułu, jak i całego poradnika, jest poszerzenie wiedzy osób, które stanęły w obliczu tragicznej śmierci ich męża, żony, rodziców czy dzieci w wypadku komunikacyjnym. Członkowie rodziny osoby zmarłej na skutek wypadku muszą  uporać się z nagłą utratą osoby najbliższej. Cierpienia, jakie przeżywają sprawiają, że choćby z tego powodu znajdują się w gorszej pozycji w stosunku do zakładu ubezpieczeń zobowiązanego w ramach ubezpieczenia OC sprawcy wypadku do wypłacenia należnego im odszkodowania i zadośćuczynienia. To z kolei stwarza po stronie zakładów ubezpieczeń pokusę wykorzystania swojej przewagi, by wypłacić rodzinie osoby zmarłej w wypadku mniejsze od należnego odszkodowanie. Mam nadzieję, że osoby poszkodowane, po zapoznaniu się z napisanym przeze mnie poradnikiem, będą w stanie  wyegzekwować od zakładów ubezpieczeń każdą złotówkę odszkodowania i zadośćuczynienia, jaka się im należy.

Po tym przydługim wstępie przejdźmy do omówienia spoczywającego na zakładach ubezpieczeń obowiązku pokrycia rodzinie poszkodowanego zwrotu kosztów jego leczenia i pogrzebu. Zgodnie z art. 446 § 1 Kodeksu cywilnego: jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia nastąpiła śmierć poszkodowanego, zobowiązany do naprawienia szkody powinien zwrócić koszty leczenia i pogrzebu temu, kto je poniósł”. Niniejsza norma prawna oznacza, że obowiązek zwrotu kosztów pogrzebu obejmuje m.in. zwrot kosztów bezpośrednio związanych z pogrzebem, takich jak przewóz zwłok, nabycie trumny, zakup miejsca na cmentarzu, jak również zwrot wydatków odpowiadających zwyczajom danego środowiska. Do tych wydatków zalicza się koszt postawienia nagrobka, wydatki na wieńce i kwiaty oraz koszty zakupu odzieży żałobnej. Jednakże analizując art. 446 § 1 Kodeksu cywilnego powstaje wątpliwość odnośnie możności bądź niemożności pomniejszenia zwrotu kosztów pogrzebu o kwotę zasiłku pogrzebowego wypłaconego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Powyższą wątpliwość rozstrzygnął Sąd Najwyższy w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej posiadającej walor zasady prawnej z dnia 15 maja 2009 roku w sprawie o sygn. akt III CZP 140/08, wedle której: „zasiłek pogrzebowy przewidziany w art. 77 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j.: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu odszkodowania dochodzonego na podstawie art. 446 § 1 KC”. Niniejsza uchwała oznacza, iż absolutnie nie można pomniejszyć zwracanych kosztów pogrzebu o zasiłek pogrzebowy wypłacony przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Stanowisko zaprezentowane przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 15 maja 2009 roku nie przedstawia poglądu odbiegającego od wcześniejszej linii orzeczniczej. W tym miejscu pragnę nadmienić, że zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego – Izby Cywilnej z dnia 27 marca 1981 roku w sprawie o sygn. akt III CZP 6/81: „zasiłek pogrzebowy przewidziany w art. 35 pkt. 1 ustawy z 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. 1974 Nr 47 poz. 280) wypłacony osobom określonym w art. 37 ust. 1 wymienionej wyżej ustawy, w szczególności dzieciom, w związku ze śmiercią pracownika w wyniku wypadku komunikacyjnego, nie podlega zaliczeniu na poczet należnego od PZU odszkodowania z tytułu zwrotu poniesionych kosztów pogrzebu”. Ponadto, nie sposób nie wskazać, iż analogiczny pogląd potwierdzający ukształtowany kierunek interpretacji niniejszego zagadnienia, prezentuje wyrok Sądu Najwyższego – Izby Cywilnej i Administracyjnej z dnia 29 kwietnia 1981 roku, zgodnie z którym: „pogląd prawny, że zasiłek pogrzebowy przewidziany w art. 35 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. Nr 47 poz. 280), wypłacony osobom określonym w art. 37 ust. 1 wymienionej ustawy, w szczególności dzieciom, w związku ze śmiercią pracownika w wyniku wypadku komunikacyjnego, nie podlega zaliczeniu na poczet należnego odszkodowania z tytułu zwrotu poniesionych kosztów pogrzebu. Stanowisko takie odnieść należy również do sytuacji, gdy koszty pogrzebu poniosła żona zmarłego”.

Mając na uwadze, powyższej wskazane orzeczenia Sądu Najwyższego, jak również nie zapominając o celach, których osiągnięcie należy do zadań przedmiotowych świadczeń należy podkreślić, iż obecny system prawa polskiego nie pozwala na możliwość wzajemnego zaliczania świadczeń, które są wypłacane na podstawie różnych tytułów prawnych:

  • zasiłek pogrzebowy jako świadczenie z tytułu zabezpieczenia społecznego przysługuje na podstawie art. 78 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. 1998 Nr 162, poz. 1118 ) osobie, która pokryła koszty pogrzebu;

  • zwrot kosztów pogrzebu jako należne odszkodowanie określone w art. 446 § 1 Kodeksu cywilnego, przysługujące podmiotowi, który poniósł w/w koszty względem zobowiązanego do naprawienia szkody.

Na różny charakter powyższych świadczeń zwrócił uwagę Sąd Apelacyjny w Warszawie – I Wydział Cywilny w wyroku z dnia 10 września 2015 roku w sprawie o sygn. akt I ACa 2065/14, na podstawie którego: zasiłek pogrzebowy, jako świadczenie o charakterze ubezpieczeniowym, nie podlega zaliczeniu na poczet należnego odszkodowania z art. 446 § 1 KC. Nie może więc ograniczać kwotowo zakresu odpowiedzialności nie tylko sprawcy wypadku, ale również ubezpieczyciela”.

Konkludując, pragnę jeszcze raz jednoznacznie podkreślić, iż polski system prawa nie przewiduje możliwości pomniejszenia zwrotu kosztów pogrzebu o kwotę zasiłku pogrzebowego wypłaconego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Edyta Gorczyńska

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły, Odszkodowanie i zadośćuczynienie dla osoby poszkodowanej w wypadku drogowym. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *