Czy zakład ubezpieczeń społecznych ma obowiązek pokrycia wydatków związanych z profesjonalną reprezentacją poszkodowanego w procesie?

Należy zauważyć, że problematyka związana bezpośrednio z przedstawionym zagadnieniem była wielokrotnym przedmiotem rozważań w orzecznictwie Sądu Najwyższego. W związku z tym, odpowiedź na to pytanie nie zawsze była jednakowa.

Wyrok SN z dnia 11 czerwca 2001 r., sygn. akt: V CKN 266/00

Sprawa dotyczyła odszkodowania, którego dochodził obywatel niemiecki od ubezpieczyciela. Pan z Niemiec dochodził od ubezpieczającego sprawcę kolizji drogowej, w której ucierpiał, również kosztów wynagrodzenia pełnomocnika. Roszczenie to, zostało oddalone przez sądy obydwu instancji, negatywnie również ocenił to żądanie Sąd Najwyższy. Zdaniem SN, o tym, kiedy zachodzi wypadek ubezpieczeniowy wywołujący odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń oraz jakiego rodzaju i wysokości odszkodowanie przypada poszkodowanemu, rozstrzygają zasady prawa cywilnego. Jednak gdy zobowiązanie do wypłaty odszkodowania wynika z umowy odpowiedzialności cywilnej zawartej przez zakład ubezpieczeń ze sprawcą szkody, a odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń wobec poszkodowanego może być ograniczona.

Wyrok SN z dnia 20 lutego 2002 r., V CKN 908/00

W sprawie, nad którą pochylił się SN również dochodzącym roszczeń był obywatel niemiecki. Sąd Najwyższy w tej sprawie wyjaśnił, że by ustalić żądanie odszkodowania, najpierw należy określić normalny związek przyczynowy pomiędzy żądaniem a odpowiedzialnością ubezpieczyciela. Ustalenie to wpływa również pośrednio na wyznaczenie pieniężnych granic tej odpowiedzialności. Pierwotne znaczenie ma ustalenie istnienia normalnego związku przyczynowego, a ocena, czy określony skutek jest normalny, zawsze powinna być dokonywana na podstawie całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, przy uwzględnieniu zasad doświadczenia życiowego, a w pewnych sytuacjach także zasad wiedzy naukowej.

Podobnie SN ocenił pojęcie szkody. SN przyjął, że ocena, czy szkoda nastąpiła, nie ma charakteru abstrakcyjnego, ale wymaga skonkretyzowania przez odniesienie do okoliczności sprawy. Podniósł również, że to kryterium nie zawsze jest możliwe do jednoznacznego określenia, zwłaszcza w odniesieniu do kosztów i wydatków już poniesionych przez poszkodowanego. Jeśli ich poniesienie było skutkiem działania samego poszkodowanego, to konieczna staje się ocena, czy był on zmuszony do ich poniesienia – tak jest z reguły w wypadku kosztów wynikłych z uszkodzenia ciała – czy też poniósł je dobrowolnie. Sąd Najwyższy przyjął, że wydatki na pełnomocnika oraz na ekspertyzę, której koszty także były przedmiotem sporu, zostały poniesione dobrowolnie, bez dostatecznych podstaw do uznania ich za normalne następstwa zdarzenia wywołującego szkodę (uszkodzenie samochodu), ponieważ poddanie samochodu oględzinom i wycenie powypadkowej, jak i przygotowanie czynności koniecznych do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania mogło, bez uszczerbku dla praw poszkodowanego, nastąpić w Polsce, bez wykładania znacznie wyższych kosztów tych czynności w miejscu zamieszkania powoda. Postępowanie powoda, powodujące poniesienie określonych wydatków, było wynikiem jego decyzji, która wywołała pewien uszczerbek w jego majątku, ale nie był to uszczerbek poniesiony wbrew jego woli i w konkretnych okolicznościach sprawy nie pozostawał w ramach normalnego związku przyczynowego z uszkodzeniem samochodu.

Jak należy zatem wnioskować, SN uznał wydatki poniesione na pełnomocnika procesowego za niepozostające w normalnym związku przyczynowym jedynie dlatego, iż powód skorzystał z pełnomocnika zagranicznego, osobiście zwiększając jednocześnie wydatki procesowe.

Uchwała składu siedmiu sędziów z dnia 13 marca 2012 r., III CZP 75/11

W roku 2012 SN przedstawił swoje jednoznaczne stanowisko stwierdzając, iż: cyt: „Uzasadnione i konieczne koszty pomocy świadczonej przez osobę mającą niezbędne kwalifikacje zawodowe, poniesione przez poszkodowanego w postępowaniu przedsądowym prowadzonym przez ubezpieczyciela, mogą w okolicznościach konkretnej sprawy stanowić szkodę majątkową podlegającą naprawieniu w ramach obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych”. Sąd podniósł co można rozumieć pod twierdzeniem skorzystania z porady prawnej i jak powinno być ono rozumiane: sformułowanie roszczenia i określenia odpowiednich dowodów, zlecenie określenia zakresu i wyceny szkody rzeczoznawcy, pomoc w czynnościach faktycznych związanych ze zbieraniem i dostarczaniem dowodów oraz ewentualnymi innymi działaniami, które okażą się konieczne w postępowaniu.

Podsumowując należy stwierdzić, że problematyka związana bezpośrednio z przedstawionym zagadnieniem była wielokrotnym przedmiotem rozważań w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Obecnie SN stoi na stanowisku, że uzasadnione i konieczne koszty pomocy prawnej poniesione przez poszkodowanego mogą w pewnych okolicznościach faktycznych stanowić szkodę majątkową podlegającą naprawieniu w ramach obowiązkowego ubezpieczenia. Jednakże każdy przypadek Sąd ocenia indywidualnie oraz niezbędne jest każdorazowe rozważenie celowości poniesienia wydatków.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Paulina Petroniec

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. +48 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły, Odszkodowanie i zadośćuczynienie dla osoby poszkodowanej w wypadku drogowym. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *