Komu przysługuje zadośćuczynienie po śmierci najbliższego członka rodziny na podstawie art. 446 § 4 kodeksu cywilnego?

W niniejszym artykule zostanie przedstawiony krąg osób uprawnionych do zadośćuczynienia na podstawie art. 446 § 4 k.c. Niewątpliwie osobami uprawnionymi do wystąpienia o zadośćuczynienie na podstawie wskazanego przepisu są osoby najbliższe dla zmarłego, jednakże pojęcie „osoba najbliższa” jest na tyle nieostre, że należy je wyjaśnić.

Na wstępie należy podkreślić, że zadośćuczynienie przysługuje najbliższym członkom rodziny począwszy od 3 sierpnia 2008 roku. Jednakże osoby, które utraciły osobę najbliższą przed dniem 3 sierpnia 2008 roku, także mogą domagać się zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, jednakże nie na podstawie art. 446 § 4 k.c., lecz na podstawie art. 448 k.c. w związku z art. 24 § 1 k.c.

Zgodnie z kodeksem cywilnym, a mianowicie z art. 446 § 4 Sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Przypadki, które uzasadniają przyznanie zadośćuczynienia osobom najbliższym zostały wymienione we wskazanym wyżej przepisie, zgodnie z którym:

§ 1. Jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia nastąpiła śmierć poszkodowanego, zobowiązany do naprawienia szkody powinien zwrócić koszty leczenia i pogrzebu temu, kto je poniósł.

§ 2. Osoba, względem której ciążył na zmarłym ustawowy obowiązek alimentacyjny, może żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody renty obliczonej stosownie do potrzeb poszkodowanego oraz do możliwości zarobkowych i majątkowych zmarłego przez czas prawdopodobnego trwania obowiązku alimentacyjnego. Takiej samej renty mogą żądać inne osoby bliskie, którym zmarły dobrowolnie i stale dostarczał środków utrzymania, jeżeli z okoliczności wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego.

§ 3. Sąd może ponadto przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego stosowne odszkodowanie, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej.

§ 4. Sąd może także przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

Odnosząc się do osób uprawnionych do wystąpienia o zadośćuczynienie z powodu śmierci osoby najbliższej, podkreślić należy, że najbliższym członkiem rodziny nie musi być krewny. W obowiązującym stanie prawnym nie odnajdziemy legalnej definicji pojęcia „rodzina”.

Wobec powyższego decydujące dla rozstrzygnięcia tego, kto zalicza się do kręgu osób najbliższych jest odczuwane przez nich poczucie bliskości oraz wspólności. Podkreślić należy także, że o bliskości nie decydują tylko i wyłącznie względy pokrewieństwa lecz faktyczny układ stosunków, które łączyły osobę zmarłą z osobą żądającą zadośćuczynienia.

Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 czerwca 2011 roku (sygn. akt III CSK 279/10) „o tym, kto jest najbliższym członkiem rodziny decyduje faktyczny układ stosunków pomiędzy określonymi osobami, a nie formalna kolejność pokrewieństwa wynikająca w szczególności z przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, czy ewentualnie z powinowactwa np. wnuczka zmarłego, będąca dzieckiem pozamałżeńskim wychowywana przez babkę, pomimo że matka żyła i była zdolna do alimentacji córki. Aby więc ustalić, czy występujący o zadośćuczynienie jest najbliższym członkiem rodziny nieżyjącego sąd powinien stwierdzić, czy istniała silna i pozytywna więź emocjonalna pomiędzy dochodzącym tego roszczenia a zmarłym”.

Do kręgu osób uprawnionych do wystąpienia o zadośćuczynienie z art. 446 § 4 k.c. można zaliczyć m.in.:

  • dzieci,

  • współmałżonka zmarłego,

  • rodziców,

  • rodzeństwo, także przyrodnie,

  • macochę, ojczyma,

  • dzieci przyjęte na wychowanie,

  • babcię, dziadka,

  • zięcia,

  • teściów,

  • nasciturusa (dziecko poczęte),

  • konkubenta.

Podsumowując warto zauważyć, że ustawodawca wskazał, iż zadośćuczynienie przysługuje najbliższym członkom rodziny. Wobec tego zadośćuczynienie będzie przysługiwało każdemu z osobna, w zindywidualizowanej wysokości. Przykładowo osobna kwota pieniężna po śmierci męża powinna zostać przyznana żonie i osobno każdemu z ich wspólnych dzieci. Wysokość zadośćuczynienia odpowiadać powinna doznanej krzywdzie, którą jest niezwykle trudno wycenić. O wysokości przyznawanych kwot z tytułu zadośćuczynienia po śmierci osoby najbliższej mogą Państwo przeczytać w poprzednich artykułach zamieszczonych na blogu.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk oraz Anita Janiszkiewicz

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. + 48 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły, Odszkodowanie i zadośćuczynienie dla osoby poszkodowanej w wypadku drogowym. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *