Na czym polega odpowiedzialność odszkodowawcza sprawcy wypadku drogowego?

 

Spowodowanie wypadku drogowego niesie za sobą podwójną odpowiedzialność sprawcy wypadku:

  • odpowiedzialność karną za przestępstwo spowodowania wypadku drogowego z art.177 par. 1 i 2 k.k., która polega na poniesieniu przez sprawcę wypadku kary za nieostrożne zachowanie w ruchu drogowym

oraz

  • odpowiedzialność odszkodowawczą, a więc majątkową, której istotą  jest naprawienie powstałej w następstwie wypadku szkody, zarówno w mieniu jak i na osobie.

Odpowiedzialność cywilna sprawcy wypadku drogowego, może kształtować się w dwojaki sposób; w zależności od okoliczności zdarzenia odpowiedzialność ta może być oparta:

  • na zasadzie winy

albo

  • na zasadzie ryzyka.

Regułą jest odpowiedzialność majątkowa sprawy wypadku oparta na zasadzie ryzyka, określona w art. 436 k.c. Zgodnie z tym przepisem samoistny posiadacz pojazdu mechanicznego (w przypadku oddania w posiadanie zależne- posiadacz zależny) odpowiada za szkodę na osobie lub mieniu, wyrządzoną komukolwiek przez ruch tego pojazdu. W związku z tym dla zaistanienia tego rodzaju odpowiedzialności nie ma znaczenia, czy kierujący ponosi winę za powstałą szkodę, wystarczy jedynie aby taka szkoda powstała i aby wynikała z ruchu pojazdu mechanicznego, przy czym między szkodą a ruchem pojazdu musi istnieć adekwatny związek przyczynowo – skutkowy. Na zasadzie ryzyka odpowiada np. kierujący samochodem osobowym, który potrącił pieszego lub rowerzystę, czy też najechał na inny pojazd niebędący w ruchu, a także kierujący pojazdem wobec poszkodowanych pasażerów.

Podstawowy zakres odpowiedzialności sprawcy wypadku został zatem określony bardzo szeroko, co wynika nie tylko z powszechności zagrożeń związanych z ruchem pojazdów, ale przede wszystkim z potrzeby ochrony poszkodowanych w takich zdarzeniach, bowiem szkody wyrządzone ruchem pojazdu bardzo często są niezawinione. Zauważyć jednak należy, że odpowiedzialność ta nie ma charakteru absolutnego, bowiem doznaje pewnych wyłączeń. Dotyczy to sytuacji, gdy szkoda powstała na skutek siły wyższej, wyłącznej winy poszkodowanego, lub wyłącznej winy osoby trzeciej, za którą kierujący nie ponosi odpowiedzialności. Siła wyższa na gruncie prawa polskiego rozumiana jest jako zdarzenie pochodzące z zewnątrz o charakterze żywiołowym i nie dającym się przewidzieć. Jako takich nie uznaje się zdarzeń, które zostają spowodowane przez wadliwie działające mechanizmy pojazdu (np. awaria hamulców, pęknięcie opony), a także gołoledzi, awarii sygnalizacji świetlnej, błędnych sygnałów kierującego ruchem. Za siłę wyższą nie można uznać także ataku epilepsji kierowcy samochodu, nawet gdy wystąpił on pierwszy raz w życiu, a dotychczasowy stan zdrowia i wyniki badań lekarskich kierowcy, nie wskazywały na tego rodzaju chorobę (por. wyrok SN z dnia 9 lipca 1962 r., I CR 54/62).

Wyłączność winy po stronie poszkodowanego lub osoby trzeciej oznacza, że podmiot taki musi ponosić 100% odpowiedzialności za spodowowanie wypadku, tak więc przyczynienie się przez poszkodowanego lub osobę trzecią do powstania szkody nawet w bardzo wysokim stopniu nie zwalnia kierującego od odpowiedzialności, a jedynie może mieć wpływ na obniżenie należnego za powstałą szkodę odszkodowania.

Co istotne – winę przypisać można jedynie osobie, która ukończyła trzynaście lat i jest poczytalna, a zatem wyłączna wina po stronie małoletniego poszkodowanego (np. gdy kierowca potrąci małoletniego, który wtargnął na drogę w niedozwolonym miejscu) nie stanowi przesłanki uwolnienia się od odpowiedzialności sprawcy wypadku, może natomiast uzasadniać zmniejszenie należnego od niego odszkodowania (por. Uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 20 września 1975 r., III CZP 8/75, OSNCP 1976, nr 7-8, poz. 151). Ponadto zaznaczyć należy, że warunkiem wyłączenia odpowiedzialności sprawcy wypadku z powodu wyłącznej winy osoby trzeciej jest ustalenie jej tożsamości.

Kwestia odpowiedzialności cywilnej kierującego pojazdem mechanicznym kształtuje się inaczej w sytuacji, gdy zderzy się on z innym pojazdem mechanicznym będącym w ruchu, wówczas bowiem w myśl art. 436 § 2 k.c. kierowcy odpowiadają względem siebie na zasadach ogólnych czyli na zasadzie winy, określonej w art. 415 k.c.

Zderzeniem się pojazdów mechanicznych w rozumieniu art. 436 § 2 jest każde – bez względu na jego przyczynę – zetknięcie się tych pojazdów w ruchu (uchwała SN z dnia 2 stycznia 1976 r., III CZP 79/75, OSNCP 1976, nr 7-8, poz. 155). Brak winy po stronie kierowcy jednego z tych pojazdów wyłącza jego odpowiedzialność za powstałą szkodę. W sytuacji gdy jeden z kierowców jest osobą poszkodowaną, to uzyskuje prawo od odszkodowania od kierowcy drugiego pojazdu, tylko gdy ponosi on winę za zaistniały wypadek.

Jeśli chodzi o skutki wypadku, jakie dotykają w razie zderzenia się pojazdów osoby trzecie, to podstawą odpowiedzialności obydwu kierujących jest zasada ryzyka, przy czym ponoszą oni odpowiedzialność solidarną.

Na zasadzie winy odpowiedzialność ponosi także sprawca wypadku wobec osoby, którą przewozi  z grzeczności. Przewóz z grzeczności ma miejsce tylko wówczas, gdy osoba przewożąca kieruje się poczuciem grzeczności w potocznym tego słowa znaczeniu, a więc nie ma w tym żadnego interesu. Uznaje się, że interes w przewożeniu danej osoby istnieje, gdy kierowca otrzymuje jakikolwiek ekwiwalent za przewiezienie, nie zawsze będzie o zatem tożsame z przewozem odpłatnym. W sytuacji, gdy kierowca posiada interes w przewożeniu danej osoby, wówczas w razie wypadku komunikacyjnego odpowiada wobec pasażera na zasadzie zaostrzonej, czyli na zasadzie ryzyka. Na zasadzie ryzyka odpowiada także wobec osób przewożonych z grzeczności przez innych kierowców (wyrok SN z dnia 18 października 1975 r.,I CR 608/75, OSPiKA 1977, nr 3, poz. 53).

Konkludując zauważyć można, że w sytuacji, gdy poszkodowany doznał uszczerbku w wyniku kolizji lub wypadku z udziałem mechanicznego środka transportu, wówczas to, czy dla uzyskania z tego tytułu odszkodowania musi udowodnić winę sprawcy wypadku zależy od tego, w”jakim charakterze” uczestniczył w tym zdarzeniu.

Jeżeli w wyniku wypadku drogowego  szkodę odniósł np. pieszy, czy pasażer pojazdu kierowanego przez sprawcę wówczas nie musi udowadniać winy kierowcy pojazdu, bowiem w grę wchodzi odpowiedzialność na zasadzie ryzyka.

Jeżeli poszkodowanym jest kierowca pojazdu uczestniczącego w zderzeniu, wówczas dla wyegzekwowania przez niego odszkodowania, konieczne jest, aby wykazał on winę po stronie sprawcy, ponieważ w tej kwestii kierowca odpowiada wedle ogólnej reguły z art. 415 k.c. czyli na zasadzie winy.

 

Autorzy: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka

W razie jakichkolwiek pytań prosimy o kontakt:

tel: 697 053 659 lub 22 629 00 36

mail: biuro@adwokat-stelmaszczyk.pl

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły, Odszkodowanie i zadośćuczynienie dla osoby poszkodowanej w wypadku drogowym. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *