Na czym polega orzeczenie przez Sąd nawiązki od sprawcy wypadku drogowego?

Jedną z instytucji penalnych przyjętych przez ustawodawcę to środki kompensacyjne. Obecnie obowiązujący kodeks karny statuuje je w nowo dodanym rozdziale Va, wymieniając:

  1. przepadek,

  2. obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę

    oraz

  3. nawiązkę.

Biorąc pod uwagę funkcje, jakie wyżej wymienione środki mają pełnić, w przypadku przestępstwa spowodowania wypadku drogowego, obok obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, najważniejszym środkiem karnym jest nawiązka.

Podstawowym przepisem regulującym kwestię nawiązki jest art. 47 k.k. Wymienia on sytuacje w których Sąd może bądź musi nałożyć tę dolegliwość na skazanego.

Jak wynika z konstrukcji przepisu, orzeczenie obowiązku zapłaty nawiązki ma charakter fakultatywny, co oznacza, że jej orzeczenie jest uzależnione od uznania Sądu. Przestępstwo spowodowania wypadku skutkującego spowodowaniem uszczerbku na zdrowiu innej osoby jest jednak jednym z najczęściej popełnianych przestępstw przeciwko zdrowiu i życiu, stąd też z doświadczenia można powiedzieć, iż Sądy bardzo często korzystają z możliwości orzeczenia obowiązku zapłaty nawiązki. W takich wypadkach Sąd orzeka o obowiązku zapłaty nawiązki na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.

Jak wynika jednak z art. 47 § 3 k.k., w przypadku, gdy sprawca wypadku drogowego był pod wpływem alkoholu, Sąd ma obowiązek orzeczenia obowiązku zapłaty nawiązki. W takich wypadkach Sąd orzeka o obowiązku zapłaty nawiązki na rzecz pokrzywdzonego, w przypadku jego śmierci, na rzecz jego osoby najbliższej.

Należy zatem się zastanowić, jakie funkcje pełni nawiązka?

W konstrukcji nawiązki zauważa się elementy wskazujące na możliwość przypisania jej przynajmniej czterech funkcji:

  1. kompensacyjna

  2. represyjna

  3. wychowawcza

    oraz

  4. odszkodowawcza.

Należy zauważyć, iż nowelizacja kodeksu karnego z 20 lutego 2015 r. przekształciła nawiązkę z środka karnego w środek kompensacyjny. Od tego czasu należy uznać zatem, że podstawową funkcją nawiązki jest kompensacja, co nie wyklucza odczytania w niej także funkcji represyjnej i wychowawczej. Zdaniem komentatorów przepisu, dokładne ustalenie funkcji realizowanych przez orzeczenie nawiązki możliwe jest jedynie w odniesieniu do podmiotu, na rzecz którego nawiązkę należy uiścić. Jeżeli na rzecz pokrzywdzonego, to nawiązka będzie przede wszystkim pełnić funkcję kompensacyjną, jeżeli zaś na rzecz innego podmiotu – Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej, to obok funkcji kompensacyjnej, występować będzie również funkcja represyjna, wychowawcza oraz odszkodowawcza.

Wysokość nawiązki

Zgodnie z art. 48 k.k. górna granica możliwej do orzeczenia nawiązki, to kwota 100 000 zł. Co prawda, ustawodawca zrezygnował z określenia dolnej granicy nawiązki, jednak art. 47 § 3 k.k., (przypadek sprawcy wypadku drogowego pod wpływem alkoholu) przewiduje, że dolną granicą nawiązki to kwota 10 000 zł. Należy jednak zaznaczyć, że orzeczenie nawiązki nie wyłącza możliwości wytoczenia powództwa cywilnego. Kwota nawiązki nie powinna być bowiem zaliczana na poczet odszkodowania i zadośćuczynienia, a także nie powinna zmniejszać wysokości świadczenia orzekanego w wyniku powództwa cywilnego.

Komu przekazywane są pieniądze uzyskane z dokonanej przez sprawcę wypadku drogowego zapłaty nawiązki?

Jak zostało wyżej wspomniane, obowiązek zapłaty nawiązki, w przypadku gdy sprawca wypadku drogowego był pod wpływem alkoholu, Sąd ma obowiązek orzeczenia obowiązku zapłaty nawiązki na rzecz pokrzywdzonego, a w przypadku jego śmierci, na rzecz jego osoby najbliższej. W pozostałych przypadkach Sąd może nałożyć na sprawcę wypadku drogowego obowiązek zapłaty na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.

Powierzenie realizacji zadań Funduszu odbywa się w trybie konkursu ofert. Zgodnie z 43 § 8 kodeksu karnego wykonawczego, środki Funduszu są przeznaczane na:

  1. pomoc osobom pokrzywdzonym przestępstwem oraz członkom ich rodzin, zwłaszcza pomoc medyczną, psychologiczną, rehabilitacyjną, prawną oraz materialną, udzielaną przez jednostki niezaliczane do sektora finansów publicznych i niedziałające w celu osiągnięcia zysku, w tym stowarzyszenia, fundacje, organizacje i instytucje;

  2. pomoc postpenitencjarną osobom pozbawionym wolności, zwalnianym z zakładów karnych i aresztów śledczych oraz członkom ich rodzin, udzielaną przez zawodowych kuratorów sądowych oraz Służbę Więzienną;

  3. pomoc postpenitencjarną osobom, o których mowa w pkt 2, udzielaną przez podmioty godne zaufania (np. kościoły i inne związki wyznaniowe)

  4. działalność podejmowaną lub powierzoną przez dysponenta Funduszu, mającą na celu wsparcie i rozwój systemu pomocy osobom pokrzywdzonym przestępstwem oraz pomocy postpenitencjarnej, w szczególności na:

    a) promowanie i wspieranie inicjatyw i przedsięwzięć służących poprawie sytuacji osób pokrzywdzonych przestępstwem oraz skutecznej readaptacji skazanych,

    b)podejmowanie przedsięwzięć o charakterze edukacyjnym i informacyjnym,

    c) pokrywanie kosztów związanych z organizowaniem i prowadzeniem szkoleń,

    d) podejmowanie, organizowanie i zlecanie badań naukowych dotyczących sytuacji oraz potrzeb osób pokrzywdzonych przestępstwem oraz osób skazanych.

Jak wynika z dokonanej powyżej analizy, w przypadku skazania sprawcy przestępstwa jakim jest spowodowanie wypadku drogowego, na skutek którego inna osoba została rana, Sąd oprócz kary może zasądzić środek kompensacyjny w postaci obowiązku zapłaty nawiązki. W zależności od okoliczności zdarzenia, to jest w zależności od tego, czy sprawca wypadku drogowego był trzeźwy czy też nie, Sąd odpowiednio może bądź musi wraz ze skazaniem sprawcy orzec o obowiązku zapłaty nawiązki. W zależności również od tych okoliczności, uiszczenie nawiązki ma nastąpić bądź na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Penitencjarnej bądź na rzecz pokrzywdzonego (ewentualnie jego bliskich). Bez względu jednak na rzecz kogo obowiązek ten ma zostać zrealizowany, orzeczenie nawiązki pełni bardzo ważne funkcje w procedurze karnej. Bowiem, obok tak ważnych funkcji jakimi są kompensacja, represja, odszkodowanie, nawiązka ma pełnić funkcję wychowawczą, nakierowaną w szczególności na zapobieżeniu popełnianiu kolejnych przeciw życiu i zdrowiu przestępstw.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Paulina Petroniec

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. +48 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły, Postępowanie karne o spowodowanie wypadku drogowego. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *