Odszkodowanie przysługujące najbliższym członkom rodziny zmarłego w następstwie wypadku drogowego

W nawiązaniu do artykułu zatytułowanego Jakie świadczenia przysługują rodzinie zmarłego w wypadku drogowym? w niniejszym artykule zostanie omówiona kwestia jednego z przysługujących rodzinie zmarłego poszkodowanego w wypadku drogowym świadczeń, a mianowicie stosownego odszkodowania określonego w art. 446 § 3 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym: Sąd może ponadto przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego stosowne odszkodowanie, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej”.

Celem przyznania odszkodowania osobom najbliższym zmarłego poszkodowanego w wypadku drogowym jest ułatwienie przystosowania się przez w/w bliskich do nowej sytuacji, która wiąże się z zaistnieniem negatywnych skutków o charakterze ekonomicznym mającej immanentny związek ze śmiercią osoby najbliżej.

Powyższa norma prawna uzależnia przyznanie stosownego odszkodowania od wykazania, że w związku ze śmiercią osoby poszkodowanej w wypadku drogowym, członek najbliższej rodziny zmarłego, który występuje do Sądu o przyznanie przedmiotowego świadczenia, doznał znacznego pogorszenia swej sytuacji życiowej. Nakłada to na osobę ubiegającą się o odszkodowanie, obowiązek prawidłowego i bezspornego udowodnienia w toku toczącego się postępowania, zaistnienia przesłanki „znacznego pogorszenia sytuacji życiowej”, która miała związek ze śmiercią osoby poszkodowanej w wypadku drogowym. Ponadto, wedle linii orzeczniczej należy podkreślić, iż ubiegając się o przyznanie stosownego odszkodowania nie można zapomnieć o wykazaniu wysokości, w jakiej sytuacja życiowa osoby najbliższej zmarłego poszkodowanego w wypadku drogowym uległa znacznemu pogorszeniu. Potwierdza to wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie – I Wydziału Cywilnego z dnia 28 listopada 2014 roku w sprawie o sygn. akt I ACa 1183/14 o następującej treści: obowiązkiem powoda jest więc wykazanie (udowodnienie) nie tylko tego, że na skutek istotnego pogorszenia sytuacji życiowej pozostającej w związku ze zgonem najbliższego doznał on uszczerbku majątkowego, ale też jaka była jego wysokość”.

Nie sposób nie poruszyć kwestii wysokości stosownego odszkodowania. Przedmiotowe świadczenie ma być odpowiednie, co oznacza, że należy dokonać porównania hipotetycznej sytuacji, w której śmierć osoby najbliższej nie nastąpiła ze stanem rzeczywistym istniejącym po tej śmierci, wówczas otrzymana różnica będzie stanowiła potencjalną wysokość należnego odszkodowania. O ustalaniu wysokości przedmiotowego świadczenia wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 12 września 2014 roku w sprawie o sygn. akt I ACa 263/14, wedle którego: przepis art. 446 § 3 KC nie nakłada na powodów obowiązku dokładnego wyliczenia szkody (to sąd decyduje, jakie odszkodowanie będzie odpowiednie), natomiast niewątpliwie powinni oni przedstawić dowody umożliwiające w najbardziej dokładny sposób porównanie hipotetycznej sytuacji, w której śmierć osoby najbliższej nie nastąpiła ze stanem rzeczywistym istniejącym po tej śmierci, aby móc ustalić, czy doszło do znacznego pogorszenia sytuacji życiowej poszkodowanych i jeżeli tak, to skali tego pogorszenia”.

Do kręgu tzw. „znacznego pogorszenia sytuacji życiowej” zaliczają się oprócz czysto materialnych aspektów, także inne uszczerbki uwzględniające przesłanki pozaekonomiczne, tj.:

  • brak pomocy w wychowaniu dzieci;

  • brak pomocy w opiece nad dziećmi;

  • brak pomocy w codziennej dbałości o dzieci;

  • brak wzajemnie świadczonej pomocy i opieki małżeńskiej;

  • brak wsparcia małżeńskiego;

  • brak pomocy w prowadzeniu firmy rodzinnej;

  • brak pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego;

  • rezygnacja z dotychczasowej pracy, zajęć z powodu konieczności podjęcia opieki nad rodzeństwem;

  • załamanie psychiczne, stany lękowe, depresja po śmierci osoby najbliższej poszkodowanej w wypadku drogowym, które skutkują utratą chęci zarobkowania.

Jednakże, wyżej wskazane okoliczności muszą mieć związek z tzw. „znacznym pogorszeniem sytuacji życiowej”, o którym mowa w wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku – V Wydziału Cywilnego z dnia 09 grudnia 2014 roku w sprawie o sygn. akt V ACa 674/14, wedle którego: nawet jeżeli w kontekście stosownego odszkodowania w rozumieniu dyspozycji art. 446 § 3 KC analizowane są określone przeżycia psychiczne osoby pokrzywdzonej w związku ze śmiercią osoby bliskiej, to zawsze muszą się one przekładać na pewne aspekty sytuacji materialnej tej osoby. Nie podlegają natomiast wynagrodzeniu pieniężnemu same cierpienia moralne będące następstwem śmierci poszkodowanego”.

Na koniec, chciałabym jednoznacznie podkreślić, iż na podstawie art. 446 § 3 Kodeksu cywilnego, czyli tzw. prawa osób najbliższych do otrzymania stosownego odszkodowania, nie możemy domagać się przedmiotowego świadczenia podając wyłącznie następstwa niepieniężne, które nie oddziaływają na sytuację życiową w/w podmiotów, takie jak: cierpienia moralne, rozpacz, smutek, ból, itp. Na podstawie powyższych przesłanek przysługuje nam prawo do dochodzenia zadośćuczynienia za doznaną krzywdę z art. 446 § 4 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym: „Sąd może także przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę”.

W celu lepszego zrozumienia art. 446 § 3 Kodeksu cywilnego przeanalizujmy poniższą sytuację:

Janina K. będąca małżonką Bartosza S. – poszkodowanego, który poniósł śmierć wskutek wypadku drogowego mającego miejsce dnia 08 marca 2016 roku wystąpiła do Sądu o przyznanie stosownego odszkodowania na podstawie art. 446 § 3 Kodeksu cywilnego. Kobieta wskazała, iż została samotną matką piątki małoletnich dzieci w wieku 2 lata, 5 lat, 7 lat, 9 lat oraz 14 lat oraz podkreśliła, że jest w obecnej sytuacji stała się jedynym żywicielem rodziny. W związku z nagłą śmiercią męża podała, iż została zmuszona do przerwania pracy zarobkowej, gdyż małoletnie dzieci wymagają całodobowej opieki, wskutek czego jej sytuacja życiowa uległa znacznemu pogorszeniu.

W powyżej opisanej sytuacji, Janina K. słusznie wystąpiła do Sądu o przyznanie stosownego odszkodowania. Po pierwsze, jest uprawniona do wystąpienia z niniejszym żądaniem, gdyż należy do grona osób najbliższych Bartosza S., a ponadto zasadnie wskazała przesłanki znacznego pogorszenia jej sytuacji życiowej, m.in. utratę pracy zarobkowej wobec konieczności zajęcia się małoletnimi dziećmi, brak pomocy w wychowaniu i opiece małoletnich dzieci oraz brak wsparcia małżeńskiego. Na obecnym etapie, Janina K. powinna prawidłowo i bezspornie wykazać znaczne pogorszenie jej sytuacji życiowej związanej ze śmiercią Bartosza S., czyli załączyć do materiału dowodowego dokumenty świadczące o różnicy między sytuacją majątkową w jakiej znalazła się po śmierci męża, a hipotetyczną sytuacją, w której byłaby, gdyby do śmierci Bartosza S. nie doszło.

Reasumując, pragnę wskazać, iż stosowne odszkodowanie należy do kategorii świadczeń przysługujących osobom najbliższym po śmierci poszkodowanego w następstwie wypadku komunikacyjnego. Osoby bliskie pragnące ubiegać się o przedmiotowe odszkodowanie, powinny jednak zgodnie z art. 446 § 3 Kodeksu cywilnego, wykazać tzw. „znaczne pogorszenie ich sytuacji majątkowej”.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Edyta Gorczyńska

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły, Odszkodowanie i zadośćuczynienie dla osoby poszkodowanej w wypadku drogowym. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *