W jakiej formie jest wypłacane zadośćuczynienie w związku z powstałą na skutek wypadku drogowego szkodą niemajątkową?

Zadośćuczynienie pieniężne jest to jeden ze sposobów wyrównania szkody niemajątkowej powstałej na skutek wypadku. Szkoda niemajątkowa to wszelkie negatywne skutki dla cielesnej i psychicznej kondycji poszkodowanego, czyli krzywda spowodowana wypadkiem, która wywołała niepożądane konsekwencje w sferze psychicznej, tj. przy braku stricte finansowych strat. Jak wskazuje Sąd Najwyższy w swym postanowieniu z dnia 8 czerwca 2012 roku, w sprawie o sygnaturze I PK 275/12: „Zadośćuczynienie ma na celu kompensatę nie tylko cierpień fizycznych, ale również niekorzystnych następstw zdarzenia w sferze psychiki poszkodowanego i przywrócić ma poszkodowanemu równowagę emocjonalną naruszoną przez doznane cierpienia psychiczne”. Należy więc przyjąć, że zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę pełni przede wszystkim funkcję rekompensaty (oczywiście w takim zakresie, w jakim odszkodowanie, ze względu na szczególny charakter naruszonych dóbr, jest możliwe do wynagrodzenia za pomocą świadczenia pieniężnego) za doznaną przez pokrzywdzonego krzywdę. Powszechnie uważa się, że powinno ono wynagrodzić doznane przez pokrzywdzonego cierpienia, utratę radości życia oraz ułatwić mu przezwyciężenie ujemnych przeżyć psychicznych.

Podstawa prawna

Podstawowym przepisem prawnym regulującym zagadnienie zadośćuczynienia jest art. 445 k.c., który stanowi, że:

§ 1. W wypadkach przewidzianych w artykule poprzedzającym sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

§ 2. Przepis powyższy stosuje się również w wypadku pozbawienia wolności oraz w wypadku skłonienia za pomocą podstępu, gwałtu lub nadużycia stosunku zależności do poddania się czynowi nierządnemu.

§ 3. Roszczenie o zadośćuczynienie przechodzi na spadkobierców tylko wtedy, gdy zostało uznane na piśmie albo gdy powództwo zostało wytoczone za życia poszkodowanego”.

Przesłanki do wypłaty zadośćuczynienia

Podstawową przesłanką domagania się zadośćuczynienia jest doznanie szkody niemajątkowej (krzywdy) wynikającą z obrażeń powstałych na skutek wypadku. Jak wskazuje Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 20 listopada 2014 r., w sprawie o sygnaturze III APA 24/14: „użyte w art. 445 § 1 KC pojęcie krzywdy mieści w sobie wszelkie ujemne następstwa uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, zarówno w sferze cierpień fizycznych w postaci bólu i innych dolegliwości, jak i psychicznych, polegających na ujemnych uczuciach przeżywanych bądź w związku z cierpieniami fizycznymi, bądź w związku z następstwami uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, w tym również w postaci wyłączenia z normalnego życia”.

Jednak, aby móc żądać rekompensaty za doznaną na wskutek wypadku krzywdę, pomiędzy wypadkiem a krzywdą musi zaistnieć związek przyczynowy. Oznacza to, że należy udowodnić, że zaistniała krzywda powstała w następstwie zaistniałego wypadku. Związek przyczynowy to nie tylko przesłanka odpowiedzialności za krzywdę, ale również rozstrzygnięcie o granicach odpowiedzialności, a co za tym idzie, decyduje o wysokości wypłacanej rekompensaty. Trzeba jednak wskazać, że kwestia wykazania istnienia związku przyczynowego może napotkać niekiedy na trudności. Należy bowiem zważyć, iż zgodnie z zasadą wyrażoną w przepisie art. 6 k.c., ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na pokrzywdzonym.

Forma wypłacanego zadośćuczynienia

Zadośćuczynienie pieniężne przyznaje się wyłącznie w postaci świadczenia jednorazowego, co oznacza że zasądzenie renty w takich przypadkach jest niestety niemożliwe. Skoro zadośćuczynienie ma charakter całościowy, to ma obejmować wszystkie negatywne doznania po stronie poszkodowanego, także te, które poszkodowany będzie odczuwać w przyszłości. Jak wskazuje bowiem Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z 3 czerwca 2015 roku, w sprawie o sygnaturze akt: I ACA 150/15: „zadośćuczynienie za doznaną krzywdę ma charakter jednorazowy i stanowi rekompensatę za wszystkie cierpienia fizyczne i psychiczne pokrzywdzonego, zarówno te, których już doznał, jak i te, które zapewne w związku z doznanym uszkodzeniem ciała wystąpią u niego w przyszłości”.

Nadmienić należy jednak, iż w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że co prawda postępowanie w sprawie o zadośćuczynienia wyczerpuje całą podstawę faktyczną, aczkolwiek w przyszłości jest możliwe ujawnienie innej, nowej krzywdy całkowicie odrębnej od krzywdy będącej przedmiotem pierwszego procesu. W praktyce oznacza to, że mogą wystąpić sytuacje gdy zadośćuczynienie wypłacone jest w dwóch częściach, np. z uwagi na ujawnienie się nowej krzywdy lub też na skutek uwzględnienia przez zakład ubezpieczeń odwołania po którym następuje dopłata do wcześniej przyznanej kwoty zadośćuczynienia.

Podsumowując należy stwierdzić, że zadośćuczynienie pieniężne jest to jeden ze sposobów wyrównania szkody niemajątkowej, powstałej na skutek wypadku. Aby możliwym było wystąpienie z roszczeniem o wypłatę rekompensaty za doznaną krzywdę, pomiędzy wypadkiem a krzywdą musi zaistnieć związek przyczynowy, co spoczywa na pokrzywdzonym. Ważnym jest również wskazanie, że

Zadośćuczynienie ma charakter całościowy, więc obejmuje wszystkie negatywne doznania po stronie poszkodowanego, także te, które poszkodowany będzie odczuwać w przyszłości. Mogą się jednak zdarzyć w praktyce sytuacje, gdy zadośćuczynienie będzie wypłacane w dwóch częściach, np. z uwagi na ujawnienie się nowej krzywdy lub też na skutek uwzględnienia przez zakład ubezpieczeń odwołania.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Paulina Petroniec

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. +48 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły, Odszkodowanie i zadośćuczynienie dla osoby poszkodowanej w wypadku drogowym. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *