Wpływ przyczynienia się poszkodowanego do spowodowania wypadku drogowego na wysokość zadośćuczynienia

Jak zostało wskazane w artykule: Orzecznictwo sądowe dotyczące instytucji przyczynienia się poszkodowanego do powstania lub zwiększenia szkody, mogą zdarzyć się sytuacje, że osoby poszkodowane w wypadkach komunikacyjnych przyczyniają się do spowodowania wypadku. Za przyczynienie się poszkodowanego do wypadku należy uznać takie jego zachowanie, które pozostaje w związku przyczynowym ze szkodą oraz w ocenie innych, jest obiektywnie nieprawidłowe. Trzeba zaznaczyć bowiem, że zdarzają się sytuacje, iż to poszkodowani swym nierozważnym zachowaniem (np. przejście na drugą stronę jezdni w miejscu do tego niewyznaczonym), stwarzają bardzo niebezpieczną sytuację na drodze. Zatem w sytuacjach, w których poszkodowany przyczynił się do powstania szkody bądź powiększenia jej rozmiarów, kwota zadośćuczynienia będzie stosunkowo obniżona.

Podstawa prawna

Podstawowym przepisem regulującym kwestię odpowiedzialności cywilnej za następstwa spowodowanym wypadkiem jest art. 361 § 1 k.c., który stanowi: „Zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła”. Z kolei przepisem regulującym kwestię przyczynienia się do powstania lub zwiększenia szkody przez poszkodowanego jest art. 362 kodeksu cywilnego, który brzmi: Jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron”.

Oczywiście stosowanie instytucji zmniejszenia zadośćuczynienia jest dopuszczalne jedynie w sytuacji, gdy poszkodowany rzeczywiście przyczynił się do powstania szkody lub zwiększenia jej rozmiarów. Zatem poprzez pojęcie przyczynia się poszkodowanego, należy rozumieć każde obiektywnie naganne zachowanie, które pozostając w adekwatnym związku przyczynowym ze szkodą, za którą odpowiedzialna jest inna osoba jest, przyczyniła się do jej powstania lub zwiększenia jej rozmiarów.

Kiedy sądy uznają, że poszkodowany przyczynił się do powstania szkody?

Linia orzecznictwa w zakresie przyczynienia wskazuje, że najczęstszymi przykładami wystąpienia po stronie poszkodowanych przyczynienia są:

  1. spożywanie wraz z kierowcą alkoholu,

  2. nagłe i niespodziewane wtargnięcie na drogę,

  3. brak zapięcia pasów oczywiście,

  4. poruszanie się poszkodowanego z nadmierną prędkością

    czy

  5. złe oświetlenie w pojeździe poszkodowanego.

Wybrane wyroki sądowe, które przyznały, iż poszkodowany przyczynił się do powstania szkody:

  1. Wyrok SN z dnia 17 kwietnia 2008 roku, sygn. akt I C 50/07:

Powód jechał z nadmierną prędkością i przez ten fakt przyczynił się do powstania szkody niezależnie oczywiście od tego czy ponosi winę. Sąd miał na uwadze, że jazda z nadmierną prędkością stanowiła jedną z przyczyn zaistnienia przedmiotowego zdarzenia, że jest jedną z głównych przyczyn wszystkich wypadków i kolizji mających miejsce na polskich drogach, że zwiększa zawsze ryzyko spowodowania kolizji i wypadków, że wraz ze wzrostem prędkości pojazdu zawsze zmniejsza się ilość czasu jaki pozostaje na reakcję w nagłych sytuacjach a także wydłuża się droga hamowania pojazdu w sytuacjach zagrożenia na drodze, że przy nadmiernej prędkości zwiększa się ryzyko odniesienia poważniejszych obrażeń w razie zaistnienia wypadku komunikacyjnego że nawet niewielki wzrost prędkości może spowodować znaczny wzrost siły uderzenia i że wreszcie nadmierna prędkość stwarza niebezpieczeństwo dla innych użytkowników dróg w szczególności dla przechodniów.”

2) Wyrok SN z dnia 7 grudnia 1085 r., IV CR 398/85:

Współudział poszkodowanego w spożywaniu alkoholu z kierowcą i następnie podjęcie decyzji jazdy z nietrzeźwym kierowcą pojazdu mechanicznego, który z powodu swego stanu doprowadził do wypadku i poniesienia szkody przez poszkodowanego (jego bliskich) będzie z reguły uzasadniać przyczynienie się poszkodowanego do powstania szkody (art. 362 k.c.)”.

3) Wyrok SN z dnia 14 lipca 1083 r., II CR 212/83 OSNC

Stosownie do treści art. 16 ustawy z dnia 27 listopada 1961 r. o bezpieczeństwie i porządku ruchu na drogach publicznych, przeznaczeniem świateł w każdym pojeździe jest nie tylko oświetlanie na potrzeby kierującego drogi przed pojazdem na odpowiednią odległość, ale stworzenie innym użytkownikom drogi możliwości skuteczniejszego dostrzeżenia położenia tego pojazdu. Zaniechanie obowiązku zapalenia po zmroku przedniego światła przez kierującego pojazdem, z którym następnie zderzył się czołowo inny pojazd, musi być na tle art. 362 k.c. uznanie za okoliczność przemawiającą za przyjęciem, iż kierowca ten przyczynił się w istotnym stopniu do wypadku i powstałej w jego wyniku szkody”.

Na czym polega faktyczne obniżenie kwoty zadośćuczynienia?

Obniżenie zadośćuczynienia ze względu na przyczynienie się poszkodowanego polega ma tym, że od określonego pierwotnie zadośćuczynienia odejmuje się określony jego procent (np. 30%, 50%), w zależności od stopnia przyczynienia się poszkodowanego. Przykładowo jeżeli pierwotnie określono zadośćuczynienia (tzn. bez uwzględnienia przyczynienia) na poziomie 100 000 zł, przy określeniu stopnia przyczynienia na poziomie 30%, zostanie przyznane zadośćuczynienia w wysokości 70 000 zł (100 000 – 30% = 70 000 zł).

Podsumowując należy stwierdzić, iż generalną podstawą prawną regulującą kwestię odpowiedzialności cywilnej za następstwa spowodowanym wypadkiem jest art. 361 § 1 k.c. Przepisy prawa przewidują jednak sytuacje, w których osoby poszkodowane w wypadkach komunikacyjnych przyczyniają się do spowodowania wypadku. Regulującym kwestię przyczynienia się do powstania lub zwiększenia szkody przez poszkodowanego jest art. 362 kodeksu cywilnego. Zatem w sytuacjach, w których poszkodowany rzeczywiście przyczynił się do powstania szkody lub zwiększenia jej rozmiarów, zadośćuczynienie jemu wypłacane będzie ulegać odpowiedniemu , wyrażonymi w procentach, obniżeniu.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Paulina Petroniec

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. +48 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły, Odszkodowanie i zadośćuczynienie dla osoby poszkodowanej w wypadku drogowym. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *