Zadośćuczynienie po śmierci osoby najbliższej w przypadku, gdy śmierć nastąpiła przed dniem 3 sierpnia 2008 roku

Na wstępie niniejszego artykułu należy podkreślić, że celem zadośćuczynienia jest naprawienie szkody niemajątkowej, która wyraża się w doznanej krzywdzie w postaci cierpienia fizycznego, jak i psychicznego. Naprawienie szkody następuje poprzez przyznanie przez Sąd odpowiedniej rekompensaty pieniężnej, uwzględniającej całokształt okoliczności dotyczących indywidualnie oznaczonej osoby.

Ponadto warto zauważyć, że zadośćuczynienie przysługuje najbliższym członkom rodziny począwszy od dnia 3 sierpnia 2008 roku. Jednakże osoby, które utraciły osobę najbliższą przed dniem 3 sierpnia 2008 roku, także mogą domagać się zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, jednakże nie na podstawie art. 446 § 4 k.c., lecz na podstawie art. 448 k.c. w związku z art. 24 § 1 k.c.

Powyżej wskazana możliwość znalazła potwierdzenie w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2010 roku (sygn. akt III CZP 76/10), w której Sąd stwierdził, że:„Najbliższemu członkowi rodziny zmarłego przysługuje na podstawie art. 448 k.c. w związku z art. 24 § 1 k.c. zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę, gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu, który miał miejsce przed dniem 3 sierpnia 2008 r.”.

Sąd Najwyższy odnosząc się do nowelizacji art. 446 k.c. dokonanej ustawą z dnia 30 maja 2008 roku o zmianie ustawy- Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116, poz. 731) stwierdził, że dodany do art. 446 k.c. kolejny § 4, przewidujący możliwość przyznania przez Sąd najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiedniej kwoty tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, nie ma zastosowania do krzywd, które powstały przed dniem 3 sierpnia 2008 roku.

W związku z powyższym przepis art. 446 § 4 k.c. nie będzie miał w takim przypadku zastosowania, jednakże osoby najbliższe będą mogły żądać zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. w związku z art. 24 § 1 k.c.

Przepis art. 448 k.c. brzmi następująco: „W razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Przepis art. 445 § 3 stosuje się”.

Sąd Najwyższy podkreślił także, że katalog dóbr osobistych, które zostały wymienione w art. 23 k.c. ma charakter otwarty. Tym samym oznacza to, że dobra osobiste wymienione we wskazanym przepisie zostały wymienione przykładowo, o czym świadczy użyte w tym artykule słowo „w szczególności”.

Należy podkreślić, że zarówno orzecznictwo, jak i doktryna przyjmuje zgodnie, że ochroną przewidzianą w art. 23 i 24 k.c. objęte są wszelkie dobra osobiste. Przez pojęcie dobra osobistego rozumie się doniosłe wartości niematerialne, które zasługują na szczególną ochronę przewidzianą przez prawo. Zauważyć należy, że więzi rodzinne również należą do dóbr osobistych, a także tradycja rodzinna, prawo do planowania rodziny, czy kult pamięci osoby zmarłej. Więzi rodzinne stanowią podstawę prawidłowego funkcjonowania rodziny, a tym samym należy uznać je za dobra osobiste podlegające ochronie przewidzianej w art. 23 i 24 k.c.

W tym miejscu warto także wskazać wyrok Sądu Najwyższy z dnia 3 czerwca 2011 roku (sygn. akt III CSK 279/10), w którym Sąd określił kto może być uznany za osobę najbliższą: „o tym, kto jest najbliższym członkiem rodziny decyduje faktyczny układ stosunków pomiędzy określonymi osobami, a nie formalna kolejność pokrewieństwa wynikająca w szczególności z przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, czy ewentualnie z powinowactwa np. wnuczka zmarłego, będąca dzieckiem pozamałżeńskim wychowywana przez babkę, pomimo że matka żyła i była zdolna do alimentacji córki. Aby więc ustalić, czy występujący o zadośćuczynienie jest najbliższym członkiem rodziny nieżyjącego sąd powinien stwierdzić, czy istniała silna i pozytywna więź emocjonalna pomiędzy dochodzącym tego roszczenia a zmarłym”.

Podsumowując należy podkreślić, że po wprowadzeniu art. 446 § 4 k.c. podstawę dochodzenia zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej, która miała miejsce przed dniem 3 sierpnia 2008 roku stanowi art. 448 w związku z art. 24 § 1 k.c. Warto także zaznaczyć, że więź rodzinna niewątpliwie stanowi dobro osobiste, które podlega szczególnej ochronie, a utrata tego dobra skutkuje krzywdą wymagającą zadośćuczynienia.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk oraz Anita Janiszkiewicz

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. + 48 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły, Odszkodowanie i zadośćuczynienie dla osoby poszkodowanej w wypadku drogowym. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *